Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w realizacji rządowego programu "Czyste Powietrze" oraz konsekwencji, jakie ponoszą z tego powodu obywatele jako jego beneficjenci
Data wpływu: 2025-09-18
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Zieliński interweniuje w sprawie nieprawidłowości w programie "Czyste Powietrze", gdzie środki były przekazywane bezpośrednio wykonawcom, co prowadziło do nadużyć i obciążania kosztami beneficjentów. Pyta, dlaczego NFOŚiGW i WFOŚiGW akceptowały ten mechanizm i jakie kroki zostaną podjęte, aby chronić beneficjentów i ukarać sprawców.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w realizacji rządowego programu "Czyste Powietrze" oraz konsekwencji, jakie ponoszą z tego powodu obywatele jako jego beneficjenci Interpelacja nr 12342 do ministra klimatu i środowiska w sprawie nieprawidłowości w realizacji rządowego programu "Czyste Powietrze" oraz konsekwencji, jakie ponoszą z tego powodu obywatele jako jego beneficjenci Zgłaszający: Jarosław Zieliński Data wpływu: 18-09-2025 Białystok, 16 września 2025 r.
Celem rządowego programu „Czyste Powietrze” było zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza i poprawa jego jakości poprzez wspieranie gospodarstw domowych o niższych dochodach w remontach i termomodernizacji domów oraz wymianie źródeł ciepła. Na realizację tego programu, zaplanowanego na okres 10 lat, państwo przeznaczyło ogromną kwotę ponad 100 mld zł.
W ostatnim czasie pojawiło się wiele informacji pochodzących od beneficjentów programu, które znalazły także swoje odzwierciedlenie w środkach publicznego przekazu, dotyczących nieprawidłowości w działaniach związanych z jego wdrażaniem, a zwłaszcza z dysponowaniem publicznymi środkami finansowymi i ich rozliczaniem.
Pokrzywdzeni obywatele zgłaszają się do moich biur poselskich z zawartymi przez siebie umowami z lat 2024-2025 z wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz szczegółowymi informacjami w sprawie tego problemu, prosząc o interwencję i udzielenie pomocy, by nie byli oni obciążani kosztami i karami za działania innych podmiotów.
Z przedkładanych przez nich dokumentów i przekazywanych informacji wynika, że powstałym nieprawidłowościom sprzyjała sama organizacja procesu przyjmowania i rozpatrywania wniosków potencjalnych beneficjentów o przyznanie dotacji z programu „Czyste Powietrze”, ich akceptowania, zawierania umów i określenia warunków przekazywania przyznanych środków finansowych.
W instrukcji przygotowanej przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i przekazanej do stosowania instrukcji wypełniania wniosku o płatność w ramach programu „Czyste Powietrze” znajduje się regulacja, że „w wyniku realizacji umowy dotacji i dotacji z prefinansowaniem wypłata kwoty dofinansowania nastąpi przelewem bezpośrednio na rachunki bankowe wykonawców lub sprzedawców wskazane w załączonych do wniosku o płatność dokumentach lub rachunek bankowy beneficjenta wskazany we wniosku o płatność, jeżeli faktury lub inne równoważne dokumenty księgowe (dalej: dokumenty zakupu), zostały opłacone w całości.
O dokonaniu wypłaty na rzecz wykonawcy lub sprzedawcy WFOŚiGW poinformuje beneficjenta”. Beneficjent programu, zawierając umowę z wojewódzkim funduszem ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wskazywał wykonawcę prac objętych dofinansowaniem z programu „Czyste Powietrze” i podawał numer jego rachunku bankowego, na który wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej przekazywał zaliczkę w ramach dotacji z prefinansowaniem. Z dokumentów przedkładanych przez beneficjentów wynika, że wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej przekazywały zaliczki na konta wykonawców, nie weryfikując ich wiarygodności.
Wątpliwe jest też, czy przed przekazaniem drugiej transzy przyznanych środków, którego warunkiem było wykonanie całości zakwalifikowanych prac, wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej przeprowadzały kontrole pod kątem sprawdzenia, czy rzeczywiście wykonali oni przyjęte na siebie zobowiązania. W wyniku tych działań powstał patologiczny system korzystania ze środków finansowych programu „Czyste Powietrze”.
Poseł pyta o powody utajnienia dokumentów dotyczących projektowanych zakupów w ramach pożyczki SAFE, argumentując, że brak jawności jest nieakceptowalny, gdyż posłowie i obywatele powinni mieć wgląd w działania finansowane z publicznych środków. Żąda wyjaśnienia, kiedy rząd zamierza zdjąć klauzulę tajności z tych dokumentów.
Poseł Jarosław Zieliński pyta o niejasności związane z finansowaniem Niepublicznej Szkoły Podstawowej Montessori w Jabłońskich, której uczniowie w większości realizują edukację domową i pochodzą spoza gminy Augustów, co generuje wysokie koszty dla gminy. Poseł kwestionuje zasadność i sposób wyliczenia dotacji dla tej szkoły oraz brak weryfikacji zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym.
Poseł Jarosław Zieliński wyraża zaniepokojenie przebiegiem projektowanej linii kolejowej E75 Rail Baltica blisko zabudowy mieszkalnej, co budzi obawy o bezpieczeństwo, hałas i spadek wartości nieruchomości. Pyta ministra o powody przedstawienia tylko jednego wariantu trasy oraz o plany alternatywne i zabezpieczenia dla mieszkańców.
Poseł Jarosław Zieliński pyta Ministerstwo Zdrowia o brak dostępu do leczenia SMA dla dorosłych pacjentów w województwie podlaskim oraz o gwarancje finansowania tego leczenia w przyszłości. Wyraża zaniepokojenie sytuacją pacjentów, którzy po osiągnięciu pełnoletności tracą możliwość kontynuacji terapii w regionie.
Poseł pyta o reakcję rządu na apel Rady Powiatu Hajnowskiego w sprawie wsparcia zrównoważonego rozwoju regionu Puszczy Białowieskiej oraz o konkretne plany wsparcia inwestycji samorządowych. Wyraża zaniepokojenie trudną sytuacją społeczno-gospodarczą regionu wynikającą z ograniczeń ochrony przyrody i sytuacji geopolitycznej.
Projekt ustawy ma na celu uproszczenie procedur administracyjnych poprzez wprowadzenie mechanizmu milczącej zgody w różnych obszarach prawa. Wprowadza się terminy, po których upływie brak decyzji administracyjnej będzie traktowany jako zgoda na wniosek. Dotyczy to m.in. opinii gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, ulg w podatku rolnym, umorzeń zaległości podatkowych, wpisów do rejestrów działalności gospodarczej, pozwoleń na imprezy masowe oraz przedłużania zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie odpadów. Ma to przyspieszyć procesy decyzyjne i zmniejszyć obciążenie administracyjne dla obywateli i przedsiębiorców.
Projekt ustawy ma na celu implementację prawa Unii Europejskiej dotyczącego zapobiegania zanieczyszczaniu morza przez statki, ze szczególnym uwzględnieniem rozporządzenia 2023/1805 w sprawie stosowania paliw odnawialnych i niskoemisyjnych w transporcie morskim. Wprowadza zmiany w ustawie o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki oraz w ustawie Prawo ochrony środowiska. Nowelizacja dotyczy m.in. definicji, obowiązków armatorów i dyrektorów urzędów morskich, monitorowania emisji gazów cieplarnianych, kar pieniężnych za niezgodność z przepisami oraz zasilania statków energią elektryczną z lądu. Celem jest zmniejszenie wpływu transportu morskiego na środowisko poprzez promowanie stosowania paliw alternatywnych i ograniczenie emisji.
Projekt ustawy ma na celu wdrożenie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2405 (ReFuelEU Aviation) dotyczącego zrównoważonego transportu lotniczego. Wprowadza zmiany w ustawie Prawo lotnicze oraz innych ustawach (Prawo energetyczne, Prawo ochrony środowiska, ustawa o biokomponentach i biopaliwach ciekłych), aby zapewnić nadzór nad stosowaniem zharmonizowanych przepisów dotyczących upowszechniania i dostaw zrównoważonych paliw lotniczych (SAF). Określa obowiązki i kary dla operatorów statków powietrznych, zarządzających lotniskami i dostawców paliw lotniczych w zakresie SAF oraz tworzy mechanizmy wsparcia finansowego dla produkcji i rozwoju SAF.
Projekt ustawy ma na celu zmianę w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, aby umożliwić uczelniom finansowanie wsparcia dla osób niepełnosprawnych uczestniczących w studiach podyplomowych z dotacji budżetowej przeznaczonej na ten cel. Obecnie dotacja ta obejmuje tylko studentów i doktorantów, a proponowane zmiany mają na celu rozszerzenie wsparcia na uczestników studiów podyplomowych. Zmiana ta ma zapewnić równy dostęp do kształcenia podyplomowego dla wszystkich zainteresowanych, niezależnie od niepełnosprawności. Ustawa ma charakter deregulacyjny i nie wiąże się ze zwiększeniem środków na dotacje, lecz umożliwia uczelniom elastyczne gospodarowanie środkami.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy oraz w niektórych innych ustawach, mające na celu wzmocnienie pozycji Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy, zwalczania nadużywania umów cywilnoprawnych oraz poprawy efektywności kontroli. PIP zyskuje nowe uprawnienia, w tym możliwość wytaczania powództw w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy, a także wydawania decyzji o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy. Ustawa wprowadza także nowe procedury dotyczące kontroli, interpretacji indywidualnych oraz wymiany informacji z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), dążąc do uszczelnienia systemu i zapewnienia lepszej ochrony praw pracowniczych.