Interpelacja w sprawie dostępności leków i farmaceutów na terenach wiejskich oraz wpływu regulacji rynku aptecznego na realizację recept i ceny produktów leczniczych

Szanowna Pani Ministro,

z danych przedstawionych w styczniu br. przez minister ds. polityki senioralnej wynika, że w 2023 roku liczba ludności Polski wynosiła 37,6 mln, z czego aż 9,9 mln osób (26,3%) stanowiły osoby w wieku 60 lat i więcej. Zgodnie z prognozami Głównego Urzędu Statystycznego do roku 2050 udział tej grupy w populacji wzrośnie do 37,4%.

Postępujące starzenie się społeczeństwa niesie ze sobą konieczność rozwoju usług społecznych i zdrowotnych, zwłaszcza w zakresie dostępności świadczeń dla mieszkańców mniejszych miejscowości i obszarów wiejskich.

Dane Eurostatu (EU-SILC) wskazują, że w 2023 roku ponad 60% osób powyżej 60. roku życia zmagało się z długotrwałymi problemami zdrowotnymi lub chorobami przewlekłymi.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera rola aptek ogólnodostępnych oraz farmaceutów, którzy codziennie udzielają około 2 milionów porad zdrowotnych. Zawód farmaceuty cieszy się wysokim zaufaniem społecznym – według badań aż 90% Polaków ufa farmaceutom. W wielu krajach Unii Europejskiej to właśnie farmaceuta stanowi pierwszy kontakt pacjenta z systemem ochrony zdrowia.

Niestety, z raportów oraz doniesień medialnych wynika, że w Polsce obserwujemy niepokojący spadek liczby aptek, zwłaszcza na terenach wiejskich. Szacuje się, że aż dwa miliony Polaków nie mają w swojej gminie dostępu do apteki ani farmaceuty. Wiele powiatów nie zapewnia również dostępu do aptek w porze nocnej.

Z raportu „Sytuacja rynku aptek w Polsce i wybranych krajach Europy“ wynika, że polski rynek aptek należy do najbardziej restrykcyjnych w Europie. W odróżnieniu od takich krajów jak Hiszpania, Irlandia czy Włochy, które liberalizują przepisy, Polska oraz Węgry w latach 2017–2023 zaostrzały regulacje, co – według ekspertów – negatywnie wpłynęło na interes pacjentów. Przykład węgierski pokazuje, że podobne działania mogą prowadzić do istotnego spadku dostępności leków oraz znacznego wzrostu ich cen.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie działania legislacyjne lub wykonawcze planuje podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu zwiększenia dostępności aptek i leków, szczególnie na terenach wiejskich?

2. Czy resort monitoruje bieżący poziom dostępności aptek w gminach wiejskich? Ile nowych aptek otwarto w takich lokalizacjach w latach 2017–2024? Czy nowelizacja ustawy – Prawo farmaceutyczne z 2017 r. (tzw. apteka dla aptekarza) przyczyniła się do wzrostu liczby aptek na tych obszarach?

3. Jak zmieniała się liczba farmaceutów pracujących na terenach wiejskich w latach 2017–2024? Czy ministerstwo podejmuje działania w celu zwiększenia tej liczby?

4. Jaki procent leków sprzedawanych w aptekach to leki refundowane o sztywnej cenie urzędowej, a jaki – to leki pełnopłatne?

5. Jak kształtowały się ceny detaliczne leków nierefundowanych w latach 2017–2024 w ujęciu rocznym? Czy tempo wzrostu cen jest zgodne z trendami europejskimi? Czy rosnące ceny wpływają, w ocenie resortu, na zaprzestanie terapii przez pacjentów w trudnej sytuacji finansowej?

6. Czy i jak zmiany w regulacjach aptecznych wpłynęły na ceny produktów leczniczych?

7. Jak wyglądała liczba niezrealizowanych recept w latach 2020–2024? Czy resort podejmuje działania mające na celu ograniczenie zaniechania terapii? Czy są planowane rozwiązania informatyczne umożliwiające lekarzowi weryfikację wykupienia przepisanych leków przez pacjenta?

8. Jak w latach 2017–2024 zmieniała się liczba aptek całodobowych? Czy pacjenci z terenów wiejskich mają zapewniony dostęp do leków w porze nocnej oraz w dni ustawowo wolne od pracy? Czy są planowane inicjatywy legislacyjne, które poprawią dostępność aptek w tych godzinach?