Interpelacja w sprawie realizacji obowiązków informacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących środków zgromadzonych na subkontach emerytalnych osób zmarłych
Data wpływu: 2026-02-06
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Marta Stożek interweniuje w sprawie braku systemowej informacji ze strony ZUS o środkach na subkontach emerytalnych osób zmarłych, co uniemożliwia uprawnionym osobom i spadkobiercom dochodzenie swoich praw. Pyta ministerstwo o przyczyny braku automatycznego informowania i proponuje wprowadzenie obowiązku powiadamiania oraz uproszczenia procedur.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie realizacji obowiązków informacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących środków zgromadzonych na subkontach emerytalnych osób zmarłych Interpelacja nr 15195 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie realizacji obowiązków informacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących środków zgromadzonych na subkontach emerytalnych osób zmarłych Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 06-02-2026 Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności art. 40a-40e ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych, środki zgromadzone na subkoncie emerytalnym osoby ubezpieczonej podlegają – w określonym zakresie – wypłacie osobom uprawnionym lub spadkobiercom po jej śmierci. Regulacje te stanowią istotny wyjątek od repartycyjnego charakteru systemu ubezpieczeń społecznych i mają realny wymiar majątkowy. W praktyce jednak prawo to w znacznej liczbie przypadków nie jest realizowane, nie z powodu braku uprawnień, lecz z powodu braku wiedzy osób zainteresowanych o środkach zgromadzonych na subkoncie osoby zmarłej.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, mimo że posiada pełną informację o istnieniu subkonta, wysokości zgromadzonych na nim środków oraz dacie zgonu ubezpieczonego (na podstawie danych z rejestru PESEL), nie informuje w sposób systemowy potencjalnie uprawnionych osób o przysługujących im roszczeniach. Brak jest zwłaszcza: jasnych i jednoznacznych informacji kierowanych do zainteresowanych osób po śmierci osoby ubezpieczonej, automatycznych zawiadomień kierowanych do wskazanych osób uprawnionych lub spadkobierców, czytelnej, wyeksponowanej procedury informacyjnej na stronach internetowych ZUS dedykowanej tej konkretnej sytuacji.
W konsekwencji środki, które zgodnie z ustawą powinny zostać wypłacone, w wielu przypadkach pozostają niewypłacone wyłącznie z powodu braku wiedzy po stronie osób zainteresowanych, co rodzi poważne wątpliwości z punktu widzenia: zasady zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji RP), ochrony praw majątkowych (art. 64 Konstytucji RP), standardów rzetelnej administracji publicznej. Opisany problem nie ma charakteru jednostkowego, lecz dotyczy potencjalnie setek tysięcy rodzin rocznie, co nadaje mu rangę istotnego zagadnienia interesu publicznego.
Państwo, reprezentowane przez ZUS, znajduje się w tym obszarze w uprzywilejowanej pozycji informacyjnej, z której – poprzez zaniechanie działań informacyjnych – faktycznie czerpie korzyść finansową, co nie powinno mieć miejsca w demokratycznym państwie prawa. Zwracam uwagę, że informowanie osób uprawnionych o przysługujących im świadczeniach nie może być uznane za naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych, gdyż dotyczy realizacji praw majątkowych wynikających wprost z ustawy. PYTANIA DO PANI MINISTRY Ilu ubezpieczonych posiadających środki na subkoncie emerytalnym zmarło w latach 2020-2024 (z podziałem na lata)?
W ilu z tych przypadków doszło do faktycznej wypłaty środków osobom uprawnionym lub spadkobiercom? Jaka była łączna kwota środków zgromadzonych na subkontach osób zmarłych w tym okresie oraz jaka część tej kwoty nie została dotychczas wypłacona z powodu braku złożenia wniosku? Z jakich przyczyn Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie realizuje obecnie praktyki automatycznego informowania osób potencjalnie uprawnionych o istnieniu środków na subkoncie po śmierci ubezpieczonego w przypadku posiadania takich danych?
Czy nie należałoby rozważyć procedur wprowadzania stosownych zgłoszeń przez ZUS do Monitora Sądowego i Gospodarczego, co ułatwiłoby odnalezienie spadkobierców? Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie obowiązku: automatycznego powiadamiania osób uprawnionych lub spadkobierców, publikacji jednoznacznej, dedykowanej procedury informacyjnej po śmierci ubezpieczonego wraz ze stosownymi szablonami wniosków, uproszczonego trybu wypłaty środków z subkonta? Czy w ocenie Pani Ministry obecna praktyka informacyjna ZUS spełnia standardy wynikające z konstytucyjnej zasady ochrony praw majątkowych oraz rzetelności działania organów państwa?
Na jakiej podstawie prawnej Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjmuje - co wynika z utrwalonej praktyki zakładu - że nie ciąży na nim obowiązek podjęcia aktywnych działań informacyjnych wobec osób potencjalnie uprawnionych, w szczególności w zakresie zawiadomienia ich o istnieniu środków zgromadzonych na subkoncie ubezpieczonego po jego śmierci? W mojej ocenie obecny model realizacji przepisów dotyczących subkont emerytalnych po śmierci ubezpieczonego wymaga pilnej rewizji w zakresie obowiązków informacyjnych administracji publicznej. Prawo do środków, o którym obywatel nie jest realnie informowany, staje się prawem iluzorycznym.
Posłanka pyta o koordynację działań międzyresortowych w celu ograniczenia powstawania nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych, wyrażając zaniepokojenie brakiem skutecznych mechanizmów. Domaga się informacji o podjętych działaniach koordynacyjnych, planowanych zmianach legislacyjnych i rozwiązaniach ograniczających obciążanie samorządów kosztami likwidacji tych składowisk.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie detencją dzieci cudzoziemskich w Polsce, szczególnie po nowelizacji ustawy o cudzoziemcach, co stoi w sprzeczności z orzecznictwem ETPC i standardami ochrony praw dziecka. Zadają pytania o uzasadnienie dla detencji małoletnich bez opieki i działania podjęte w celu zapewnienia im alternatywnej opieki.
Interpelacja dotyczy zaostrzenia praktyki przymusowych powrotów cudzoziemców do państw niebezpiecznych, z naruszeniem zasady non-refoulement, oraz wykonywania deportacji przed zapewnieniem realnej kontroli sądowej. Posłowie pytają o procedury i przypadki deportacji pomimo ryzyka naruszenia praw człowieka i braku skutecznej kontroli sądowej.
Posłanka Marta Stożek interweniuje w sprawie systemowych nadużyć w elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU) prowadzonym przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód, wskazując na naruszanie praw obywateli i niezgodność z prawem UE. Pyta ministra sprawiedliwości o planowane działania naprawcze i kontrolę e-sądu w Lublinie.
Posłanka Marta Stożek interweniuje w sprawie nieprawidłowości w Izbie Komorniczej we Wrocławiu, gdzie Rada ignorowała prawomocne orzeczenia sądowe i bezstronność. Pyta o nieskuteczność nadzoru Ministerstwa Sprawiedliwości w tej sprawie i domaga się podjęcia działań w celu zapobieżenia utrwalaniu się patologicznych praktyk.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw ma na celu wzmocnienie roli PIP w zakresie kontroli i egzekwowania prawa pracy. Kluczową zmianą jest przyznanie PIP uprawnienia do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, gdy zawarto umowę cywilnoprawną, a charakter wykonywanej pracy odpowiada stosunkowi pracy. Dodatkowo, PIP zyskuje prawo wnoszenia powództw w imieniu obywateli w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz wstępowania do już toczących się postępowań. Ustawa wprowadza również regulacje dotyczące kontroli zdalnych oraz wymiany informacji z ZUS.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i modyfikację ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów (eUmowy). Zmiany koncentrują się na rozszerzeniu funkcjonalności Systemu eUmowy, umożliwiając obsługę umów związanych z zatrudnieniem i porozumień, a także udoskonaleniu procesów związanych z zawarciem, zmianą i rozwiązaniem umów. Dodatkowo, projekt wprowadza mechanizmy weryfikacji danych oraz przekazywania informacji między różnymi instytucjami, takimi jak ZUS, CEIDG i Krajowa Administracja Skarbowa, w celu usprawnienia obsługi umów. Celem jest digitalizacja i centralizacja procesów związanych z umowami, ułatwiając ich zarządzanie i kontrolę.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy oraz w niektórych innych ustawach, mające na celu wzmocnienie pozycji Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy, zwalczania nadużywania umów cywilnoprawnych oraz poprawy efektywności kontroli. PIP zyskuje nowe uprawnienia, w tym możliwość wytaczania powództw w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy, a także wydawania decyzji o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy. Ustawa wprowadza także nowe procedury dotyczące kontroli, interpretacji indywidualnych oraz wymiany informacji z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), dążąc do uszczelnienia systemu i zapewnienia lepszej ochrony praw pracowniczych.
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zmiana polega na dodaniu do art. 50e ust. 2 pkt 2 kolejnego punktu (pkt 3), który uwzględnia zwolnienia od pracy i obowiązków służbowych wynikające z ustawy o publicznej służbie krwi przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalnych i rentowych. Celem jest uwzględnienie honorowych dawców krwi w systemie świadczeń. Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie zmian w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Głównym celem jest umożliwienie składania wniosków o zasiłki w formie elektronicznej, zarówno do płatników składek, jak i do ZUS, oraz uregulowanie kwestii dokumentów dołączanych do wniosków. Ma to na celu deregulację i uproszczenie procedur związanych z ubieganiem się o zasiłki chorobowe i opiekuńcze. Ustawa reguluje także procedury w przypadku wątpliwości co do zgodności kopii dokumentów z oryginałami.