Interpelacja w sprawie zaostrzenia kar za wandalizm i tworzenie nielegalnego graffiti oraz zwiększenia skuteczności działań prewencyjnych

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z narastającymi problemami wandalizmu i nielegalnego graffiti w polskich miastach pragnę zaapelować o podjęcie skutecznych działań w tej sprawie.

Zjawisko to staje się coraz bardziej uciążliwe, a obecne przepisy prawne okazują się nieskuteczne w przeciwdziałaniu oraz karaniu sprawców. Przykłady takie jak sprawa grafficiarza z Krakowa, który zniszczył 66 kamienic w centrum miasta, a mimo to uniknął kary wskutek umorzenia sprawy przez sąd, budzą szczególne zaniepokojenie. Podobne przypadki – jak niszczenie wiat przystankowych w Inowrocławiu czy miejskich klombów w Zielonej Górze – pokazują, że brak konsekwencji dla wandali demotywuje do działań zapobiegawczych zarówno Policję, jak i inne instytucje.

W odpowiedzi na interpelację nr 4747 Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało, że obecne przepisy prawne, w tym Kodeks karny i Kodeks wykroczeń, regulują problem nielegalnego graffiti i wandalizmu w sposób wystarczający, a zmiany legislacyjne nie są konieczne. Jednak analiza rzeczywistych wyroków i decyzji sądowych wskazuje, że w praktyce sprawcy często unikają surowych konsekwencji, a przepisy nie są skutecznie egzekwowane. W szczególności problemem jest traktowanie aktów wandalizmu jako wykroczenia nawet w przypadkach, gdy wielokrotnie popełniane czyny prowadzą do znacznych strat finansowych dla właścicieli budynków i samorządów.

W związku z tym, pomimo formalnej możliwości surowszego karania, konieczne jest przeanalizowanie, dlaczego w praktyce system wymiaru sprawiedliwości nie stosuje dostępnych narzędzi w wystarczającym stopniu.

W Niemczech wandalizm tego rodzaju jest traktowany jako poważne przestępstwo, a sprawcy zobowiązywani są do pokrycia kosztów wyrządzonych szkód oraz wykonywania prac społecznych, co nie tylko przywraca porządek, ale również uczy odpowiedzialności. W Polsce, zgodnie z obowiązującymi przepisami, wandalizm jest kwalifikowany jako wykroczenie, o ile wartość szkody nie przekracza 500 zł. Takie podejście nie odstrasza potencjalnych sprawców, a wyroki, jeśli w ogóle zapadają, często ograniczają się do kar grzywny lub w zawieszeniu.

Problem wandalizmu dotyka zarówno mieszkańców, jak i samorządy, które muszą przeznaczać znaczne środki na naprawę zniszczeń. Jest to zjawisko wymagające zdecydowanych działań na szczeblach legislacyjnym i edukacyjnym.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak

Posłanka na Sejm RP