Interpelacja w sprawie rozstrzygnięcia konkursu dotyczącego stypendiów twórczych oraz stypendiów w zakresie upowszechniania kultury na 2025 r. w kontekście decyzji ministra kultury i dziedzictwa narodowego o przyznaniu stypendium ministerialnego Jasiowi Kapeli

Szanowna Pani Minister,

20 grudnia 2024 r. decyzją Pani Minister rozstrzygnięty został Konkurs o stypendia twórcze oraz stypendia z zakresu upowszechniania kultury na 2025 r., ogłoszony 12 sierpnia 2024 r. na podstawie rozporządzenia Ministra KiDN z dnia 24 maja 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania stypendiów osobom zajmującym się twórczością artystyczną, upowszechnianiem kultury i opieką nad zabytkami oraz wysokości tych stypendiów (Dz. U. z 2012 r. poz. 612).

Jak Państwo sami informujecie na swojej stronie internetowej: w naborze na 2025 r. zostało złożonych aż 3286 wniosków, wśród których 3191 było poprawnych pod względem formalnym.

W wyniku rozstrzygnięcia konkursu przyznaliście Państwo 292 stypendia na łączną kwotę 16 mln zł , wśród nich największą grupę stanowią stypendia dla przedstawicieli sztuk wizualnych (79). Liczną grupą, która otrzymała wsparcie, są również twórcy i twórczynie z takich dziedziny jak muzyka (46), literatura (42) oraz animacja i edukacja kulturalna (38). [1]

Jednym z beneficjentów i stypendystów ministra kultury w roku 2025 został Jaś Kapela (numer wniosku: 246086/24), co wzbudziło szerokie publiczne kontrowersje i krytykę ze względu na osobę beneficjenta oraz brak pełnej przejrzystości procesu oceny, w wyniku którego jego wniosek otrzymał 90 na 100 punktów. Krytyczni wobec działań Pani Minister byli także minister edukacji narodowej Barbara Nowacka [2] czy wiceminister cyfryzacji Michał Gramatyka. [3]

Jaś Kapela to postać publiczna, znana nie tylko z działalności literackiej, ale także z udziału w patologicznych konferencjach i walkach freak fightów, publicznych wyznań o uzależnieniu od narkotyków (np. w książce „Warszawa wciąga. Tu byłem, tu ćpałem, tu piłem”) oraz kontrowersyjnych działań, takich jak przeróbka hymnu Polski w 2018 roku, za co został ukarany grzywną. Przyznanie mu 12-miesięcznego stypendium z publicznych środków budzi wątpliwości co do obiektywizmu i zasadności procedury oceny wniosków.

W odpowiedzi na krytykę Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreślało, że decyzję podjęto na podstawie merytorycznej oceny dokonanej przez niezależną komisję ekspertów, niezależnie od personaliów wnioskodawcy. Jednakże brak szczegółowych informacji o kryteriach, które zadecydowały o tak wysokiej punktacji, w zestawieniu z profilem beneficjenta rodzi pytania o transparentność i adekwatność procesu.

W związku z tym kieruję do Pani Minister następujące pytania:

Decyzja o przyznaniu stypendium Jasiowi Kapeli uwypukla potrzebę bardziej rygorystycznego i przejrzystego podejścia do rozdysponowania środków publicznych na cele kulturalne. W sytuacji gdy podatnicy oczekują odpowiedzialnego gospodarowania ich wkładem, brak jasnych odpowiedzi na powyższe kwestie może podważyć zaufanie do programu stypendialnego i samego ministerstwa. Oczekuję szczegółowych wyjaśnień dotyczących każdego z wymienionych punktów oraz informacji o działaniach, które zapobiegną podobnym kontrowersjom w przyszłości.

Z wyrazami szacunku

[1] https://www.gov.pl/web/kultura/przyznalismy-stypendia-tworcze-oraz-stypendia-z-zakresu-upowszechniania-kultury-2025 [stan na dzień: 23.02.2025]

[2] https://wiadomosci.onet.pl/kraj/barbara-nowacka-o-stypendium-dla-jasia-kapeli-wskazala-wielki-problem/eq9ekef [stan na dzień: 23.02.2025 r.]

[3] https://polityka.se.pl/wiadomosci/wiceminister-gramatyka-o-pieniadzach-dla-jasia-kapeli-masakra-jestem-ta-decyzja-zbulwersowany-aa-aiGV-KSnr-M9Xi.html [stan na dzień: 23.02.2025 r.]