Interpelacja w sprawie procedury likwidacji stowarzyszeń

Procedury związane z likwidacją stowarzyszeń zarejestrowanych w KRS są bardzo uciążliwe i stowarzyszenia unikają jej przeprowadzania. Obecnie likwidacja stowarzyszenia to dość skomplikowany proces, który wymaga precyzji i znajomości prawa.

Stowarzyszenia potrafią latami być wpisane w Krajowym Rejestrze Sądowym nie prowadząc faktycznej działalności i nie składając sprawozdań. Często też w takich stowarzyszeniach informacje wpisane do rejestru, tj. adres siedziby czy osoby reprezentujące są już dawno nieaktualne.

Likwidacja stowarzyszenia zarejestrowanego w KRS to proces, który wymaga spełnienia wielu formalności i może wiązać się z wieloma problemami. Znalezienie na funkcję likwidatora osoby, która podejmie się tej odpowiedzialnej funkcji może być problematyczne. To likwidator odpowiada za spłacenie zobowiązań stowarzyszenia, zabezpieczenie majątku i sporządzenie sprawozdania finansowego na dzień otwarcia i zakończenia likwidacji. Bardzo często nikt z byłych członków stowarzyszenia nie posiada odpowiedniej wiedzy i kwalifikacji do podjęcia się tej funkcji. Jeśli likwidacja nie zakończy się w ciągu roku należy złożyć wyjaśnienia do sądu, który może przedłużyć termin lub zarządzić zmianę likwidatora. Koszty związane z likwidacją (opłaty sądowe, wynagrodzenie likwidatora, koszty związane z publikacją ogłoszeń) obciążają stowarzyszenia.

Niewłaściwie przygotowana dokumentacja może prowadzić do odrzucenia wniosku przez sąd. Także niewywiązywanie się z obowiązku sporządzania i zatwierdzania sprawozdań finansowych może stwarzać problemy.

Na koniec 2024 roku było zarejestrowanych 161 tys. organizacji pozarządowych, w tym 117 tys. stowarzyszeń oraz 44 tys. fundacji (dane według rejestru REGON, stan na 31 grudnia 2024 roku). Formę prawną stowarzyszenia mają także ochotnicze straże pożarne (OSP), których jest prawie 17 tys.

Liczba aktywnych organizacji pozarządowych jest jednak niższa, ponieważ nie wszystkie zarejestrowane organizacje faktycznie prowadzą działalność. Na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego szacuje się, że aktywnie działa około 75 tys. stowarzyszeń i fundacji (poniżej 50% zarejestrowanych podmiotów). Pozostałe zawiesiły swoją działalność lub ją zakończyły, ale nie zostały wyrejestrowane.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

Czy istnieje możliwość uproszczenia procedury likwidacji stowarzyszeń, szczególnie tych niedziałających od lat, w ten sposób, żeby zachęcić stowarzyszenia do podjęcia procesu likwidacji?

Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zapisów ułatwiających organowi nadzoru nad stowarzyszeniami (starosta) przymuszenie stowarzyszeń niedziałających do podjęcia procesu likwidacji?

Z wyrazami szacunku

Renata Rak Posłanka na Sejm