Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji PKP Cargo SA, planowanych zwolnień grupowych, demontażu narodowego przewoźnika oraz potrzeby systemowego wsparcia dla przewozów kolejowych

Szanowny Panie Ministrze Infrastruktury, Szanowny Panie Ministrze Aktywów Państwowych,

składam niniejszą interpelację w związku z pogłębiającym się kryzysem w spółce PKP Cargo SA będącej narodowym i największym przewoźnikiem towarowym w Polsce, którego destabilizacja zagraża nie tylko miejscom pracy dziesiątek tysięcy osób, ale również ciągłości łańcuchów logistycznych, bezpieczeństwu surowcowemu i militarnemu państwa oraz przyszłości całej polskiej kolei towarowej.

I. Obraz zapaści – dane finansowe i rynkowe

PKP Cargo znalazło się w krytycznym położeniu ekonomicznym:

Źródła kryzysu to m.in.: zaniechania inwestycyjne, błędna polityka zarządcza, wysokie koszty dostępu do infrastruktury, brak preferencji podatkowych dla kolei oraz faworyzowanie transportu drogowego przez obecne władze.

II. Zarząd kryzysu – zwolnienia i destrukcja kadrowa

Zamiast naprawy – zarząd spółki wdrożył plan zwolnień grupowych obejmujący łącznie 2429 osób, rozłożony na dwa etapy:

Zwolnienia dotyczą m.in. maszynistów, drużyn manewrowych, rewidentów, odprawiaczy pociągów, pracowników utrzymania taboru i administracji. W efekcie może dojść do utraty zdolności operacyjnych spółki, nie do odzyskania nawet przy ewentualnym odbiciu rynkowym. Jednocześnie wielu pracowników przenoszonych jest do „gotowości bez wykonywania pracy” za obniżonym wynagrodzeniem – do 60% pensji – co uderza w ich godność i stabilność ekonomiczną.

III. System wynagrodzeń – osłona czy demontaż praw pracowniczych?

W reakcji na protesty zarząd zaproponował nowy system wynagrodzeń, który ma ograniczyć skalę zwolnień (do 765 osób w 2025 r.).

Zakłada on:

Związki zawodowe odrzuciły propozycję jako nieprzejrzystą i godzącą w stabilność oraz solidarność pracowników. Obawiają się, że to mechanizm przesunięcia kosztów kryzysu na załogę – przy równoczesnym braku reform zarządczych i politycznych.

IV. Odpowiedzialność rządu i nadzoru właścicielskiego

PKP Cargo to spółka zależna od PKP SA, którego właścicielem jest Skarb Państwa. Obecna sytuacja jest bezpośrednią konsekwencją braku nadzoru, niekompetencji decyzyjnej oraz partyjnego rozdawnictwa stanowisk.

W szczególności zauważalny jest brak:

V. Wsparcie protestów – konieczność obywatelskiego oporu

Popieram działania podejmowane przez związki zawodowe, komitety protestacyjne i pracowników PKP Cargo. Ich protesty – blokady, pikiety, manifestacje – są ostatnią formą obrony nie tylko zakładów pracy, ale także narodowego interesu gospodarczego.

Rząd nie może przyglądać się biernie degradacji kolejowego przewoźnika, szczególnie w kontekście wyzwań związanych z wojną w Ukrainie, bezpieczeństwem energetycznym i surowcowym oraz potrzebą logistyki militarnej.

VI. Pytania do Rady Ministrów i ministrów właściwych:

VII. Postulaty i oczekiwania:

Sprawa PKP Cargo to papierek lakmusowy polityki państwa wobec własnych zasobów i obywateli. Jeśli narodowy przewoźnik zostanie rozłożony bez reakcji – będzie to znak, że rząd abdykował z odpowiedzialności za strategiczne sektory gospodarki.