Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji środowiskowej i zdrowotnej mieszkańców Radlina, Pszowa i Rydułtów związanej z płonącymi hałdami pogórniczymi oraz konieczności pilnych działań nadzorczych i legislacyjnych

Szanowny Panie Premierze,

mieszkańcy Radlina, Pszowa i Rydułtów od wielu lat żyją w bezpośrednim sąsiedztwie hałd pogórniczych, które – według relacji mieszkańców, danych środowiskowych oraz opinii ekspertów – stanowią realne i długotrwałe zagrożenie dla zdrowia, bezpieczeństwa i jakości życia tysięcy osób.

W Radlinie chodzi o hałdę przy kopalni Marcel, w Pszowie o hałdę Wrzosy. We wszystkich tych lokalizacjach mamy do czynienia z obiektami, które ulegają długotrwałemu zapożarowaniu, emitują pyły i gazy zawierające substancje toksyczne, w tym metale ciężkie, a prowadzone od lat działania rekultywacyjne nie doprowadziły do trwałego wygaszenia pożarów ani pełnej stabilizacji środowiskowej.

W Radlinie i w Pszowie prace rekultywacyjne prowadzi ten sam wykonawca, wyłoniony w procedurach przetargowych. Doniesienia o brakach w skutecznym nadzorze, kontroli technologii oraz ochronie interesu mieszkańców rodzą pytania o systemowy charakter problemu w skali całego regionu.

Z dostępnych informacji wynika również, że z hałd pozyskiwane jest kruszywo powstające w wyniku spalania materiału pogórniczego („przepalony łupek”), które następnie trafia do obrotu gospodarczego. Pojawiają się wątpliwości, czy obecny model ekonomiczny nie powoduje, że utrzymywanie hałd w stanie spalania jest dla uczestników procesu bardziej opłacalne niż ich skuteczne ugaszenie, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z interesem mieszkańców oraz zasadami ochrony środowiska.

Niepokój budzi także sygnał, że umowy zawarte pomiędzy Polską Grupą Górniczą a wykonawcami prac rekultywacyjnych, w szczególności firmą Barosz-Gwimet, mogą zawierać niekorzystne dla spółki Skarbu Państwa zapisy – w praktyce ograniczające możliwość wypowiedzenia lub istotnej zmiany warunków współpracy. Może to prowadzić do sytuacji, w której PGG ponosi odpowiedzialność środowiskową, społeczną i wizerunkową, nie dysponując skutecznymi narzędziami nadzoru nad wykonawcą.

Skala problemu oraz bezradność lokalnych społeczności zostały szeroko opisane w materiale dziennikarskim opublikowanym na portalu Onet, który przedstawił relacje mieszkańców Radlina, Pszowa i Rydułtów, opinie lekarzy oraz naukowców, a także dane dotyczące ponadnormatywnych stężeń zanieczyszczeń i potencjalnych skutków zdrowotnych.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:

Z poważaniem

Michał Woś