Interpelacja w sprawie możliwego naruszenia zasad autonomii akademickiej, samorządności studenckiej i dobrych obyczajów akademickich przez dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 20 października 2025 roku dr hab. Sławomir Żółtek – dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego – opublikował na oficjalnym profilu Wydziału Prawa i Administracji UW w serwisie Facebook (tj. na koncie pełniącym funkcję oficjalnego kanału komunikacji dziekańskiej) publiczne oświadczenie dotyczące trwających wyborów do samorządu studenckiego na tym wydziale.

Treść tego oświadczenia, dostępna publicznie pod adresem: https://www.facebook.com/DziekanWPiAUW/posts/pfbid0GGoMAJZYdYm8prpHRKAZJVwSUo97ajjtzygikFqEu1UrwB36VVPrSaKE9XTnMgisl , budzi poważne wątpliwości co do przestrzegania przez dziekana podstawowych zasad bezstronności, równego traktowania studentów oraz poszanowania autonomii samorządności studenckiej.

W swoim wpisie dziekan:

1) wyraził się w sposób bardziej przychylny wobec jednej z list wyborczych („Horyzonty”), co można odczytać jako formę publicznego poparcia udzielonego z pozycji urzędu dziekana wydziału;

2) zasugerował ograniczenie biernego prawa wyborczego studentów poprzez formułę: „bez wprowadzania na Wasze listy osób niezwiązanych z Wydziałem”, co stanowi de facto instrukcję, kto może, a kto nie może kandydować;

3) zniechęcał do współpracy z ogólnouniwersyteckim samorządem studenckim, pisząc: „bez angażowania samorządu centralnego”, co pozostaje w sprzeczności z obowiązującą strukturą samorządności studenckiej określoną w przepisach prawa i statutach uczelni.

4) wzywał do rezygnacji z debat i sporów programowych, pisząc: „bez wzajemnych oskarżeń i zarzutów”, co w kontekście demokratycznych wyborów ogranicza przestrzeń dla pluralizmu opinii i debaty publicznej w środowisku akademickim.

5) zadeklarował, że władze dziekańskie będą współpracować wyłącznie z tymi przedstawicielami studentów, którzy „spełnią ich warunki” – co oznacza uzależnienie otwartości na współpracę od określonych preferencji wyborczych i politycznych.

Tak sformułowany przekaz, dokonany w oficjalnym kanale komunikacji Wydziału Prawa i Administracji UW, może być postrzegany jako ingerencja w proces wyborczy samorządu studenckiego , a także jako naruszenie fundamentalnych zasad autonomii środowiska akademickiego.

Ponadto budzi poważne wątpliwości etyczne i prawne w zakresie wykorzystywania funkcji publicznej oraz zasady bezstronności osoby pełniącej funkcję dziekana w uczelni publicznej.

Z punktu widzenia konstytucyjnej zasady autonomii uczelni wyższych (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP), jak i ustawowych gwarancji niezależności samorządów studenckich (art. 111 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce) działania dziekana WPiA UW mogą prowadzić do zniekształcenia demokratycznego procesu wyborczego w środowisku studenckim i osłabienia zaufania do instytucji uniwersyteckich.

W związku z powyższym, na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Z uwagi na powagę sytuacji, dotykającą podstawowych zasad funkcjonowania demokracji akademickiej oraz wychowania obywatelskiego młodych ludzi w duchu wolności i pluralizmu, proszę Pana Ministra o niezwłoczne podjęcie działań wyjaśniających.

Uzasadnienie interpelacji poselskiej do ministra nauki i szkolnictwa wyższego

w sprawie możliwego naruszenia zasad autonomii akademickiej, samorządności studenckiej i dobrych obyczajów akademickich przez dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego dr. hab. Sławomira Żółtka

W dniu 20 października 2025 r. dr hab. Sławomir Żółtek – dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego – zamieścił na oficjalnym profilu Wydziału Prawa i Administracji UW w serwisie Facebook publiczne oświadczenie dotyczące toczących się wyborów do samorządu studenckiego. Oświadczenie to, opublikowane z konta pełniącego funkcję oficjalnego kanału komunikacji władz dziekańskich, odnosiło się wprost do dwóch komitetów wyborczych: Horyzonty i Wspólna Wizja biorących udział w wyborach samorządowych na wydziale.

W swoim wpisie dziekan, działając jako organ władzy wydziału, a więc osoba wykonująca funkcję publiczną w ramach uczelni publicznej, w sposób pośredni, lecz jednoznacznie zauważalny wyraził sympatię i poparcie dla jednej z list wyborczych. Jednocześnie zawarł w oświadczeniu zalecenia dotyczące kształtu list kandydackich („bez wprowadzania na Wasze listy osób niezwiązanych z Wydziałem”), ograniczając tym samym zakres biernego prawa wyborczego studentów, które zgodnie z prawem i zasadami samorządności akademickiej należy wyłącznie do ich autonomicznej decyzji.

Ponadto dziekan zaapelował, by studenci nie angażowali tzw. samorządu centralnego, czyli ogólnouniwersyteckiej reprezentacji studenckiej, co w praktyce stanowi ingerencję w wewnętrzne relacje organizacyjne samorządu studenckiego i może być postrzegane jako próba izolowania społeczności wydziałowej od struktur nadrzędnych. Zawarte w oświadczeniu wezwanie do „braku wzajemnych oskarżeń i zarzutów” w okresie wyborczym może natomiast być rozumiane jako próba ograniczenia debaty publicznej, pluralizmu poglądów oraz prawa studentów do formułowania ocen wobec konkurencyjnych komitetów – a więc elementów niezbędnych dla demokratycznego charakteru procesu wyborczego.

Najpoważniejsze zastrzeżenia budzi jednak końcowa część oświadczenia, w której dr hab. Sławomir Żółtek – działając wspólnie z prodziekanem ds. studenckich – zadeklarował gotowość do współpracy z tymi przedstawicielami samorządu, którzy „spełnią ich warunki”, tj. nie współpracują z samorządem centralnym, uczestniczyli w prawyborach znanych dziekanowi i wygrali je w sposób przez niego aprobowany.

Takie sformułowanie wprost wskazuje na warunkowanie relacji władz wydziału z reprezentacją studencką od kryteriów pozaprawnych i pozaproceduralnych. W praktyce oznacza to próbę ingerencji w demokratyczny wybór studentów i ograniczenie ich niezależności gwarantowanej zarówno przez ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce , jak i przez wewnętrzne statuty uczelni.

Zachowanie dziekana w opisanej sytuacji nosi znamiona nadużycia pozycji służbowej , naruszenia zasad bezstronności i równości uczestników życia akademickiego, a także przekroczenia granic dopuszczalnego zaangażowania władz dziekańskich w życie samorządowe studentów. Może być ono oceniane jako działanie sprzeczne z dobrymi obyczajami akademickimi , z zasadą poszanowania autonomii społeczności studenckiej oraz z etosem uniwersyteckim, który zakłada, że uczelnia publiczna stanowi przestrzeń wolnej debaty, pluralizmu światopoglądowego i równych szans dla wszystkich członków wspólnoty akademickiej.

Uczelnia, a zwłaszcza wydział prawa, ma szczególną odpowiedzialność wychowawczą w kształtowaniu postaw obywatelskich młodych ludzi – przyszłych prawników, sędziów, prokuratorów, urzędników i polityków. W tym kontekście publiczne, oficjalne poparcie przez dziekana jednej z list wyborczych w wyborach studenckich oraz próba instruowania młodzieży akademickiej, kogo można, a kogo nie można umieszczać na listach stanowi niebezpieczny precedens, który podważa zaufanie do bezstronności władz uczelni i utrwala niepożądane wzorce zachowań w środowisku akademickim.

Działania takie – nawet jeśli formalnie nie stanowią przestępstwa ani deliktu dyscyplinarnego – mogą w dłuższej perspektywie przyczynić się do erozji wartości akademickich, zniszczenia kultury debaty i wytworzenia atmosfery strachu oraz konformizmu wśród studentów. Uniwersytet, będący instytucją zaufania publicznego, powinien pozostawać miejscem, gdzie swoboda wypowiedzi, różnorodność poglądów i niezależność myślenia stanowią fundament codziennego funkcjonowania.

Dlatego tak istotne jest, aby Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podjęło działania wyjaśniające, a w dalszej perspektywie – opracowało wytyczne precyzujące granice aktywności władz uczelni w procesach wyborczych samorządów studenckich. W przypadku potwierdzenia nieprawidłowości w działaniu władz dziekańskich – niezbędne jest również podjęcie działań nadzorczych wobec Uniwersytetu Warszawskiego w celu przywrócenia standardów etycznych, transparentności i równości w życiu akademickim.

Z uwagi na powagę sprawy niniejsza interpelacja ma na celu nie tylko wyjaśnienie konkretnego incydentu, ale również ochronę fundamentalnych zasad funkcjonowania szkolnictwa wyższego w Polsce: autonomii, pluralizmu i demokracji akademickiej .

Z wyrazami szacunku