Interpelacja nr 6504

Fragment treści interpelacji

HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript

Interpelacja w sprawie zarządzania siecią szkół w gminach i powiatach Interpelacja nr 6504 do ministra edukacji w sprawie zarządzania siecią szkół w gminach i powiatach Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski Data wpływu: 20-11-2024 Gniezno, 20 listopada 2024 r. Szanowna Pani Minister, aktualne trendy demograficzne pokazują jednoznacznie spadek liczby mieszkańców, ze względu na malejący przyrost naturalny. Sytuacja ta ma wpływ na wiele aspektów życia społecznego, w tym między innymi na rozwój oświaty.

Wiele samorządów staje przed trudną koniecznością reorganizacji systemu sieci szkół na terenie danej JST, głównie z przyczyny niewielkiej liczby dzieci uczęszczających do oddziałów oraz wysokich i stale rosnących kosztów utrzymania. Inne jednostki, głównie zlokalizowane w pobliżu dużych ośrodków miejskich, stają przed szeregiem problemów związanych z planowaniem liczby dzieci w oddziałach.

Z badania ankietowego przeprowadzonego przez Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski wśród wielkopolskich samorządów lokalnych w okresie od 2 do 16 października 2024 roku wynika, że blisko 20% ankietowanych jest w trakcie procesu likwidacji szkoły lub planuje takie działanie w bliższym lub dalszym okresie (ankietę wypełniło 159 JST). Jednocześnie dane pokazują, że zaledwie 10% ankietowanych z powodzeniem przeprowadziło procedurę likwidacji placówki na swoim terenie w ciągu ostatnich 5 lat.

W 2016 roku na podstawie nowelizacji ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw wzmocniono uprawnienia kuratorów oświaty, ograniczając tym samym autonomię samorządom w tej materii. Podjęcie procedury likwidacji szkoły to zwykle efekt wielu analiz, wyliczeń i konsultacji społecznych. Aktualnie wydatki oświatowe stanowią dużą część budżetów JST, gdzieniegdzie dochodzącą już nawet do 50% całego budżetu, a dynamika wzrostu wydatków w tym obszarze jest niewspółmierna do wzrostu subwencji oświatowej.

Coraz większe oszczędności w wydatkach oświatowych, wynikają z potrzeby racjonalnego i efektywnego zarządzania finansami publicznymi. Zmiana środowiska politycznego sprawującego rządy, po prawie roku posiadania władzy, nie przyniosła oczekiwanych przez stronę samorządową rozwiązań w powyższych kwestiach. Wieloletnie ograniczenia w możliwości kształtowania sieci szkół przez samorządy, kładą się niestety cieniem na zapowiadane przez aktualnie sprawujące władzę środowiska polityczne reformy, których, po uzyskaniu realnych możliwości wprowadzania zmian, jak na razie nie widać.

Strona samorządowa ma świadomość, że aby proces likwidacji lub przekształcenia szkół miał szansę powodzenia, konieczna jest akceptacja ze strony rodziców, nauczycieli i radnych. Bez tego każda próba likwidacji placówki może być skazana na porażkę. Dodatkowo samorząd powinien mieć konkretny plan dotyczący zagospodarowania pozostałej po szkole infrastruktury. Niestety bywa tak, że pomimo racjonalnych argumentów popartych analizami i wyliczeniami oraz konkretnej propozycji zagospodarowania obiektu, opinia wydana przez kuratora oświaty jest negatywna.

Interwencja w Ministerstwie Edukacji Narodowej również nie zawsze przynosi efekt, co skutkuje koniecznością utrzymywania placówki i ponoszenia ogromnych kosztów z tym związanych, przy ciągłym pogłębianiu się luki oświatowej. Jednocześnie należy podkreślić, że realizowany przez dzieci obowiązek oświatowy w małych szkołach i nielicznych oddziałach nie przekłada się na lepsze wyniki osiągane przez te dzieci, pomimo, że dla nich nauczyciel ma dużo więcej czasu i możliwości pogłębiania ich wiedzy.

Z drugiej strony spora grupa samorządów, głównie tych zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie dużych ośrodków miejskich mierzy się z wyzwaniem wynikającym z dynamicznego napływu mieszkańców do gmin. Niestety nie zawsze wiąże się z tym wola zameldowania i odprowadzania podatków w nowym miejscu zamieszkania. Samorząd planując liczbę oddziałów, uczniów i nauczycieli w maju bieżącego roku, w sierpniu zderza się z masowym zapisywaniem dzieci do szkół przez nowych mieszkańców (niezameldowanych), co kompletnie rujnuje poczynione plany i zmusza do układania ich na nowo, pociągając za sobą konsekwencje finansowe dla budżetu JST.