Interpelacja w sprawie przepisów związanych z zachowkiem

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z sygnałami obywateli woj. warmińsko-mazurskiego związanymi ze zmianą regulacji dotyczących zachowku kieruję do Pana interpelację z prośbą o odpowiedzi na poniższe pytania.

Zachowek to instytucja chroniąca podstawowe prawa majątkowe najbliższych spadkodawcy. Mimo jasnych regulacji społeczeństwo boryka się z szeregiem problemów: brakiem wiedzy, skomplikowaną procedurą sądową, zatajaniem informacji o spadku i darowiznach. Lepsza edukacja prawna, usprawnienie procedur sądowych i ewentualna reforma systemu dziedziczenia mogłyby złagodzić te trudności.

Zachowek to instytucja prawa spadkowego, której celem jest ochrona najbliższych członków rodziny spadkodawcy przed całkowitym pominięciem w testamencie. Reguluje go polska ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) .

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego:

„Zstępnym (dzieciom, wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, jeżeli byliby powołani do spadku z ustawy, należy się zachowek, czyli określona wartość udziału spadkowego, nawet jeśli zostali pominięci w testamencie”.

Zachowek ma formę roszczenia pieniężnego wobec spadkobierców testamentowych lub osób obdarowanych przez spadkodawcę.

Do zachowku są uprawnieni:

- zstępni: dzieci, wnuki itd., - małżonek spadkodawcy, - rodzice spadkodawcy – tylko, jeśli nie ma zstępnych.

Warunkiem jest, by te osoby dziedziczyłyby ustawowo, gdyby nie było testamentu.

Zgodnie z art. 1007 Kodeksu cywilnego:

„Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu”.

To problem społeczny: wiele osób nie zna terminu 5 lat i przez to traci prawo do dochodzenia zachowku, co powoduje poczucie niesprawiedliwości.

1. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian w zakresie rozszerzenia prawa czasowego do złożenia roszczenia o zachowek?

Spadkobiercy testamentowi lub obdarowani mogą zaniżać wartość spadku lub ukrywać składniki majątku.

2. Czy ministerstwo zamierza wprowadzić rejestr darowizn, by ułatwić dochodzenie roszczeń o zachowek zgodny ze stanem majątku?