Interpelacja w sprawie zasad ustalania prawa do świadczenia wspierającego oraz wypłaty wyrównania za okres oczekiwania na decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego zwróciła się osoba z niepełnosprawnością, wskazując na problem dotyczący praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie ustalania okresu, za który wypłacane jest świadczenie wspierające.

Z przekazanych informacji wynika, że ZUS odmawia wypłaty wyrównania świadczenia wspierającego za okres, w którym osoba z niepełnosprawnością oczekiwała na wydanie przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W konsekwencji świadczenie może być przyznawane dopiero od daty wskazanej w decyzji WZON, mimo że wniosek o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia został złożony znacznie wcześniej.

Problem ten ma szczególne znaczenie w sytuacji, gdy postępowanie przed WZON trwa kilka miesięcy. Osoba z niepełnosprawnością nie ma wpływu na czas oczekiwania na przeprowadzenie czynności i wydanie decyzji, a mimo to konsekwencje przewlekłości postępowania mogą obciążać właśnie ją poprzez utratę świadczenia za okres oczekiwania.

Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, w przypadku złożenia wniosku o świadczenie wspierające w ustawowym terminie prawo do niego może być ustalane z uwzględnieniem miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Jednocześnie aktualne informacje przekazywane przez ZUS wskazują, że w przypadku osób po raz pierwszy ubiegających się o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia od 1 stycznia 2026 r. poziom ten ustalany jest od dnia wydania decyzji, a wyrównanie wypłacane jest od daty, od której WZON przyznał uprawniający poziom punktów.

Powstają zatem poważne wątpliwości dotyczące wzajemnej relacji tych regulacji oraz tego, czy obecna praktyka nie prowadzi do sytuacji, w której osoba z niepełnosprawnością ponosi finansowe konsekwencje długotrwałego postępowania administracyjnego, na którego przebieg nie ma żadnego wpływu.

Problem dotyczy osób z niepełnosprawnościami, które nie powinny ponosić negatywnych konsekwencji przedłużających się postępowań prowadzonych przez organy administracji publicznej. Dlatego zwracam się o szczegółowe wyjaśnienie obowiązujących zasad oraz informację o ewentualnych działaniach zmierzających do rozwiązania przedstawionego problemu.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy praktyka polegająca na przyznawaniu świadczenia wspierającego dopiero od daty ustalenia poziomu potrzeby wsparcia wskazanej w decyzji WZON jest, zdaniem ministerstwa, zgodna z art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym?

2. Jaka jest podstawa prawna odmowy wypłaty świadczenia wspierającego za okres od miesiąca złożenia wniosku do WZON do dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia?

3. Czy osoba z niepełnosprawnością powinna ponosić finansowe konsekwencje wielomiesięcznego oczekiwania na wydanie decyzji przez WZON?

4. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu ujednolicenie praktyki ZUS i WZON w zakresie ustalania daty, od której przysługuje świadczenie wspierające?

5. Czy rozważane są zmiany przepisów pozwalające na wypłatę wyrównania za cały okres oczekiwania na decyzję WZON w sytuacji, gdy osoba zainteresowana złożyła wymagane wnioski w przewidzianych prawem terminach?

6. W jaki sposób osoba, której ZUS nie wypłacił wyrównania za okres oczekiwania na decyzję WZON, może skutecznie zakwestionować takie rozstrzygnięcie i dochodzić wypłaty należnego jej świadczenia?

7. Ile przypadków odmowy wypłaty wyrównania świadczenia wspierającego za okres oczekiwania na decyzję WZON odnotowano od 1 stycznia 2026 r.?

Z poważaniem

Iwona Hartwich

Posłanka na Sejm RP