Interpelacja w sprawie ograniczenia możliwości podejmowania pracy przez niektóre grupy cudzoziemców oczekujących na zezwolenie na pobyt czasowy

Szanowna Pani Ministro,

w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie przepisów, które istotnie zawężają katalog osób uprawnionych do legalnego podejmowania pracy w Polsce.

W szczególności dotyczy to cudzoziemców, którzy — mimo legalnego pobytu — nie posiadają jeszcze decyzji pobytowej i nie byli bezpośrednio przed złożeniem wniosku uprawnieni do pracy. W praktyce wiele takich osób przez wiele miesięcy, a niekiedy ponad rok, nie ma dostępu do rynku pracy. To rodzi uzasadnione obawy w kontekście bieżącej sytuacji na rynku pracy, gdzie obserwuje się trwałe niedobory kadrowe w wielu branżach.

Zgodnie z danymi ministerstwa stopa bezrobocia w Polsce wynosi obecnie ok. 5%, a prognozy i raporty, takie jak Barometr zawodów, nie wykazują nadwyżek pracowniczych. W tej sytuacji niejasne pozostają przesłanki, dla których ustawodawca zdecydował się na zawężenie dostępu do legalnego zatrudnienia, szczególnie wobec osób cudzoziemskich przebywających już w Polsce, jak np. członkowie rodzin obywateli polskich, studenci czy posiadacze statusu rezydenta długoterminowego UE w innym państwie członkowskim.

Obecna sytuacja prawna prowadzi również do praktycznych niespójności: część cudzoziemców uprawniona jest do legalnego pobytu i złożenia wniosku o zezwolenie, ale nie ma prawa do pracy; inni natomiast mogą pracować, lecz nie spełniają warunków do uzyskania zezwolenia. Pojawia się pytanie, czy tego rodzaju rozbieżności nie przyczyniają się do dezorientacji wśród cudzoziemców i pracodawców oraz do wzrostu nielegalnego zatrudnienia. Ta sytuacja także jest niespójna z praktyką wielu krajów UE o podobnej sytuacji ekonomicznej (Niemcy, Francja etc.) – które starają się aktywizować cudzoziemców już przebywających na ich terytorium, a nie sprowadzać ich de facto do szarej strefy.

Nowe restrykcje szczególnie budzą wątpliwość ze względu na to, że Polska jest ewenementem ze względu na przedłużający się proces oczekiwania na zezwolenie na zamieszkanie. Z danych Urzędu ds. Cudzoziemców wynika, że w 2025 roku (styczeń—kwiecień) średni czas oczekiwania na zezwolenie to ok. 10 miesięcy, przy czym w województwie śląskim czeka się na zezwolenie aż 651 dni; w kujawsko-pomorskim — 621 dni; w opolskim — 619 dni. To realna blokada integracji i rozwoju zawodowego dla cudzoziemców.

W świetle powyższego proszę o odpowiedź na poniższe pytania:

Z poważaniem