Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w decyzjach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących świadczeń postojowych

Szanowna Pani Minister,

w przestrzeni publicznej pojawiły się informacje, które budzą ogromne oburzenie i wymagają stanowczej reakcji ze strony resortu, którym Pani kieruje. Nagłośniony przez media społecznościowe przypadek pani Doroty [1] (dot. decyzji ZUS oddział w Krakowie z dnia 28 października 2024 r. o sygnaturze sprawy 180000/604/640531/2023/RSP-A) stanowi przykład praktyki działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który należy uznać za rażące naruszenia prawa i zasad prawidłowego postępowania administracyjnego.

Pani Dorota, prowadząca działalność gospodarczą w zakresie animacji zabaw dla dzieci, w okresie pandemii – w związku z obowiązującymi regulacjami i zakazami państwowymi – została całkowicie pozbawiona możliwości wykonywania swojej działalności. W konsekwencji skorzystała z przysługującego jej świadczenia postojowego. Pomimo tego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nakazującą zwrot wypłaconego świadczenia i wszczął wobec niej postępowanie windykacyjne, choć pani Dorota szczegółowo przedstawiła wyjaśnienia wskazujące na wadliwość oraz niesprawiedliwy charakter tej decyzji.

Z uzyskanych informacji wynika, że:

W związku z powyższym istnieją przesłanki, aby uznać, że ZUS powinien był z urzędu wszcząć nadzwyczajne postępowanie zmierzające do wzruszenia ostatecznej decyzji. Niestety tak się nie stało, a zamiast tego pani Dorota została narażona na stres, koszty i długotrwałe postępowania sądowe.

ZUS, w publicznych wypowiedziach zamieszczonych w serwisie X [2] , broni swojej decyzji, nie odnosząc się jednak do meritum sprawy ani do wskazanych kardynalnych błędów. Jest to dowód braku autorefleksji oraz niewytłumaczalnej niechęci do skorzystania z instrumentów prawnych, którymi ZUS dysponuje, aby z urzędu wszcząć postępowanie zmierzające do wzruszenia ostatecznej decyzji (ew. dokonania oceny zasadności wzruszenia ostatecznej decyzji).

Abstrahując od aspektów stricte prawnych, należy podkreślić, że działanie ZUS w tej sprawie budzi głębokie oburzenie w wymiarze czysto ludzkim. Obywatelom każe się ponosić konsekwencje technicznej nieudolności państwa, polegającej na braku synchronizacji dwóch rejestrów prowadzonych przez administrację publiczną. Sytuacja pani Doroty była całkowicie niezawiniona, a mimo to ZUS, dysponując korzystnymi dla niej danymi z rejestru REGON, intencjonalnie je zignorował, posiłkując się jedynie danymi z rejestru CEiDG, wydając decyzję obciążającą stronę słabszą – obywatela.

Jednocześnie pojawiają się uzasadnione obawy, że sprawa pani Doroty nie jest odosobnionym przypadkiem, lecz świadczy o problemie systemowym. Według doniesień medialnych [3] ZUS wydał tysiące podobnych decyzji, żądając zwrotu świadczeń postojowych. Konieczne jest zatem zbadanie, czy kazus pani Doroty nie stanowi elementu szerszej praktyki oraz czy przedmiotowe decyzje miały należyte podstawy. Postępowanie ZUS wobec pani Doroty podważa bowiem zaufanie obywateli do państwa, narażając również Panią Minister na odpowiedzialność polityczną, a ponadto rodzi poważne wątpliwości co do prawidłowości około 16 tysięcy analogicznych decyzji. Pytania zawarte w niniejszej interpelacji mają na celu wyjaśnienie tej sytuacji.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

a) uwzględnieniem odwołania, b) oddaleniem odwołania, c) umorzeniem postępowania, d) innymi rozstrzygnięciami.

a) wyroków na korzyść ZUS, b) wyroków na korzyść świadczeniobiorcy.

[1] https://x.com/OficjalneZero/status/1955926679043375527

[2] https://x.com/zus_pl/status/1955942070180294787

[3] https://www.rynekzdrowia.pl/Finanse-i-zarzadzanie/Windykacja-ruszyla-16-tys-decyzji-ZUS-zada-zwrotu-wyplaconych-pieniedzy,274234,1.html

[4] https://www.bankier.pl/wiadomosc/Pomoc-w-ramach-tarczy-antykryzysowa-do-kontoli-To-obowiazek-ZUS-u-8619291.html