Interpelacja w sprawie doprecyzowania i ujednolicenia zasad przyznawania dodatków inspekcyjnych w wojewódzkich inspektoratach ochrony środowiska

Szanowna Pani Minister,

zwracamy się do Pani z interpelacją dotyczącą pilnej konieczności jednoznacznego doprecyzowania i ujednolicenia zasad przyznawania dodatków inspekcyjnych na podstawie art. 8g ustawy z dnia 21 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425, z późn. zm.).

Bezpośrednim impulsem do zajęcia się tą sprawą jest wystąpienie Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Szczecinie, które wskazuje na poważne, budzące głębokie zaniepokojenie praktyki w zakresie przyznawania dodatków inspekcyjnych w tej jednostce, mogące świadczyć o systemowym naruszaniu zasady równego traktowania pracowników oraz o braku przejrzystości w wydatkowaniu środków publicznych.

Z informacji przekazanych przez organizację związkową wynika, że w WIOŚ w Szczecinie dodatek inspekcyjny był przez ostatnie dwa lata przyznawany osobom, które nie prowadziły czynności kontrolnych, a więc nie wykonywały zadań, z którymi ustawodawca powiązał ten szczególny składnik wynagrodzenia. Jednocześnie dodatek ten trafiał również do osób zajmujących stanowiska kierownicze, którym – jak wskazuje związek zawodowy – nie przysługuje on z mocy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Sposób przyznawania dodatku i nagród miał być przy tym określany jako „zupełnie uznaniowy”, oparty na wytycznych nieznanych inspektorom, co w praktyce oznacza rażący brak przejrzystości, przewidywalności oraz poczucia sprawiedliwości wśród pracowników, a także może stanowić naruszenie zasady równego traktowania oraz przejrzystości wydatkowania środków publicznych. Taka sytuacja nie tylko budzi poważne wątpliwości co do prawidłowego stosowania przepisów ustawy, lecz także w sposób istotny podważa zaufanie do instytucji państwowych odpowiedzialnych za ochronę środowiska i stwarza realne ryzyko dalszych nadużyć.

Organizacja związkowa, dostrzegając problem nie tylko lokalny, lecz potencjalnie systemowy, zwraca się o pilne doprecyzowanie i jednoznaczne ujednolicenie dla wszystkich wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska zasad i zakresu przyznawania dodatków inspekcyjnych na podstawie art. 8g ustawy oraz o określenie dolnego progu wysokości tych dodatków na poziomie gwarantującym realne docenienie pracy kontrolnej. Postulat ten należy uznać za w pełni zasługujący na poważne i niezwłoczne rozważenie. Brak jednoznacznych, jednolitych standardów przyznawania dodatku inspekcyjnego prowadzi bowiem do daleko idącego zróżnicowania praktyk pomiędzy poszczególnymi inspektoratami, do poczucia nierównego i niesprawiedliwego traktowania pracowników, a także do istotnego osłabienia motywacji osób bezpośrednio zaangażowanych w działania kontrolne w terenie. Z uwagi na odpowiedzialny charakter ich pracy, wykonywanej w trudnych warunkach, często w konfrontacji z podmiotami naruszającymi przepisy ochrony środowiska, państwo powinno zapewnić im jasne, przewidywalne i sprawiedliwe zasady wynagradzania, w tym przyznawania dodatków inspekcyjnych, w pełni respektujące konstytucyjną zasadę równego traktowania oraz przejrzystość wydatkowania środków publicznych.

Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz powagę sygnalizowanych nieprawidłowości, zwracamy się do Pani Minister z oczekiwaniem przedstawienia jednoznacznego stanowiska oraz konkretnych, terminowych działań w następujących kluczowych kwestiach:

1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada wiedzę o faktycznych praktykach przyznawania dodatków inspekcyjnych we wszystkich wojewódzkich inspektoratach ochrony środowiska, w szczególności w kontekście ujawnionych w WIOŚ w Szczecinie przypadków przyznawania dodatków osobom nieprowadzącym czynności kontrolnych i na stanowiskach kierowniczych, oraz czy uznaje, że mamy do czynienia z problemem o charakterze szerszym, naruszającym zasadę równego traktowania pracowników i przejrzystość wydatkowania środków publicznych?

2. Jakie konkretne działania nadzorcze i kontrolne ministerstwo podjęło lub w jakim najpóźniejszym terminie niezwłocznie podejmie wobec WIOŚ w Szczecinie w związku z opisanymi nieprawidłowościami w przyznawaniu dodatków inspekcyjnych oraz jakie precyzyjne działania legislacyjne i organizacyjne – wraz z harmonogramem ich wdrożenia – zostaną podjęte w celu jednoznacznego ujednolicenia zasad przyznawania dodatków inspekcyjnych we wszystkich wojewódzkich inspektoratach, tak aby skutecznie wyeliminować m.in. uznaniowość, nierówne traktowanie pracowników i brak przejrzystości w wydatkowaniu środków publicznych?