Interpelacja w sprawie zasadności nakładania przez wojewódzkich konserwatorów zabytków kar pieniężnych na właścicieli obiektów zabytkowych działających w stanie wyższej konieczności w celu ochrony zabytku
Data wpływu: 2025-08-25
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Joanna Frydrych pyta o zasadność karania właścicieli zabytków przez konserwatorów za działania ratunkowe podejmowane w stanie wyższej konieczności. Podkreśla, że literalne stosowanie przepisów może być sprzeczne z celem ochrony zabytków i demotywować właścicieli do działania w sytuacjach kryzysowych.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie zasadności nakładania przez wojewódzkich konserwatorów zabytków kar pieniężnych na właścicieli obiektów zabytkowych działających w stanie wyższej konieczności w celu ochrony zabytku Interpelacja nr 11913 do ministra kultury i dziedzictwa narodowego w sprawie zasadności nakładania przez wojewódzkich konserwatorów zabytków kar pieniężnych na właścicieli obiektów zabytkowych działających w stanie wyższej konieczności w celu ochrony zabytku Zgłaszający: Joanna Frydrych Data wpływu: 25-08-2025 Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j.
Dz. U. 2024 poz. 907) oraz art. 191-193 Regulaminu Sejmu (M.P. 2009 Nr 5 poz. 47 z późn. zm.) zwracam się do Pani Minister w sprawie budzącej poważne wątpliwości, praktyki stosowanej przez niektóre urzędy konserwatorskie, polegającej na nakładaniu dotkliwych kar finansowych na właścicieli zabytków, którzy w sytuacjach nadzwyczajnych podejmują działania mające na celu ochronę tych obiektów przed zniszczeniem. Szanowna Pani Minister, do mojego biura poselskiego zwrócił się obywatel, właściciel zabytkowego budynku, który stanął przed niezwykle trudnym dylematem.
Po uzyskaniu prawomocnego pozwolenia konserwatorskiego na remont dachu, obejmującego prace konstrukcyjne oraz wymianę poszycia, zrealizował on w pełni i zgodnie z projektem kluczowy etap prac, czyli remont więźby dachowej. W trakcie inwestycji, z powodu niemożliwych do przewidzenia, nagłych trudności finansowych, nie był w stanie natychmiast sfinalizować prac przez ułożenie docelowego, zatwierdzonego w pozwoleniu pokrycia dachowego.
Stojąc w obliczu zbliżającego się okresu jesienno-zimowego i realnego zagrożenia zniszczenia zabytkowej konstrukcji oraz wnętrz budynku na skutek działania warunków atmosferycznych, właściciel podjął decyzję o wykonaniu tymczasowego poszycia dachowego. Podkreślenia wymaga fakt, iż działanie to miało charakter wyłącznie zabezpieczający i ratunkowy, a jego jedynym celem było uchronienie budynku przed nieodwracalną degradacją.
Mimo szlachetnych intencji i działania w stanie wyższej konieczności, po przeprowadzonej kontroli, wojewódzki konserwator zabytków nałożył na właściciela wysoką karę pieniężną, argumentując decyzję niezgodnością wykonanych prac z wydanym pozwoleniem. Opisana sytuacja ukazuje niepokojący problem systemowy, w którym literalne i formalistyczne trzymanie się zapisów decyzji administracyjnej zdaje się mieć pierwszeństwo przed nadrzędnym celem ustawy o ochronie zabytków, jakim jest zachowanie dziedzictwa dla przyszłych pokoleń.
Penalizowanie obywatela, który w dobrej wierze i z troski o zabytek podejmuje działania ratunkowe, jest nie tylko niesprawiedliwe, ale również wysoce demotywujące. Taka praktyka może prowadzić do absurdalnych sytuacji, w których właściciel, w obawie przed karą, będzie zmuszony do biernego przyglądania się niszczeniu zabytku, czekając na zgromadzenie pełnych środków finansowych. W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami: 1.
Jakie jest oficjalne stanowisko Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie nakładania kar administracyjnych na właścicieli zabytków, którzy z powodu siły wyższej dokonują tymczasowych, zabezpieczających odstępstw od wydanego pozwolenia konserwatorskiego, działając w celu ochrony obiektu przed zniszczeniem? 2. Czy ministerstwo planuje wydać lub czy istnieją już wytyczne dla wojewódzkich konserwatorów zabytków, które precyzowałyby, jak należy interpretować przepisy w sytuacjach, gdy właściciel działa w stanie wyższej konieczności, a jego celem jest zabezpieczenie zabytku, a nie jego trwała i samowolna zmiana? 3.
W jaki sposób w ocenie ministerstwa organa ochrony zabytków powinny stosować zasadę proporcjonalności przy wymierzaniu kar, różnicując sytuacje, w których odstępstwo od pozwolenia ma charakter tymczasowy i ratunkowy, od przypadków świadomej i trwałej samowoli budowlanej? 4. Czy ministerstwo dostrzega potrzebę wprowadzenia systemowych rozwiązań (np. legislacyjnych lub proceduralnych), które ułatwiłyby właścicielom zabytków zgłaszanie konieczności wykonania tymczasowych prac zabezpieczających w nagłych sytuacjach, bez narażania się na automatyczne kary finansowe?
Posłanka interweniuje w sprawie braku ciągłości ważności kart parkingowych dla osób z niepełnosprawnościami, co powoduje utrudnienia w ich codziennym funkcjonowaniu. Pyta ministerstwo o planowane działania legislacyjne mające na celu rozwiązanie tego problemu i zapewnienie ciągłości uprawnień.
Posłowie pytają o funkcjonowanie systemu świadczenia wspierającego dla osób z niepełnosprawnością słuchu, podnosząc problem niedostatecznego uwzględnienia specyfiki ich potrzeb w kryteriach oceny. Domagają się analizy i ewentualnych zmian w systemie, aby lepiej odpowiadał on na bariery komunikacyjne i społeczne, z jakimi mierzą się osoby głuche.
Posłanka zwraca uwagę na problem braku ciągłości ważności kart parkingowych dla osób z niepełnosprawnościami podczas oczekiwania na wydanie nowej karty, co utrudnia im codzienne funkcjonowanie. Pyta ministra o analizę problemu, dane dotyczące czasu oczekiwania i ewentualne plany legislacyjne zapewniające ciągłość uprawnień.
Posłowie kwestionują art. 26c ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który umożliwia wybranej grupie osób ponowne przeliczenie emerytury w sposób nieuwzględniający wcześniejszych wypłat, co prowadzi do nierówności. Pytają o liczbę beneficjentów, koszt tego rozwiązania i plany ujednolicenia zasad przeliczania świadczeń.
Posłowie zwracają uwagę na problem niejednolitej rejestracji łodzi ratowniczych, gdzie brak wyodrębnionej kategorii "łodzi ratowniczej" prowadzi do chaosu i utrudnień dla służb ratowniczych. Pytają, czy ministerstwo planuje uregulowanie tej kwestii i ujednolicenie praktyk rejestracyjnych.
Projekt ustawy dotyczy zmian w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej. Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu rekomenduje przyjęcie poprawek Senatu do wspomnianej ustawy. Celem jest prawdopodobnie doprecyzowanie lub usprawnienie przepisów dotyczących ochrony zabytków oraz kwestii związanych z Krajową Administracją Skarbową w kontekście zabytków. Niestety, brak szczegółów odnośnie konkretnych zmian w tekście uniemożliwia głębszą analizę.
Projekt ustawy obejmuje zmiany w szeregu ustaw, w tym dotyczące niekarania obywateli walczących na Ukrainie, obrotu towarami strategicznymi, CEIDG, ochrony zabytków, prawa oświatowego, inwestycji przeciwpowodziowych, prawa energetycznego oraz wykonywania mandatu posła i senatora. Celem jest prawdopodobnie dostosowanie prawa do aktualnej sytuacji geopolitycznej i społeczno-gospodarczej oraz usprawnienie funkcjonowania różnych obszarów administracji publicznej i gospodarki. Senat przekazuje uchwały dotyczące tych ustaw do Sejmu. Projekt przewiduje także korekty redakcyjne w celu zachowania spójności numeracji i odesłań.
Przedłożony dokument to zbiór uchwał Senatu dotyczących zmian w różnych ustawach, przekazanych Marszałkowi Sejmu. Dotyczą one m.in. kwestii niekaralności obywateli walczących na Ukrainie, obrotu towarami strategicznymi, Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), ochrony zabytków, prawa oświatowego, inwestycji przeciwpowodziowych, prawa energetycznego oraz wykonywania mandatu posła i senatora. Przyjęcie poprawek Senatu może skutkować koniecznością zmian redakcyjnych w celu zachowania spójności. Celem zmian jest dostosowanie prawa do aktualnych potrzeb i wyzwań.
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. Celem zmian jest dostosowanie polskiego prawa do regulacji unijnych dotyczących wywozu i przywozu dóbr kultury, w szczególności rozporządzeń Rady (WE) 116/2009 i Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/880. Ustawa wyznacza ministra właściwego do spraw kultury jako organ wydający pozwolenia na przywóz dóbr kultury spoza UE oraz wprowadza sankcje karne za naruszenie przepisów dotyczących przywozu i wywozu dóbr kultury. Ponadto, ustawa aktualizuje przepisy dotyczące Krajowej Administracji Skarbowej w zakresie kontroli nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zabytków i dóbr kultury.
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o rzeczach znalezionych oraz Kodeks cywilny, wprowadzając zmiany dotyczące postępowania ze znalezionymi rzeczami, szczególnie dokumentami, zabytkami, materiałami archiwalnymi, oraz przedmiotami umożliwiającymi dostęp do pomieszczeń. Celem jest usprawnienie procedur, doprecyzowanie obowiązków znalazców i starostów, a także uregulowanie kwestii własności znalezionych przedmiotów po upływie określonych terminów. Wprowadza się również obowiązek publikowania informacji o znalezionych rzeczach w Biuletynie Informacji Publicznej oraz portalu danych.