Interpelacja w sprawie programu Rodzinnych Obligacji Skarbowych oraz jego rozszerzenia z beneficjentów programu "Rodzina 800+" także na beneficjentów programu "Aktywny rodzic"

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 15 maja 2024 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił ustawę o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – „Aktywny rodzic”, która została podpisana przez Prezydenta RP w dniu 7 czerwca 2024 r., opublikowana w Dzienniku Ustaw w dniu 12 czerwca 2024 r. (Dz. U. 2024, poz. 858) i wejdzie w życie w dniu 1 października 2024 r. Rodzice dzieci w wieku od 1 do 3 lat będą mogli odtąd wybierać pomiędzy świadczeniem „aktywni rodzice w pracy” (w wysokości 1500 zł miesięcznie), świadczeniem „aktywnie w żłobku” (w wysokości do 1500 zł miesięcznie) oraz świadczeniem „aktywnie w domu” (w wysokości 500 zł miesięcznie).

8 lat temu, 23 września 2016 r. – kilka miesięcy po wejściu w życie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity: Dz. U. 2024, poz. 421) – ówczesny minister finansów Paweł Szałamacha zapowiedział wprowadzenie nowego typu detalicznych obligacji skarbowych przeznaczonych dla beneficjentów programu Rodzina 500+ (od 1 stycznia 2024 r.: 800+). Od października 2016 r. rodzice mogą przeznaczać środki otrzymane w ramach tego programu na zakup 6-letnich obligacji ROS (Rodzinne Obligacje Sześcioletnie) oraz 12-letnich obligacji ROD (Rodzinne Obligacje Dwunastoletnie). „Postanowiliśmy wzbogacić ofertę, tak by różniła się od dotychczasowych dwu-, trzy-, cztero- i 10-letnich, co oznacza inny okres wykupu oraz inne, korzystniejsze oprocentowanie. Zależy nam na tym, by rozszerzyć pulę osób, które dotychczas inwestują w Obligacje Skarbu Państwa” – mówił Szałamacha.

Oprocentowanie Rodzinnych Obligacji Skarbowych jest preferencyjne w stosunku do obligacji znajdujących się w standardowej ofercie i oparte jest o inflację w taki sposób, by zawsze ją przewyższało. Oprocentowanie w pierwszym roku oszczędzania jest stałe (przykładowo, w czerwcu 2024 r. dla ROS wynosi ono 6,75%, a dla ROD – 7,05%), natomiast w kolejnych latach oprocentowanie jest równe wskaźnikowi inflacji powiększonemu o stałą marżę (przykładowo, w czerwcu 2024 r. dla ROS wynosi ona 2,00%, a dla ROD – 2,50%). W pierwszym roku oprocentowanie jest naliczane od wartości 100 zł, a w kolejnych latach od wartości powiększonej o odsetki naliczone za poprzedni rok (tzw. kapitalizacja odsetek). Odsetki są wypłacane po zakończeniu oszczędzania.

Rodzinne Obligacje Skarbowe stanowią zatem bardzo atrakcyjną, odporną na inflację, bezpieczną formę oszczędzania i pomnażania swoich oszczędności przez polskie rodziny – korzystną także dla państwa polskiego ze względu na setki milionów złotych, które „wracają” na dłuższy czas do budżetu. Dobrym, prorodzinnym rozwiązaniem, możliwym do wprowadzenia przez Ministerstwo Finansów, byłoby rozszerzenie programu Rodzinnych Obligacji Skarbowych także na beneficjentów programu „Aktywny rodzic” (to jest umożliwienie nabywania tych obligacji również za środki z tego programu), korzystając z okazji jego wprowadzenia już za kilka miesięcy, jako że jest to program o podobnym kształcie i zasięgu, co Rodzina 500+/800+, kumulujący w sobie ponadto (pomimo zmienionej nazwy) dotychczasowe świadczenia opracowane przez poprzedni rząd – Rodzinny Kapitał Opiekuńczy oraz dofinansowanie do żłobka, wprowadzone od 1 stycznia 2022 r. ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (tekst jednolity: Dz. U. 2023, poz. 883).

Dodatkowym, prorodzinnym rozwiązaniem, możliwym do wprowadzenia przez Ministerstwo Finansów, byłoby umożliwienie nabywania tych obligacji za pośrednictwem Indywidualnego Konta Emerytalnego (IKE) lub Indywidualnego Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE), prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (tekst jednolity: Dz. U. 2024, poz. 707). Zgodnie z art. 13 ust. 1 oraz art. 13a ust. 1 tej ustawy, roczny limit wpłat na IKE jest równy 3-krotności, a roczny limit wpłat na IKZE – 1,2-krotności (1,8-krotności dla osób prowadzących działalność pozarolniczą) przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok. Przykładowo, zgodnie z obwieszczeniami Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 grudnia 2023 r. (M.P. 2023 poz. 1348 i 1339), limity te w roku 2024 wynoszą odpowiednio 23 472 zł dla IKE i 9 388,80 zł (14 083,20 zł) dla IKZE. Oszczędzanie za pośrednictwem IKE oraz IKZE jest cenione przez polskich podatników ze względu na możliwość uniknięcia, zmniejszenia lub odłożenia w czasie konieczności zapłacenia podatku od dochodów kapitałowych (tzw. podatek Belki, regulowany przez art. 30a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity: Dz. U. 2024, poz. 226).

Nawet obecnie suma tych limitów przekracza, w przypadku jednego dziecka, łączną sumę świadczeń 800+ (9600 zł rocznie) oraz świadczeń z programu „Aktywny rodzic” (w zależności od wybranego świadczenia: 18000 zł, do 18000 zł albo 6000 zł rocznie), a z każdym kolejnym rokiem różnica ta będzie coraz większa. Potencjalnie, umożliwienie nabywania większej liczby obligacji mogłoby zatem zachęcić rodziców jednego dziecka do dalszego wypełniania limitów IKE i IKZE, nie tylko środkami otrzymanymi w ramach obu programów. Rodzice dwojga lub większej liczby dzieci mogliby natomiast zostać zachęceni, po przekroczeniu limitów IKE i IKZE, do zakupu obligacji także za pośrednictwem standardowych kont maklerskich. Postulowane rozwiązanie mogłoby mieć zatem pozytywne skutki społeczne zarówno w wymiarze emerytalnym, jak i oszczędnościowym, a także budżetowym.

W związku z tym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:

Z wyrazami szacunku

Karina Bosak Poseł na Sejm RP