Interpelacja nr 12632

Fragment treści interpelacji

HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript

Interpelacja w sprawie planów wprowadzenia REIT i ich potencjalnego wpływu na sytuację mieszkaniową w Polsce Interpelacja nr 12632 do ministra finansów i gospodarki w sprawie planów wprowadzenia REIT i ich potencjalnego wpływu na sytuację mieszkaniową w Polsce Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 01-10-2025 Szanowny Panie Ministrze, w opublikowanym przez ministerstwo dokumencie strategicznym pt. „Kierunki działania i rozwoju Ministerstwa Finansów na lata 2025–2028” jako jeden z priorytetowych celów wskazano potrzebę rozwoju nowoczesnego rynku finansowego oraz eliminację istniejących barier regulacyjnych.

W tym kontekście pojawiają się pytania dotyczące kierunków rozwoju sektora nieruchomości, a w szczególności potencjalnego wprowadzenia do polskiego porządku prawnego instytucji REIT (Real Estate Investment Trust) - czyli wyspecjalizowanych wehikułów inwestycyjnych, których działalność skupia się na rynku nieruchomości, zarówno mieszkaniowych, jak i komercyjnych. Inicjatywa ta wzbudza poważne wątpliwości w kontekście rosnącego kryzysu mieszkaniowego w Polsce, który nie jest już zjawiskiem marginalnym, lecz systemowym problemem społecznym, ekonomicznym i politycznym.

Z rosnącym niepokojem obserwujemy dynamicznie pogłębiający się kryzys mieszkaniowy, który dotyka coraz szersze grupy społeczne w Polsce. Ceny mieszkań od lat rosną w tempie znacznie wyprzedzającym wzrost wynagrodzeń, co skutkuje coraz trudniejszym dostępem do własnego lokum, zwłaszcza dla młodych ludzi, rodzin z dziećmi, seniorów czy osób o niższych dochodach. Równocześnie rynek najmu podlega coraz silniejszym procesom spekulacyjnym, a mieszkania coraz częściej pełnią funkcję lokaty kapitału, a nie przestrzeni do życia.

Szczególnie w dużych miastach obserwujemy zjawisko wypierania mieszkańców z centrów na obrzeża, wskutek wzrostu cen czynszów i wykupu budynków przez inwestorów instytucjonalnych. Proces ten prowadzi do erozji więzi społecznych, dezorganizacji życia miejskiego, pogłębiania przepaści klasowej, a także osłabienia spójności i zaufania społecznego, które są fundamentami stabilnych demokracji.

W wielu krajach Europy, takich jak Niemcy, Hiszpania, Kanada, ale też w Stanach Zjednoczonych, REIT-y w wielu przypadkach przyczyniły się do koncentracji własności nieruchomości w rękach dużych podmiotów, a także do wzrostu nierówności społecznych, gentryfikacji miast oraz utraty przez mieszkalnictwo jego podstawowej społecznej funkcji. W licznych raportach i badaniach prowadzonych przez międzynarodowe organizacje, środowiska akademickie oraz organizacje lokatorskie podkreśla się negatywne efekty społeczne, jakie niesie ze sobą komercjalizacja zasobów mieszkaniowych poprzez REIT-y.

Dochodziło do masowych eksmisji, niekontrolowanych wzrostów czynszów, a także do zjawisk, takich jak pustostany służące wyłącznie jako „magazyny wartości”. W takich warunkach miasto przestaje być przestrzenią do życia, a staje się jedynie portfelem inwestycyjnym. To zjawisko, choć może generować krótkoterminowe zyski finansowe, w dłuższej perspektywie prowadzi do głębokich podziałów społecznych i kryzysów zaufania wobec instytucji państwowych. Wprowadzenie REIT do polskiego systemu prawnego może okazać się krokiem w bardzo złym kierunku.

Polska, jako kraj z silnie napiętym rynkiem mieszkaniowym i niewystarczającą liczbą mieszkań komunalnych i społecznych, nie może sobie pozwolić na dalsze przekazywanie kontroli nad nieruchomościami podmiotom kierującym się wyłącznie logiką zysku. REIT-y z definicji nastawione są na maksymalizację dochodów z najmu i wzrostu wartości portfela nieruchomości, co w praktyce oznacza wzrost czynszów, modernizacje prowadzące do eksmisji lokatorów oraz gentryfikację całych dzielnic.

W dłuższej perspektywie prowadzi to do rozwarstwienia społecznego, utraty funkcji usług publicznych, a nawet do zjawiska urbanistycznego „wyjałowienia centrów miast”, które przestają być zamieszkiwane przez lokalnych mieszkańców i stają się jedynie przestrzeniami dla transakcji i zysków. Istnieje realne niebezpieczeństwo, że REIT-y staną się wehikułem spekulacji na rynku mieszkaniowym, który i tak już teraz funkcjonuje na granicy wydolności społecznej. Ich wprowadzenie może pogłębić nierówności społeczne, zredukować dostępność mieszkań, a także wywołać długofalowe skutki dla struktur społecznych i urbanistycznych polskich miast.