Interpelacja w sprawie ochrony zabytków zniszczonych w trakcie powodzi w 2024 r.

Szanowna Pani Minister,

powódź, która dotknęła południowo-zachodnią Polskę we wrześniu 2024 r., spowodowała ogromne straty w infrastrukturze, mieniu prywatnym oraz w obszarze dziedzictwa kulturowego. Pomimo upływu kilku miesięcy od katastrofy, samorządy oraz zarządcy obiektów zabytkowych nadal alarmują o braku realnej pomocy ze strony rządu, niewystarczających środkach finansowych oraz długotrwałych i niejasnych procedurach administracyjnych.

W praktyce ciężar ratowania i odbudowy zabytków został przerzucony na jednostki samorządu terytorialnego, które – po poniesieniu ogromnych kosztów związanych z usuwaniem skutków powodzi – nie dysponują środkami pozwalającymi na samodzielne zabezpieczenie i odbudowę obiektów zabytkowych. Brak szybkiej reakcji ze strony rządu prowadzi do dalszej degradacji zniszczonych obiektów i grozi bezpowrotną utratą części dziedzictwa kulturowego.

W związku z powyższym wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Dlaczego do chwili obecnej rząd nie uruchomił dedykowanego, nadzwyczajnego programu odbudowy zabytków zniszczonych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., mimo skali strat porównywalnej z największymi klęskami żywiołowymi ostatnich lat?

2. Jakie są konkretne przyczyny opóźnień w uruchamianiu środków finansowych na ratowanie zabytków oraz kto ponosi odpowiedzialność za brak skutecznej koordynacji działań pomiędzy administracją rządową a samorządami?

3. Jaką rzeczywistą kwotę środków finansowych rząd przeznaczył do tej pory na odbudowę i zabezpieczenie zabytków po powodzi oraz jaki procent tych środków został faktycznie wypłacony, a nie jedynie zapowiedziany w komunikatach medialnych?

4. Ile wniosków złożonych przez samorządy i instytucje kultury zostało dotychczas:

a) pozostawionych bez rozpatrzenia, b) odrzuconych z przyczyn formalnych, c) skierowanych do uzupełnień, d) rozpatrzonych pozytywnie i na jaką kwotę ogólną?

5. Czy rząd zamierza zrekompensować samorządom koszty poniesione na doraźne zabezpieczenie zabytków, które były konieczne z uwagi na brak szybkiego wsparcia ze strony administracji centralnej?

6. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje wprowadzenie specjalnego trybu awaryjnego dla obiektów zabytkowych dotkniętych klęskami żywiołowymi?

Brak zdecydowanych działań rządu w tej sprawie skutkuje nie tylko stratami materialnymi, ale także nieodwracalnym niszczeniem dziedzictwa kulturowego, za które odpowiedzialność spoczywa na administracji państwowej.

Z poważaniem

Katarzyna Czochara Poseł na Sejm RP