Interpelacja w sprawie problemów kadrowych, organizacyjnych i naruszeń niezależności w prokuraturze

Szanowny Panie Ministrze,

proszę o przedstawienie informacji dotyczących przyczyn poważnych problemów dotyczących stabilności kadrowej i wydajności pracy prokuratury. Mam na myśli w szczególności problem częstych rotacji kadrowych, przedłużające się wakaty na stanowiskach prokuratorskich i asesorskich, duże obciążenie prokuratorów wpływem i prowadzeniem spraw, jak również zjawiska naruszające niezależność prokuratorów, w tym mobbing, działania dyskryminacyjne i represje wobec sygnalistów.

Moje obawy znajdują potwierdzenie w publicznie dostępnych informacjach i komunikatach instytucji oraz prasy branżowej. W dniu 4 stycznia 2024 r. prokurator generalny zakończył łącznie 144 delegacje (94 do Prokuratury Krajowej i 50 do prokuratur regionalnych), wskazując na trudną sytuację kadrową jednostek niższego szczebla, unaoczniając skalę rotacji i potrzebę wzmocnienia prokuratur rejonowych i okręgowych. We wrześniu 2025 r. media branżowe odnotowały odwołanie kolejnych 10 prokuratorów z delegacji do Prokuratury Krajowej i ich powrót do macierzystych jednostek, co pokazuje, że przepływy kadr nadal mają miejsce i wywołują skutki organizacyjne w całej strukturze. W tym samym okresie regularnie publikowane obwieszczenia prokuratora generalnego o wolnych stanowiskach prokuratorskich (między innymi z 28 lutego i 21 lipca 2025 r.) oraz bieżące ogłoszenia o wolnych stanowiskach asesorskich potwierdzają istnienie poważnego problemu przedłużających się wakatów.

Sprawozdania Prokuratury Krajowej wskazują, że średnie miesięczne obciążenie prokuratorów rejonowych w skali kraju w pierwszym półroczu 2025 r. wyniosło 25,31 sprawy. Jest to obciążenie duże i istotnie wpływające na jakość i tempo pracy prokuratury i wymiaru sprawiedliwości w ogólności.

W obszarze nadzoru i organizacji pracy odnotowano uchylenie licznych poleceń i praktyk ograniczających niezależność oraz likwidację nieformalnego nadzorowania spraw z jednostek niższego szczebla, zaś Prokuratura Krajowa powołała Zespół do spraw przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji, a po wejściu w życie ustawy o ochronie sygnalistów (25 września 2024 r.) opublikowała zasady dotyczące zgłoszeń w tym zakresie. Świadczy to o trwającej pracy nad standardami i organizacją pracy, ale również potwierdza, że w obszarze tym istnieją nierozwiązane problemy systemowe. W debacie branżowej i publicystycznej wielokrotnie podnoszono zarzut, że mechanizmy te bywają wykorzystywane jako narzędzie wpływu na niezależnych prokuratorów. W prasie pojawiały się opisy spraw, w których wszczynanie postępowań dyscyplinarnych wobec prokuratorów miało związek z ich publicznymi wypowiedziami lub krytyką praktyk wewnętrznych. Przykładem są doniesienia o sprawie asesorki z Koszalina, gdzie zwrócenie uwagi na problemy w jednostce miało skutkować zarzutami dyscyplinarnymi. Takie przypadki, wraz z krytycznymi stanowiskami środowiska prokuratorskiego, w tym uchwałą Stowarzyszenia Prokuratorów „Lex super omnia” z grudnia 2024 r., pokazują, że sposób prowadzenia postępowań dyscyplinarnych nie tylko budzi wątpliwości co do zgodności z zasadą niezależności prokuratorskiej, ale może również wskazywać na poważne zaniedbania w zakresie ochrony praw prokuratorów i standardów państwa prawa.

Istotne znaczenie ma również decyzja Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, która wraz z Ministerstwem Sprawiedliwości poinformowała o zakończeniu roczników aplikacji i o rekrutacjach na stanowiska asesorskie w 2025 r., co w obliczu pilnej potrzeby uzupełniania braków kadrowych budzi poważne wątpliwości co do zasadności takiego rozwiązania.

Omówione zjawiska stanowią poważny problem społeczny, ponieważ mają bezpośredni wpływ na jakość pracy prokuratury, terminowość i koszty postępowań oraz przede wszystkim na zaufanie obywateli do państwa.

Wobec powyższego, na podstawie art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2022 r. poz. 1743, z późn. zm.), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: