Interpelacja w sprawie wprowadzenia systemowego standardu tzw. złotej godziny w procedurach dotyczących ofiar przemocy domowej

Podczas licznych spotkań eksperckich, konsultacji branżowych oraz rozmów z organizacjami wspierającymi ofiary przemocy domowej coraz częściej powraca pojęcie „złotej godziny”, kluczowego momentu tuż po ujawnieniu przemocy, kiedy kobieta (lub inna osoba pokrzywdzona) jest najbardziej gotowa do współpracy, składania zeznań i podjęcia kroków chroniących jej życie. Jest to czas, w którym wstrząs, adrenalina i świadomość zagrożenia tworzą krótkie okno, w którym system pomocy może zadziałać najskuteczniej.

Niestety, praktyka działań służb w Polsce - Policji, prokuratury, ośrodków interwencji kryzysowej oraz innych instytucji pomocowych - wskazuje, że wsparcie często nie następuje natychmiast, a po kilku godzinach lub dniach kobieta zaczyna wycofywać zgłoszenie, wraca strach, zależność emocjonalna lub ekonomiczna.

Tymczasem z badań kryminologicznych oraz doświadczeń organizacji pomocowych jasno wynika, że szybka, profesjonalna interwencja zmniejsza ryzyko powrotu ofiary do sprawcy oraz znacząco ogranicza ryzyko dalszej eskalacji przemocy, w tym zabójstw motywowanych płcią.

W aktualnym stanie prawnym procedury Niebieskiej Karty, a także ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej, nie zawierają wymogu natychmiastowego przesłuchania, udzielenia wsparcia psychologicznego ani zapewnienia schronienia tuż po zgłoszeniu.

Brak standardu „złotej godziny” powoduje, że skuteczność działań pomocowych pozostaje zależna od dobrej woli, możliwości lokalowych, obciążenia pracą funkcjonariuszy czy dostępności psychologów.

Wprowadzenie standardu „złotej godziny” wpisuje się w zobowiązania Polski wynikające m.in. z Konwencji Stambulskiej, która wymaga zapewnienia natychmiastowej, skutecznej i skoordynowanej interwencji wobec przemocy domowej. Standard ten jest również zgodny z dobrymi praktykami stosowanymi w wielu krajach Europy Zachodniej, gdzie szybka interwencja redukuje recydywę przemocy o kilkadziesiąt procent.

W związku z powyższym zwracamy się do Pani minister z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej oraz procedury Niebieskiej Karty obowiązkowego, natychmiastowego kontaktu ze specjalistą (psycholog, pracownik socjalny) w ciągu pierwszych 60 minut od zgłoszenia przemocy?

2. Czy rozważane jest stworzenie policyjnego standardu przesłuchania w „złotej godzinie”, zanim dojdzie do wycofania zgłoszenia?

3. Czy ministerstwo planuje opracowanie szkoleń dla policjantów, prokuratorów i pracowników socjalnych dotyczących znaczenia „złotej godziny” i technik pracy z ofiarą w stanie szoku?

4. Czy rozważane jest wprowadzenie specjalnych zespołów szybkiego reagowania dla ofiar przemocy domowej, działających na wzór zespołów ratownictwa medycznego, ale w obszarze interwencji społecznej?

5. Czy trwają prace nad integracją systemu powiadamiania Policji i OIK, tak aby zapewnić pełną koordynację działań w kluczowym momencie ujawnienia przemocy?

6. Czy ministerstwo przewiduje dodatkowe finansowanie dla ośrodków interwencji kryzysowej, aby umożliwić im pozostawanie w gotowości do natychmiastowego przyjęcia ofiary - bez konieczności oczekiwania na decyzje administracyjne?