Interpelacja w sprawie doktorantów czwartego roku
Data wpływu: 2025-07-08
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłowie pytają o możliwość przedłużenia finansowania dla doktorantów czwartego roku, którzy doświadczyli trudności związanych z pandemią i wojną na Ukrainie, co utrudniło im ukończenie studiów w terminie. Podkreślają, że utrata stypendium i ubezpieczenia po czterech latach może zmusić ich do przerwania studiów.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie doktorantów czwartego roku Interpelacja nr 10827 do ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie doktorantów czwartego roku Zgłaszający: Elżbieta Gapińska, Zofia Czernow, Maria Małgorzata Janyska, Krystyna Sibińska Data wpływu: 08-07-2025 Szanowny Panie Ministrze, z dniem 1 października 2025 r. doktoranci, którzy będą przygotowywać pracę doktorską w terminie dłuższym niż cztery lata, po tym okresie całkowicie stracą stypendium, ubezpieczenie zdrowotne i zniżki na transport publiczny.
Tymczasem ze względów niezależnych od doktorantów (w tym pandemia, wojna na Ukrainie i spowodowane nią szoki inflacyjne, wewnętrzne procedury uczelniane, czasem problemy zdrowotne) zrealizowanie doktoratu w ciągu czterech lat jest w wielu, jeśli nie większości przypadków praktycznie niemożliwe. W poprzednim systemie przed reformą z 2018 roku standardowy czas przygotowania doktoratu wynosił nawet 6-8 lat. Dobrym rozwiązaniem jest obecna ustawa, która przewiduje możliwość przedłużenia kształcenia w szkołach doktorskich o okres maksymalnie 2 lat.
Zazwyczaj wystarczy roczne przedłużenie kształcenia, a zamknięcie całego procesu w ciągu pięciu lat jest zgodne z europejską praktyką. W szczególnej sytuacji są obecni doktoranci czwartego roku. To doktoranci "pandemiczni" i "wojenni", wyjątkowo poszkodowani w porównaniu z innymi rocznikami, w tym zwłaszcza z doktorantami obecnie zaczynającymi kształcenie. Obecni doktoranci czwartego roku przez pierwsze dwa lata (2021-2023) otrzymywali niskie stypendium w wysokości około 2000 złotych, mimo że już wtedy wartość nabywcza tych środków została "zjedzona" przez inflację.
Z podwyżek o 30% obecni doktoranci skorzystali dopiero na końcówce swojego kształcenia - korzystać z tego będą w pełni dopiero przyszłe roczniki. Przez pierwsze dwa lata obecni doktoranci czwartego roku nie mieli możliwości normalnego kształcenia i prowadzenia badań ze względu na pandemię - z tego też wynikają obecne opóźnienia. Dużym szokiem wpływającym na proces kształcenia i badań był też wybuch wojny na Ukrainie w lutym 2022 r. Jego efektem był m.in.
kryzys mieszkaniowy - skokowy wzrost czynszów w akademikach i wynajmowanych mieszkaniach (nawet dwukrotny) oraz niedostępność miejsc w akademikach, przy czym stypendium doktoranckie nadal wtedy wynosiło zaledwie 2100 złotych. Doktoranci musieli się skoncentrować na sprawach bytowych, kosztem opóźnień w badaniach. Brak jakiegokolwiek stypendium po 1 października powoduje, że wiele osób zmuszonych jest skoncentrować się na poszukiwaniu pracy, i opóźnienie dokończenia procesu kształcenia.
Kieruję do Pana Ministra następujące pytanie: Czy istnieje możliwość przedłużenia dofinansowania kształcenia w szkołach doktorskich o okres maksymalnie 2 lat?
Posłanka interweniuje w sprawie osób urodzonych w 1953 r., które nie zostały objęte korzystnymi zmianami w obliczaniu emerytur, czując się pokrzywdzone. Pyta, czy ministerstwo planuje zmiany w przepisach, aby objąć wszystkich urodzonych w 1953 roku oraz jaka jest liczba osób, których nowelizacja nie objęła.
Posłanka interweniuje w sprawie braku ciągłości ważności kart parkingowych dla osób z niepełnosprawnościami, co powoduje utrudnienia w ich codziennym funkcjonowaniu. Pyta ministerstwo o planowane działania legislacyjne mające na celu rozwiązanie tego problemu i zapewnienie ciągłości uprawnień.
Posłowie pytają o praktykę wszczynania postępowań upadłościowych wobec właścicieli zabytków na podstawie grzywien administracyjnych, co uważają za potencjalnie sprzeczne z celami prawa upadłościowego i zasadami państwa prawnego. Interpelacja kwestionuje zasadność takiej praktyki i pyta o działania ministerstwa w tej sprawie.
Posłowie wyrażają sprzeciw wobec uznania złoża skalenia Proszowa-Kwieciszowice za strategiczne, argumentując to zagrożeniem dla środowiska, sprzeciwem samorządów i potencjalną niekonstytucyjnością przepisów. Pytają ministerstwo o analizy wpływu kopalni na środowisko, zasoby wodne, zabytki i o rozważenie wycofania się z procedury.
Posłowie interpelują w sprawie zróżnicowania limitów wynagrodzeń dla pracowników oświaty w placówkach publicznych i niepublicznych, co uważają za dyskryminujące sektor niepubliczny i utrudniające konkurowanie o wykwalifikowaną kadrę. Pytają o uzasadnienie takiego zróżnicowania i plany nowelizacji przepisów w celu ujednolicenia limitów.
Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji dotyczy rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druk nr 2291). Komisja po pierwszym czytaniu i rozpatrzeniu projektu na posiedzeniu wnioskuje o uchwalenie projektu ustawy przez Sejm bez poprawek. Projekt ten ma na celu deregulację w obszarze szkolnictwa wyższego i nauki, jednak szczegółowe zmiany nie są w tym sprawozdaniu wymienione.
Projekt ustawy ma na celu zmianę w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, aby umożliwić uczelniom finansowanie wsparcia dla osób niepełnosprawnych uczestniczących w studiach podyplomowych z dotacji budżetowej przeznaczonej na ten cel. Obecnie dotacja ta obejmuje tylko studentów i doktorantów, a proponowane zmiany mają na celu rozszerzenie wsparcia na uczestników studiów podyplomowych. Zmiana ta ma zapewnić równy dostęp do kształcenia podyplomowego dla wszystkich zainteresowanych, niezależnie od niepełnosprawności. Ustawa ma charakter deregulacyjny i nie wiąże się ze zwiększeniem środków na dotacje, lecz umożliwia uczelniom elastyczne gospodarowanie środkami.
Ustawa o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE ustanawia ramy prawne dla działania tego instrumentu, mającego na celu finansowanie inwestycji w europejskim przemyśle obronnym. Określa zasady kontroli i audytu wykorzystania środków z pożyczki SAFE, udzielanej na podstawie rozporządzenia UE. Tworzy FIZB w Banku Gospodarstwa Krajowego, precyzuje źródła finansowania i przeznaczenie środków, a także zasady współpracy między ministrem obrony, innymi ministrami i BGK. Ustawa wprowadza zmiany w Prawie bankowym, ustawie o finansach publicznych i ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej, dostosowując je do funkcjonowania FIZB.
Projekt uchwały Sejmu dotyczy sfinansowania polskiego udziału w pożyczce udzielanej Ukrainie przez Unię Europejską w wysokości 90 miliardów euro. Środki na ten cel mają pochodzić z zamrożonych aktywów rosyjskich na terytorium Polski, należących do osób i podmiotów wpisanych na listę sankcyjną. Celem uchwały jest wsparcie Ukrainy oraz osłabienie Rosji, co Sejm postrzega jako polską rację stanu. Sejm wzywa Rząd RP do niezwłocznego wypracowania mechanizmów prawnych i organizacyjnych w celu realizacji tego finansowania.
Projekt ustawy wprowadza zmianę w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, umożliwiając doktorantom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej otrzymanie zapomogi. Zapomoga ta przysługuje wyłącznie obywatelom polskim. Warunki przyznawania zapomogi mają być określane przez rektora uczelni lub dyrektora odpowiedniej instytucji w uzgodnieniu z samorządem doktorantów. Celem ustawy jest wsparcie finansowe doktorantów w trudnych sytuacjach życiowych, co potencjalnie wpłynie na poprawę ich warunków studiowania i prowadzenia badań.