Interpelacja w sprawie nadmiernego formalizmu proceduralnego w postępowaniach cywilnych oraz obciążania dłużników kosztami błędów organizacyjnych
Data wpływu: 2026-01-12
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Marta Stożek zwraca uwagę na nadmierny formalizm w postępowaniach cywilnych, szczególnie obowiązek składania odpisów pism, oraz obciążanie dłużników kosztami przekazywania spraw egzekucyjnych. Kwestionuje zasadność tych praktyk i pyta o planowane zmiany legislacyjne mające na celu usprawnienie postępowań i ochronę dłużników.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie nadmiernego formalizmu proceduralnego w postępowaniach cywilnych oraz obciążania dłużników kosztami błędów organizacyjnych Interpelacja nr 14597 do ministra sprawiedliwości w sprawie nadmiernego formalizmu proceduralnego w postępowaniach cywilnych oraz obciążania dłużników kosztami błędów organizacyjnych Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 12-01-2026 Szanowny Panie Ministrze, w związku z sygnałami napływającymi od obywateli, organizacji społecznych oraz praktyków prawa, a także na podstawie analizy obowiązujących regulacji procesowych i egzekucyjnych, zwracam się z interpelacją dotyczącą dwóch poważnych problemów systemowych, które w istotny sposób wpływają na przewlekłość postępowań, wzrost kosztów po stronie obywateli oraz postępującą erozję zaufania do wymiaru sprawiedliwości.
Problemy te dotyczą: 1. nadmiernego formalizmu w postępowaniu cywilnym , w szczególności obowiązku przedkładania wielokrotnych odpisów pism procesowych pod rygorem zwrotu lub pozostawienia pisma bez biegu, 2. obciążania dłużników kosztami przekazywania spraw egzekucyjnych pomiędzy komornikami , wynikającymi z błędnego ustalenia właściwości miejscowej lub zbiegu egzekucji. I. Nadmierny formalizm proceduralny a efektywność postępowania cywilnego W aktualnym stanie prawnym strona postępowania cywilnego, wnosząc pismo procesowe (np.
sprzeciw od nakazu zapłaty, odpowiedź na pozew, zarzuty), zobowiązana jest do złożenia dodatkowych odpisów tego pisma dla strony przeciwnej. Brak spełnienia tego obowiązku skutkuje wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych, co prowadzi do wydłużenia postępowania oraz generowania dodatkowych kosztów administracyjnych.
Praktyka ta budzi poważne wątpliwości co do swojej racjonalności i proporcjonalności, zwłaszcza w realiach: ● powszechnego funkcjonowania elektronicznych systemów obiegu dokumentów, ● faktu, że sąd i tak dokonuje wysyłki korespondencji do stron, ● obciążania sądów dodatkowymi czynnościami administracyjnymi (sporządzanie wezwań, obsługa korespondencji, kontrola terminów), ● przerzucania na obywatela odpowiedzialności za czynności czysto techniczne, które nie powinny mieć wpływu na merytoryczne rozpoznanie sprawy.
W praktyce obowiązek ten nie służy przyspieszeniu ani usprawnieniu postępowania, lecz przeciwnie – prowadzi do jego przewlekłości oraz zwiększa ryzyko negatywnych skutków procesowych dla strony działającej często bez profesjonalnego pełnomocnika. II. Przekazywanie spraw egzekucyjnych pomiędzy komornikami a koszty Drugim istotnym problemem jest konstrukcja kosztów postępowania egzekucyjnego w sytuacjach, gdy sprawa zostaje przekazana pomiędzy komornikami z uwagi na brak właściwości miejscowej, zmianę tej właściwości lub zbieg egzekucji.
W obowiązującym modelu: ● dłużnik nie ma żadnego wpływu na wybór komornika ani na sposób organizacji egzekucji, co prowadzi do błędnego przydzielenia spraw komornikom, ● przekazanie sprawy następuje z przyczyn leżących po stronie systemu (wierzyciel, komornik, przepisy o właściwości), ● mimo to koszty czynności związanych z przekazaniem sprawy każdorazowo obciążają dłużnika , mimo iż czynność ta nie wynika z jego winy.
Taki stan rzeczy prowadzi do sytuacji, w której obywatel ponosi finansowe konsekwencje: ● błędnego przypisania sprawy do niewłaściwego komornika, ● opóźnionego stwierdzenia braku właściwości, ● wadliwej organizacji aparatu egzekucyjnego państwa. Co więcej, obecna konstrukcja przepisów nie tworzy realnych bodźców do weryfikacji właściwości już na etapie przyjmowania sprawy przez komornika, a jednocześnie generuje ryzyko multiplikowania kosztów egzekucyjnych, pogłębiając zadłużenie osób znajdujących się często w trudnej sytuacji życiowej, co zapewne utrudnia im spłatę zobowiązań oraz unormowanie swojej sytuacji finansowej. III.
Pytania do ministra sprawiedliwości W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: W zakresie postępowania cywilnego: 1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało zasadność dalszego utrzymywania obowiązku składania wielokrotnych odpisów pism procesowych w dobie postępującej cyfryzacji sądownictwa? 2. Jakie są roczne koszty administracyjne po stronie sądów związane z obsługą wezwań do uzupełniania braków formalnych polegających wyłącznie na braku dodatkowego egzemplarza pisma? 3.
Posłanka pyta o koordynację działań międzyresortowych w celu ograniczenia powstawania nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych, wyrażając zaniepokojenie brakiem skutecznych mechanizmów. Domaga się informacji o podjętych działaniach koordynacyjnych, planowanych zmianach legislacyjnych i rozwiązaniach ograniczających obciążanie samorządów kosztami likwidacji tych składowisk.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie detencją dzieci cudzoziemskich w Polsce, szczególnie po nowelizacji ustawy o cudzoziemcach, co stoi w sprzeczności z orzecznictwem ETPC i standardami ochrony praw dziecka. Zadają pytania o uzasadnienie dla detencji małoletnich bez opieki i działania podjęte w celu zapewnienia im alternatywnej opieki.
Interpelacja dotyczy zaostrzenia praktyki przymusowych powrotów cudzoziemców do państw niebezpiecznych, z naruszeniem zasady non-refoulement, oraz wykonywania deportacji przed zapewnieniem realnej kontroli sądowej. Posłowie pytają o procedury i przypadki deportacji pomimo ryzyka naruszenia praw człowieka i braku skutecznej kontroli sądowej.
Posłanka Marta Stożek interweniuje w sprawie systemowych nadużyć w elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU) prowadzonym przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód, wskazując na naruszanie praw obywateli i niezgodność z prawem UE. Pyta ministra sprawiedliwości o planowane działania naprawcze i kontrolę e-sądu w Lublinie.
Posłanka Marta Stożek interweniuje w sprawie nieprawidłowości w Izbie Komorniczej we Wrocławiu, gdzie Rada ignorowała prawomocne orzeczenia sądowe i bezstronność. Pyta o nieskuteczność nadzoru Ministerstwa Sprawiedliwości w tej sprawie i domaga się podjęcia działań w celu zapobieżenia utrwalaniu się patologicznych praktyk.
Projekt ustawy zmienia ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wprowadzając możliwość prowadzenia elektronicznych licytacji ruchomości i nieruchomości przez naczelników urzędów skarbowych za pośrednictwem specjalnego systemu teleinformatycznego - Portalu eLicytacje KAS. Ma to na celu zwiększenie transparentności i efektywności sprzedaży, dotarcie do szerszego grona nabywców i eliminację niepożądanych zachowań podczas licytacji. Ustawa umożliwia również sprzedaż praw majątkowych w formie elektronicznej i publikowanie ogłoszeń oraz dokumentów związanych ze sprzedażą na Portalu eLicytacje KAS. Proponowane zmiany mają na celu lepsze zabezpieczenie interesów zarówno dłużników, jak i wierzycieli, poprzez podniesienie cen sprzedaży i zwiększenie dostępności licytacji.
Projekt ustawy dotyczy zmian w ustawie Prawo o stowarzyszeniach, ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka rozpatrzyła uchwałę Senatu w tej sprawie i wnosi o przyjęcie poprawek zawartych w punktach 1-4. Celem tych zmian jest prawdopodobnie usprawnienie procedur prawnych związanych z funkcjonowaniem stowarzyszeń, Krajowego Rejestru Sądowego oraz kosztów sądowych w sprawach cywilnych. Szczegóły poprawek nie są zawarte w analizowanym fragmencie.
Projekt ustawy wprowadza możliwość uzyskania rozwodu pozasądowego przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego dla małżeństw bez wspólnych małoletnich dzieci lub dzieci poczętych, pozostających w związku małżeńskim dłużej niż rok, które złożyły zgodne oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa. Ustawa zmienia Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego, ustawę o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ustawę o opłacie skarbowej oraz Prawo o aktach stanu cywilnego, aby dostosować przepisy do nowej procedury rozwodowej. Celem jest uproszczenie i przyspieszenie procesu rozwodowego dla par spełniających określone kryteria, odciążając sądy. Ustawa reguluje procedurę, koszty i skutki rozwodu pozasądowego oraz możliwość jego unieważnienia w określonych przypadkach.
Projekt ustawy nowelizuje przepisy dotyczące Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, umożliwiając aplikantom, którzy nie zdali egzaminu sędziowskiego lub prokuratorskiego, ponowne podejście do niego. Wprowadza się możliwość trzykrotnego zdawania egzaminu dla osób, które dwukrotnie go nie zdały, a także reguluje zasady ponownego przystępowania do egzaminu w zależności od przyczyn niezdania lub nieprzystąpienia do niego. Celem jest uwzględnienie różnych okoliczności życiowych aplikantów oraz poprawa sytuacji kadrowej w sądach i prokuraturze. Dodatkowo, ujednolica się terminy związane z egzaminami, wyrażając je w latach, a nie w miesiącach, aby uniknąć trudności interpretacyjnych.
Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka dotyczy uchwały Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy o rzeczach znalezionych oraz Kodeksu cywilnego. Komisja wnosi o przyjęcie poprawki zawartej w uchwale Senatu. Celem proponowanych zmian jest prawdopodobnie uaktualnienie i doprecyzowanie przepisów dotyczących postępowania z rzeczami znalezionymi oraz ich wpływu na Kodeks cywilny, choć szczegóły zmian nie są zawarte w tym fragmencie tekstu.