Interpelacja w sprawie kwalifikacji osób prowadzących zajęcia w publicznych placówkach oświatowo-wychowawczych

Szanowna Pani Minister,

w ostatnich latach publiczne placówki oświatowo-wychowawcze w Polsce mierzą się z rosnącymi trudnościami związanymi zarówno z zatrudnianiem wykwalifikowanej kadry, jak i organizacją rekrutacji. Problemy te dotyczą wielu placówek w różnych regionach kraju i wynikają zarówno z obowiązujących regulacji prawnych, jak i zmieniających się realiów na rynku pracy.

Istotny problem dotyczy wymagań kwalifikacyjnych stawianych osobom prowadzącym zajęcia w publicznych placówkach oświatowo-wychowawczych. Obowiązujące przepisy, w szczególności rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, co do zasady wymagają od nauczycieli posiadania wyższego wykształcenia kierunkowego oraz przygotowania pedagogicznego. § 10 tego rozporządzenia wskazuje, że kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w placówkach oświatowych (o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy Prawo oświatowe) posiada osoba, która ma kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela określone w wymienionych paragrafach w zakresie przedmiotu, którego będzie nauczała, lub zajęć, które będzie prowadziła.

Jak słusznie zauważają środowiska oświatowe, ścisłe interpretowanie wymogu wykształcenia kierunkowego może prowadzić do trudności w zatrudnianiu wybitnych specjalistów i praktyków, którzy nie posiadają formalnego wykształcenia wyższego w ściśle powiązanym kierunku. Przykładem może być prowadzenie specjalistycznych zajęć, takich jak szachy, gdzie teoretycznie wymagane byłoby ukończenie studiów wyższych w tej dziedzinie, mimo że takie studia w Polsce nie istnieją. Wiele cennych i rozwijających zajęć w placówkach oświatowo-wychowawczych prowadzonych jest przez osoby z bogatym doświadczeniem zawodowym, lecz bez formalnego dyplomu w danej dziedzinie.

Środowiska dyrektorów placówek oświatowo-wychowawczych sugerują rozważenie możliwości zatrudniania takich osób pod warunkiem posiadania przygotowania pedagogicznego, udokumentowanego doświadczenia zawodowego (np. minimum 5 lat) oraz zgody kuratora oświaty. Obecne przepisy nie przewidują ogólnych elastycznych ścieżek kwalifikacji opartych na doświadczeniu zawodowym, z wyjątkiem ściśle określonych przypadków.

W związku z powyższym, kieruję do Pani Minister następujące pytania:

Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, które umożliwiłyby, na przykład za zgodą kuratora oświaty, zatrudnianie w placówkach oświatowo-wychowawczych osób posiadających udokumentowane, znaczące doświadczenie zawodowe w danej dziedzinie oraz przygotowanie pedagogiczne, nawet jeśli nie posiadają formalnego wykształcenia wyższego w ściśle powiązanym kierunku?

Jakie inne rozwiązania Ministerstwo Edukacji Narodowej mogłoby zaproponować, aby zapewnić publicznym placówkom oświatowo-wychowawczym możliwość zatrudniania wykwalifikowanych i kompetentnych osób do prowadzenia różnorodnych zajęć, odpowiadających zainteresowaniom i potrzebom dzieci i młodzieży, przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów jakości pracy tych placówek?