Interpelacja w sprawie kwalifikacji nauczycielskich uzyskiwanych na studiach podyplomowych

Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,

eksperci zajmujący się problematyką organizacji edukacji i szkolnictwa wyższego wskazują na narastający problem związany z uzyskiwaniem kwalifikacji do wykonywania zawodu nauczyciela za pomocą studiów podyplomowych. Problem ten jest wiązany z praktyką części uczelni, które organizują kierunki lub formy kształcenia niegwarantujące spełnienia wymogów wynikających z obowiązujących przepisów, w tym standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela oraz przepisów dotyczących szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Regulują to konkretnie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela oraz rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli.

Chodzi przede wszystkim o przypadki uruchamiania studiów podyplomowych dla osób, które już na etapie rekrutacji nie spełniają warunków pozwalających na późniejsze uzyskanie kwalifikacji do nauczania określonego przedmiotu lub prowadzenia określonych zajęć. Zgłaszane są także sytuacje, w których programy takich studiów nie odpowiadają wymaganym standardom, a mimo to absolwenci otrzymują świadectwa ukończenia studiów i pozostają w przekonaniu, że nabyli pełne kwalifikacje zawodowe.

Wątpliwości wiążą się także ze studiami prowadzonymi w formule zdalnej lub w sposób dalece uproszczony, sprowadzający się do udostępniania materiałów i zaliczeń online bez zapewnienia rzeczywistej weryfikacji efektów uczenia się oraz bez należytego przygotowania praktycznego. W rezultacie powstają zastrzeżenia odnośnie do jakości takiego kształcenia oraz zgodności części prowadzonych programów z obowiązującymi przepisami.

Skutki tego stanu rzeczy odczuwają zarówno sami nauczyciele, jak i dyrektorzy szkół oraz organy nadzoru pedagogicznego. Coraz częściej pojawiają się wątpliwości, czy określone dyplomy i świadectwa rzeczywiście potwierdzają posiadanie wymaganych kwalifikacji. Problem ten ujawnia się między innymi przy zatrudnianiu nauczycieli, w toku kontroli, a także w procedurach związanych z awansem zawodowym. Brak jednolitych, publicznie dostępnych interpretacji powoduje niepewność prawną oraz prowadzi do nierównego traktowania osób znajdujących się w podobnej sytuacji.

Kolejne problemy dotyczą kwestii dokumentowania przebiegu studiów podyplomowych. Istnieją przypadki wydawania świadectw lub innych dokumentów, które nie zawierają wszystkich wymaganych elementów formalnych. W konsekwencji nauczyciele oraz pracodawcy pozostają bez jasnej odpowiedzi, czy dokument wydany przez uczelnię prowadzącą kształcenie niezgodnie z przepisami albo wystawiającą dokumentację wadliwie może stanowić podstawę do uznania kwalifikacji nauczycielskich.

Opisany problem ma szerszy charakter, ponieważ odnosi się nie tylko do pojedynczych przypadków błędnej interpretacji przepisów, lecz także jakości nadzoru nad ofertą studiów przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela, ochrony studentów i słuchaczy przed wprowadzaniem ich w błąd oraz bezpieczeństwa całego systemu oświaty. Dlatego niniejszą interpelację kieruję jednocześnie do Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z uwagi na współzależność przepisów dotyczących kwalifikacji nauczycielskich oraz organizacji i nadzoru nad kształceniem prowadzonym przez uczelnie. Liczę na to, że obydwa resorty zajmą konkretne stanowisko w tej sprawie.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak Posłanka na Sejm RP