Interpelacja w sprawie wsparcia młodych matek na rynku pracy i zwiększenia otwartości pracodawców na zatrudnianie kobiet po urodzeniu dziecka

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w sprawie potrzeby podjęcia kompleksowych działań na rzecz otwarcia rynku pracy dla młodych matek, które po urodzeniu dziecka chcą wrócić do aktywności zawodowej, ale napotykają liczne bariery i brak akceptacji ze strony pracodawców.

Z relacji wielu kobiet wynika, że młode matki tuż po urodzeniu dziecka postrzegane są przez pracodawców jako problem, a nie wartościowi i zaangażowani pracownicy. Taki sposób myślenia nie tylko utrudnia kobietom powrót do pracy, ale także zniechęca młode pary do podejmowania decyzji o powiększeniu rodziny. Jeżeli rzeczywiście chcemy skutecznie walczyć z niską dzietnością w Polsce, musimy stworzyć system zachęt i wsparcia, który pozwoli kobietom łączyć macierzyństwo z rozwojem zawodowym.

Warto zauważyć, że pandemia COVID-19 pokazała, iż praca zdalna lub hybrydowa może być efektywną formą zatrudnienia pozwalającą na elastyczne godzenie życia zawodowego i rodzinnego. W tym kontekście należałoby rozważyć stworzenie programu społecznego lub pilotażowego projektu promującego wśród pracodawców otwartość na zatrudnianie młodych mam w elastycznych formach pracy – zarówno zdalnej, jak i zadaniowej.

Równocześnie niezbędne jest zwiększenie dostępności państwowych żłobków i przedszkoli, w tym w mniejszych miejscowościach, oraz zapewnienie ich dostosowania do potrzeb rodziców pracujących, tak aby kobiety mogły z pełnym zaufaniem pozostawić swoje dzieci pod profesjonalną opieką.

Młode matki to osoby ambitne, zorganizowane i odpowiedzialne, które potrafią skutecznie godzić wiele obowiązków jednocześnie – zawodowych, rodzinnych i domowych. Dlatego też warto stworzyć dla nich przyjazne warunki do rozwoju zawodowego, a jednocześnie umożliwić im bycie obecnymi w życiu swoich dzieci.

Nie wystarczy jednak umożliwić młodym mamom formalny powrót na rynek pracy – pracodawcy muszą również zapewnić odpowiednie warunki i jakość tego powrotu. Chodzi tu zarówno o organizację miejsca pracy, elastyczność godzin, możliwość pracy zdalnej, jak i postawę pracodawców opartą na zrozumieniu, empatii i szacunku dla roli rodzica.

Badania wskazują, że to właśnie jakość powrotu do pracy, a nie jedynie czas jego trwania, ma decydujący wpływ na samopoczucie, efektywność i trwałe utrzymanie młodych mam w zatrudnieniu. Dlatego warto rozważyć wdrożenie rozwiązań, które promowałyby wśród przedsiębiorców standardy przyjaznego środowiska pracy dla rodziców wracających po urlopach macierzyńskich i rodzicielskich.

Odniesienia do badań

Warto przy tym przytoczyć wyniki badań, które jednoznacznie wskazują, że młode matki mogą być niezwykle efektywnymi i wartościowymi pracownikami.

Jak wynika z badań przeprowadzonych przez Rezerwowy Bank Federalny w St. Louis (Federal Reserve Bank of St. Louis), np. pt. „Badanie wskazuje, że pracujące mamy są bardziej produktywne niż ich koleżanki bez dzieci” (2014 r.), kobiety posiadające dzieci wykazują większą produktywność zawodową niż kobiety bezdzietne.

Autorzy badania podkreślają, że:

„Macierzyństwo zwiększa zdolność do priorytetyzacji, efektywnego planowania i działania pod presją czasu. Wbrew stereotypom kobiety – matki wcale nie są mniej zaangażowane – przeciwnie, często osiągają lepsze wyniki”.

Zjawisko to badacze tłumaczą tzw. efektem organizacyjnym – matki, godząc obowiązki domowe i zawodowe, uczą się znakomitej organizacji pracy, skupienia na celach i efektywnego wykorzystania czasu, co w dłuższej perspektywie przekłada się na lepsze wyniki w pracy.

Warto również przywołać wyniki polskiego badania opracowanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) pt. „Bariery aktywności zawodowej młodych matek na rynku pracy”.

Z raportu tego wynika, że w Polsce kobiety posiadające dzieci w wieku 0–5 lat należą do grup o najniższej stopie zatrudnienia w całej Unii Europejskiej, głównie z powodu niedostatecznej liczby placówek opieki nad dziećmi oraz braku elastycznych form zatrudnienia.

Badanie to wyraźnie pokazuje, że przy odpowiednim wsparciu instytucjonalnym i organizacyjnym młode matki mogłyby stanowić ogromny potencjał dla polskiego rynku pracy.

Wnioski płynące z obu badań jasno wskazują, że młode mamy to pracownice zorganizowane, odpowiedzialne, lojalne i efektywne, a ich aktywizacja zawodowa powinna być traktowana jako strategiczny element polityki prorodzinnej i rozwoju gospodarczego kraju.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie działania lub programy mające na celu promowanie zatrudniania młodych matek po urodzeniu dziecka?

2. Czy rozważane jest wprowadzenie zachęt dla pracodawców, którzy tworzą miejsca pracy zdalnej, elastycznej lub w niepełnym wymiarze godzin dla młodych mam?

3. Czy w ramach polityki prorodzinnej przewiduje się zwiększenie liczby państwowych żłobków i przedszkoli, w szczególności na terenach wiejskich i w mniejszych miastach?

4. Czy ministerstwo rozważa opracowanie i wdrożenie programu społecznego promującego pozytywny wizerunek młodych mam na rynku pracy oraz wspierającego ich powrót do aktywności zawodowej?

5. Czy ministerstwo planuje opracować wytyczne lub rekomendacje dla pracodawców dotyczące zapewnienia właściwych warunków i jakości powrotu do pracy kobiet po urlopach macierzyńskich i rodzicielskich?