Interpelacja w sprawie nierówności w traktowaniu mniejszości narodowych w Polsce i Polaków za granicą w świetle ustawy procedowanej 9 lipca 2025 r. (druk nr 1076)
Data wpływu: 2025-07-14
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł kwestionuje nierówności w traktowaniu mniejszości narodowych w Polsce w porównaniu do Polaków za granicą, szczególnie w kontekście braku statusu mniejszości polskiej w Niemczech i poziomu wsparcia finansowego. Pyta o zasadę wzajemności i plan strategicznego wspierania polskości poza granicami kraju.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie nierówności w traktowaniu mniejszości narodowych w Polsce i Polaków za granicą w świetle ustawy procedowanej 9 lipca 2025 r. (druk nr 1076) Interpelacja nr 10975 do ministra spraw zagranicznych w sprawie nierówności w traktowaniu mniejszości narodowych w Polsce i Polaków za granicą w świetle ustawy procedowanej 9 lipca 2025 r.
(druk nr 1076) Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Marek Jakubiak Data wpływu: 14-07-2025 Szanowny Panie Ministrze, Sejm właśnie przyjął projekt ustawy (druk nr 1076) o szczególnych rozwiązaniach służących wspieraniu rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługujących się językiem regionalnym. Projekt ten zakłada m.in. systemowe wsparcie finansowe, instytucjonalne i edukacyjne dla mniejszości narodowych w Polsce – w tym mniejszości niemieckiej, białoruskiej, ukraińskiej, litewskiej i romskiej.
Z troską i niepokojem pragnę jednak zapytać, gdzie w tym procesie jest miejsce dla ponad 20 milionów Polaków żyjących poza granicami kraju , w tym często w sytuacjach społeczno-prawnych znacznie trudniejszych niż mniejszości funkcjonujące w ramach silnego i suwerennego państwa polskiego. Przypomnę, że w Niemczech – mimo podpisanych traktatów i obecności szacunkowo ponad 2 milionów obywateli pochodzenia polskiego – Polacy nadal nie posiadają statusu mniejszości narodowej , nie mają gwarancji nauczania języka ojczystego, reprezentacji politycznej ani instytucji systemowo wspieranych przez państwo niemieckie.
Co więcej, w wyniku dekretu Adolfa Hitlera z 27 lutego 1940 roku został zdelegalizowany Związek Polaków w Niemczech , a jego majątek – w tym Dom Polski, szkoły, biblioteki, budynki stowarzyszeń – został skonfiskowany przez III Rzeszę . Do dnia dzisiejszego Republika Federalna Niemiec nie oddała tego majątku , nie wypłaciła odszkodowania ani nie podjęła działań przywracających elementarną sprawiedliwość historyczną.
Przypomnę, że we Francji, Belgii, Norwegii, Holandii czy USA tysiące dzieci polskiego pochodzenia uczą się języka polskiego w warunkach niedofinansowania, w salach parafialnych, z podręczników drukowanych społecznie, a nauczyciele często pracują jako wolontariusze. Tymczasem w Polsce wieloletnie wsparcie dla mniejszości niemieckiej obejmuje nie tylko finansowanie lekcji języka niemieckiego jako języka mniejszości, ale również liczne dotacje dla stowarzyszeń, wydarzeń kulturalnych, a nawet ochronę prawną gwarantującą trwałą obecność w życiu politycznym – czego przykładem jest osobne miejsce na liście wyborczej zwolnione z progu wyborczego.
Panie Ministrze, gdzie jest zasada wzajemności? Gdzie jest obrona Polonii i mniejszości polskiej za granicą? Gdzie jest plan strategicznego wspierania polskości poza granicami RP – zwłaszcza wobec postępującej asymilacji i zagrożenia utraty języka i tożsamości narodowej? Jeśli Polska jest w stanie wydać dziesiątki milionów złotych rocznie na pielęgnowanie języka i tożsamości mniejszości narodowych, to niech z równym – a nawet większym – zaangażowaniem stanie po stronie Polaków żyjących poza granicami kraju. Inaczej będzie to nie sprawiedliwość – a słabość i kapitulacja.
W związku z tym wnoszę o odpowiedzi na następujące pytania: Ile Polska wydaje rocznie na nauczanie języków mniejszości oraz na działalność organizacji mniejszości narodowych? Proszę o tabelaryczne zestawienie z podziałem na poszczególne mniejszości i finansowanie z lat: 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 i 2025. Ile Polska wydaje rocznie na nauczanie języka polskiego i wspieranie tożsamości narodowej dzieci i młodzieży polonijnej i polskich mniejszości za granicą – z podziałem na kraje i lata: 2023, 2024, 2025?
Czy Niemcy przeznaczają jakiekolwiek środki budżetowe na naukę języka polskiego dla swoich obywateli polskiego pochodzenia, a jeśli tak, to w jakiej skali? Czy rząd RP zabiega o uznanie Polaków za mniejszość narodową w Niemczech, zgodnie z postanowieniami traktatu z 1991 roku? Jakie działania dyplomatyczne podjęto w ostatnich 5 latach w celu obrony praw mniejszości polskiej w poszczególnych krajach UE oraz na Białorusi i Ukrainie?
Posłowie pytają o przyczyny odmawiania zgody na modernizację obiektów rekreacyjno-wypoczynkowych dzierżawionych od Lasów Państwowych, pomimo umownych uprawnień dzierżawców. Interpelacja wyraża obawę o degradację obiektów i ograniczenie działalności gospodarczej dzierżawców.
Poseł Marek Jakubiak pyta o powody likwidacji Filii Krajowej Szkoły Skarbowości w Przemyślu, wyrażając obawę o negatywny wpływ tej decyzji na bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny oraz funkcjonowanie służb granicznych. Domaga się szczegółowej analizy, oceny ryzyka oraz informacji o alternatywnych rozwiązaniach i konsultacjach.
Poseł wyraża zaniepokojenie brakiem wzajemności w traktowaniu mniejszości polskiej w Niemczech w porównaniu do mniejszości niemieckiej w Polsce, szczególnie w kontekście finansowania nauki języków. Pyta o konkretne wydatki Polski na naukę języka niemieckiego i wsparcie nauki języka polskiego w Niemczech, a także o działania rządu w celu wyegzekwowania wzajemności od Niemiec.
Poseł pyta o powody wstrzymania finansowania Centrum Lemkina dokumentującego rosyjskie zbrodnie wojenne na Ukrainie, pomimo pozytywnej opinii rzecznika dyscypliny finansów publicznych, wyrażając obawę o moralną kapitulację i wycofanie się Polski z walki o prawdę. Poseł kwestionuje, czy rząd realizuje politykę "resetu" z Rosją.
Interpelacja krytykuje wypowiedzi prof. Środy promujące migrację i brak rządowej strategii wspierania dzietności, sugerując, że rząd faworyzuje 'podmianę społeczną' zamiast wzmacniania rodziny. Poseł pyta o stanowisko rządu w sprawie imigracji, przeprosiny za stygmatyzację patriotyzmu, brak działań pronatalistycznych i plany na przyszłość demograficzną Polski.
Projekt ustawy ma na celu rozszerzenie katalogu mniejszości narodowych w Polsce o mniejszość grecką, co umożliwi jej korzystanie z pełni praw i instrumentów wsparcia przewidzianych w ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych. Zmiana ta zapewni społeczności greckiej ochronę i rozwój tożsamości narodowej, języka, kultury i tradycji. Uznanie mniejszości greckiej jest uzasadnione długotrwałą obecnością Greków na ziemiach polskich oraz ich wkładem w życie społeczne i kulturalne kraju. Nowelizacja zakłada także uzupełnienie składu Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych o przedstawiciela mniejszości greckiej.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odmawia podpisania ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz niektórych innych ustaw, która została uchwalona 9 stycznia 2026 roku. Prezydent wnosi o ponowne rozpatrzenie ustawy przez Sejm, motywując to stosownym wnioskiem. Do reprezentowania stanowiska Prezydenta w tej sprawie upoważniony został Szef Kancelarii Prezydenta.
Ustawa o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE ustanawia ramy prawne dla działania tego instrumentu, mającego na celu finansowanie inwestycji w europejskim przemyśle obronnym. Określa zasady kontroli i audytu wykorzystania środków z pożyczki SAFE, udzielanej na podstawie rozporządzenia UE. Tworzy FIZB w Banku Gospodarstwa Krajowego, precyzuje źródła finansowania i przeznaczenie środków, a także zasady współpracy między ministrem obrony, innymi ministrami i BGK. Ustawa wprowadza zmiany w Prawie bankowym, ustawie o finansach publicznych i ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej, dostosowując je do funkcjonowania FIZB.
Projekt uchwały Sejmu dotyczy sfinansowania polskiego udziału w pożyczce udzielanej Ukrainie przez Unię Europejską w wysokości 90 miliardów euro. Środki na ten cel mają pochodzić z zamrożonych aktywów rosyjskich na terytorium Polski, należących do osób i podmiotów wpisanych na listę sankcyjną. Celem uchwały jest wsparcie Ukrainy oraz osłabienie Rosji, co Sejm postrzega jako polską rację stanu. Sejm wzywa Rząd RP do niezwłocznego wypracowania mechanizmów prawnych i organizacyjnych w celu realizacji tego finansowania.
Przedłożony dokument dotyczy dodatkowego sprawozdania Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Komisja, po ponownym rozpatrzeniu wniosku zgłoszonego w drugim czytaniu, wnosi o odrzucenie projektu ustawy. Wynika to z analizy wniosku z posiedzenia w dniu 9 stycznia 2026 roku. Dokument informuje o procedurze legislacyjnej i stanowisku komisji.