Interpelacja nr 14048

Fragment treści interpelacji

HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript

Interpelacja w sprawie bezdomności młodzieży i młodych dorosłych oraz braku systemowych rozwiązań wspierających tę grupę Interpelacja nr 14048 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie bezdomności młodzieży i młodych dorosłych oraz braku systemowych rozwiązań wspierających tę grupę Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 06-12-2025 Szanowna Pani Ministro, zwracam się do Pani z interpelacją dotyczącą pogłębiającego się i wciąż niedostatecznie rozpoznanego problemu kryzysu bezdomności wśród młodzieży i młodych dorosłych.

Zjawisko to, mimo że z roku na rok przybiera na sile, nadal pozostaje w Polsce w dużej mierze niewidoczne dla instytucji publicznych oraz nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązujących aktach prawnych, strategiach krajowych, ani w konkretnych narzędziach polityki społecznej. Brakuje kompleksowego podejścia, które uwzględniałoby zarówno potrzeby psychologiczne, edukacyjne, zdrowotne, jak i mieszkaniowe wspominanej tu grupy społecznej. Osoby w wieku 18-25 lat znajdują się w niezwykle ważnym, a zarazem wrażliwym okresie swojego życia.

Wchodząc w dorosłość, kształtują podstawy samodzielnego bytu, często trwale określając wtedy trajektorię swoich dalszych losów. Współczesne uwarunkowania społeczno-ekonomiczne, takie jak wysokie koszty życia, bańka spekulacyjna na rynku mieszkaniowych, rosnące nierówności klasowe, wymagający rynek pracy, kryzys publicznej służby zdrowia, w tym psychiatrii dziecięcej i młodzieżowej, a także następujące często we wzmiankowanym okresie życia zerwanie więzów rodzinnych, przyczyniają się do zwiększenia liczby młodych osób pozbawionych dachu nad głową.

Część z nich to osoby opuszczające instytucje opieki społecznej lub ośrodków leczenia, inne zaś nigdy nie były objęte żadnym wsparciem systemowym – ich sytuacja życiowa pogarszała się stopniowo, często przy biernej postawie instytucji państwowych. Na ten kryzys od lat wskazuje Fundacja po DRUGIE, która prowadzi programy wsparcia skierowane bezpośrednio do tych młodych osób zagrożonych bezdomnością. Dom dla Młodzieży w Warszawie to miejsce zapewniające bezpieczne schronienie, dostęp do terapii, edukacji, doradztwa zawodowego i codziennego wsparcia opiekunów. Fundacja przyjmuje rocznie ok.

300 osób, z których większość nigdy wcześniej nie korzystała z pomocy instytucji państwa. Coraz częściej są to osoby w wieku 18-20 lat, które zgłaszają się po pomoc tuż po osiągnięciu pełnoletności – bezradne i pozostawione same sobie. Dane Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 2024 roku mówią o 1022 osobach w wieku 18-25 lat w kryzysie bezdomności. Jednak dane te nie oddają pełnego obrazu zjawiska – wiele osób ukrywa swój status, przebywa tymczasowo u znajomych, przemieszcza się, unika kontaktu z instytucjami z powodu złych doświadczeń, braku zaufania lub też zwyczajnie nie wie, gdzie zwrócić się o pomoc.

W świetle doświadczeń Fundacji po DRUGIE mamy do czynienia ze znacznie większą liczbą młodych ludzi dotkniętych kryzysem bezdomności niż wskazują na to oficjalnie statystyki. W szczególnie trudnej sytuacji są osoby doświadczające problemów ze zdrowiem psychicznym – aż 80% podopiecznych Fundacji po DRUGIE ma za sobą epizody depresyjne, próby samobójcze, samookaleczenia lub długotrwałe stany lękowe. Trafiają do Warszawy po wyjściu ze szpitali psychiatrycznych, z ośrodków terapii uzależnień, z domów dziecka, czasem także po konflikcie z rodziną.

Bez systemowego wsparcia grozi im chroniczna bezdomność, uzależnienia, próby odebrania sobie życia i marginalizacja społeczna. W odpowiedzi na ten dramatyczny stan rzeczy, w wielu krajach rozwinięto skuteczny model pomocy „Najpierw Mieszkanie“ (ang. Housing First). Program ten zakłada, że podstawowym warunkiem wyjścia z kryzysu bezdomności jest najpierw zapewnienie stabilnego miejsca zamieszkania, dopiero potem – udzielanie wsparcia psychologicznego, terapeutycznego czy zawodowego. Osoba w kryzysie bezdomności otrzymuje mieszkanie, które odpowiada jej potrzebom – uwzględniając np.

lokalizację czy umeblowanie – co tworzy podstawę do dalszej pracy nad sobą. Model ten stanowi odwrócenie tradycyjnej „drabinkowej“ metody, w której osoba szukająca pomocy musi przechodzić przez kolejne stopnie (noclegownia, schronisko, mieszkanie treningowe) zanim otrzyma własny lokal. Koncepcja Housing First uznaje mieszkanie za prawo człowieka, a nie nagrodę za poprawę funkcjonowania. Stabilne miejsce zamieszkania pozwala odbudować poczucie bezpieczeństwa, komfortu, intymności i poczucia wpływu na własne życie.