Interpelacja w sprawie przewlekłości postępowań i nadmiernych opóźnień w wydawaniu decyzji przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności

Szanowna Pani Minister!

Zwracam się z prośbą o wyjaśnienie oraz przedstawienie działań naprawczych w zakresie funkcjonowania wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON) – w szczególności w kontekście znacznych opóźnień w wydawaniu decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia, co blokuje prawo do skorzystania ze świadczenia wspierającego wprowadzonego ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023 poz. 1429).

Zgodnie z obowiązującymi przepisami od 1 stycznia 2024 r. osoba z niepełnosprawnością może ubiegać się o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, warunek konieczny uzyskania prawa do świadczenia wspierającego. Przepisy wykonawcze przewidują, że WZON powinien wydać decyzję „maksymalnie do 3 miesięcy” od dnia wpływu wniosku. Tymczasem dostępne informacje wskazują, że w praktyce terminy znacznie przekraczają te normy – w niektórych przypadkach oczekiwanie wynosi 6-12 miesięcy (lub dłużej). Opóźnienia te mają poważne skutki dla osób z niepełnosprawnością: bez decyzji nie może być przyznane świadczenie wspierające, co oznacza wydłużenie okresu bez dostępu do nowego instrumentu wsparcia – mimo iż prawo do niego wynika już z ustawy. Z punktu widzenia konstytucyjnych gwarancji równości, godności oraz praw osób niepełnosprawnych sytuacja ta budzi poważne wątpliwości. Opóźnienia w działaniach WZON mogą wynikać z różnych przyczyn – m.in.: nadmiernej liczby wpływających wniosków, braków kadrowych lub organizacyjnych, nieadekwatnych środków finansowych, trudności w przeprowadzaniu oceny funkcjonowania osób ubiegających się o wsparcie.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Jaka jest aktualna średnia długość oczekiwania na wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia w poszczególnych województwach (stan na dzień dzisiejszy w poszczególnych województwach)?

Ile wniosków o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia zostało złożonych w każdym województwie od 1 stycznia 2024 r.? Ile z nich zostało wydanych (i ile jest w toku)?

Jakie działania podjęło lub zamierza podjąć ministerstwo w celu skrócenia czasu oczekiwania na decyzje – czy przewidziano zwiększenie środków finansowych, poszerzenie kadry orzekającej, uproszczenie procedur, wprowadzenie e-komunikacji, wykorzystanie zasobów powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności?

Czy przewidziane jest wprowadzenie wskaźników monitoringu i raportowania terminów załatwienia spraw w WZON wraz z publikacją danych publicznych w tym zakresie?

Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązania tymczasowego lub kompensacyjnego dla osób, które złożyły wniosek i oczekują na decyzję mimo spełniania przesłanek ustawowych – np. tymczasowe prawo do świadczenia lub przyspieszone postępowanie?

W jakim terminie ministerstwo planuje doprowadzić do pełnej operacyjności systemu wydawania decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia, w taki sposób, by czas oczekiwania nie przekraczał ustawowego terminu 3 miesięcy?

Z wyrazami szacunku

Marek Krząkała Poseł na Sejm RP