Interpelacja w sprawie działań Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz przyjęcia i wsparcia amerykańskich badaczy, naukowców i studentów dotkniętych represjami ze strony administracji Donalda Trumpa
Data wpływu: 2025-11-21
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka pyta o działania Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w związku z sytuacją amerykańskich naukowców dotkniętych represjami oraz proponuje uruchomienie programów wsparcia i ułatwień wizowych dla nich w Polsce. Podkreśla, że Polska ma szansę wykorzystać tę sytuację do wzmocnienia swojego potencjału naukowego i międzynarodowej pozycji.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie działań Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz przyjęcia i wsparcia amerykańskich badaczy, naukowców i studentów dotkniętych represjami ze strony administracji Donalda Trumpa Interpelacja nr 13699 do ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie działań Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz przyjęcia i wsparcia amerykańskich badaczy, naukowców i studentów dotkniętych represjami ze strony administracji Donalda Trumpa Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 21-11-2025 Szanowny Panie Ministrze, z rosnącym niepokojem obserwujemy nasilające się procesy erozji wolności akademickiej w Stanach Zjednoczonych.
Coraz liczniejsze przypadki represji wobec środowisk naukowych – w tym ograniczenia finansowania badań, represje za działalność obywatelską, demontaż programów równościowych oraz polityczne ataki na uczelnie – skłaniają amerykańskich naukowców, doktorantów i studentów do poszukiwania bezpiecznych warunków do prowadzenia działalności naukowej poza granicami swojego kraju. W sytuacji, w której instytucje odpowiedzialne za rozwój nauki i edukacji są systematycznie podważane lub demontowane, wielu przedstawicieli świata akademickiego staje przed koniecznością podjęcia trudnej decyzji o emigracji.
Jak argumentuje Bartosz Rydliński w artykule opublikowanym w „Social Europe”, ten dramatyczny kryzys w jednym z dotąd wiodących światowych centrów nauki powinien być przez Europę, w tym Polskę, nie tylko zauważony, ale przede wszystkim wykorzystany jako strategiczna szansa. Polska, jako członek Unii Europejskiej i kraj opowiadający się za poszanowaniem praw człowieka i swobód obywatelskich, ma obecnie niepowtarzalną okazję, aby stać się bezpiecznym i atrakcyjnym miejscem dla wybitnych naukowców zza Atlantyku.
Przyjęcie uczonych, którzy stanowią elitę intelektualną zagrożoną przez autorytarną politykę, może wzmocnić nasz potencjał badawczy, dydaktyczny oraz instytucjonalny w sposób głęboki i długofalowy. To również szansa na przekształcenie polskich uczelni w ośrodki nowoczesnej refleksji i innowacji, otwarte na globalne procesy i dynamiczne środowiska akademickie. Sprowadzenie do Polski amerykańskich uczonych, którzy z powodu represji zmuszeni są opuścić swoje dotychczasowe miejsca pracy, niesie ze sobą szereg korzyści dla naszego kraju – zarówno w wymiarze intelektualnym, jak i gospodarczym, technologicznym oraz wizerunkowym.
Uczeni ci, nierzadko z doświadczeniem zdobytym na najbardziej prestiżowych uniwersytetach świata, mogą wnieść do polskiego systemu akademickiego nowe spojrzenie, najnowsze metody badawcze oraz innowacyjne podejścia dydaktyczne. Ich obecność na polskich uczelniach może przyczynić się do intensyfikacji międzynarodowych projektów badawczych, zwiększenia liczby publikacji w renomowanych czasopismach oraz wzrostu konkurencyjności polskiej nauki na arenie międzynarodowej.
Dodatkowo ich zaangażowanie w życie akademickie może inspirować polskich studentów i pracowników naukowych do większej odwagi w podejmowaniu tematów interdyscyplinarnych i przełomowych, które często nie mieszczą się w sztywnych ramach krajowych programów badawczych. Równie istotnym aspektem jest tworzenie i rozwijanie międzynarodowych sieci współpracy. Przyjęcie zagranicznych badaczy wiąże się z naturalnym wzrostem liczby wspólnych projektów, partnerstw i konsorcjów naukowych, które mogą skutecznie konkurować o prestiżowe granty europejskie i globalne.
Ich obecność może otworzyć nowe drogi współpracy między uczelniami, zarówno poprzez partnerstwa instytucjonalne, jak i dzięki indywidualnym kontaktom i inicjatywom, które z czasem przekształcają się w trwałe relacje akademickie. Polska może stać się ważnym węzłem w globalnych sieciach wiedzy, stanowiąc pomost między europejską, północnoamerykańską i globalną nauką. Taka rola nie tylko zwiększa prestiż, ale również przekłada się na konkretne inwestycje, dostęp do nowoczesnej infrastruktury badawczej i większy wpływ na międzynarodowe procesy decyzyjne w dziedzinie nauki.
Z czasem mogłoby to również doprowadzić do powstania wyspecjalizowanych centrów doskonałości, których marka i osiągnięcia promieniowałyby na cały region Europy Środkowo-Wschodniej. To również szansa na umacnianie pozycji Polski jako regionalnego lidera w dziedzinie innowacji i transferu technologii. Inwestycja w kadry naukowe o międzynarodowym profilu przekłada się bezpośrednio na poprawę jakości badań stosowanych, rozwój start-upów technologicznych oraz wzrost atrakcyjności Polski jako lokalizacji dla centrów badawczo-rozwojowych międzynarodowych firm.
Posłanka pyta o koordynację działań międzyresortowych w celu ograniczenia powstawania nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych, wyrażając zaniepokojenie brakiem skutecznych mechanizmów. Domaga się informacji o podjętych działaniach koordynacyjnych, planowanych zmianach legislacyjnych i rozwiązaniach ograniczających obciążanie samorządów kosztami likwidacji tych składowisk.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie detencją dzieci cudzoziemskich w Polsce, szczególnie po nowelizacji ustawy o cudzoziemcach, co stoi w sprzeczności z orzecznictwem ETPC i standardami ochrony praw dziecka. Zadają pytania o uzasadnienie dla detencji małoletnich bez opieki i działania podjęte w celu zapewnienia im alternatywnej opieki.
Interpelacja dotyczy zaostrzenia praktyki przymusowych powrotów cudzoziemców do państw niebezpiecznych, z naruszeniem zasady non-refoulement, oraz wykonywania deportacji przed zapewnieniem realnej kontroli sądowej. Posłowie pytają o procedury i przypadki deportacji pomimo ryzyka naruszenia praw człowieka i braku skutecznej kontroli sądowej.
Posłanka Marta Stożek interweniuje w sprawie systemowych nadużyć w elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU) prowadzonym przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód, wskazując na naruszanie praw obywateli i niezgodność z prawem UE. Pyta ministra sprawiedliwości o planowane działania naprawcze i kontrolę e-sądu w Lublinie.
Posłanka Marta Stożek interweniuje w sprawie nieprawidłowości w Izbie Komorniczej we Wrocławiu, gdzie Rada ignorowała prawomocne orzeczenia sądowe i bezstronność. Pyta o nieskuteczność nadzoru Ministerstwa Sprawiedliwości w tej sprawie i domaga się podjęcia działań w celu zapobieżenia utrwalaniu się patologicznych praktyk.
Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji dotyczy rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druk nr 2291). Komisja po pierwszym czytaniu i rozpatrzeniu projektu na posiedzeniu wnioskuje o uchwalenie projektu ustawy przez Sejm bez poprawek. Projekt ten ma na celu deregulację w obszarze szkolnictwa wyższego i nauki, jednak szczegółowe zmiany nie są w tym sprawozdaniu wymienione.
Projekt ustawy ma na celu zmianę w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, aby umożliwić uczelniom finansowanie wsparcia dla osób niepełnosprawnych uczestniczących w studiach podyplomowych z dotacji budżetowej przeznaczonej na ten cel. Obecnie dotacja ta obejmuje tylko studentów i doktorantów, a proponowane zmiany mają na celu rozszerzenie wsparcia na uczestników studiów podyplomowych. Zmiana ta ma zapewnić równy dostęp do kształcenia podyplomowego dla wszystkich zainteresowanych, niezależnie od niepełnosprawności. Ustawa ma charakter deregulacyjny i nie wiąże się ze zwiększeniem środków na dotacje, lecz umożliwia uczelniom elastyczne gospodarowanie środkami.
Projekt ustawy zmienia definicję osoby represjonowanej z powodów politycznych, zawartą w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej. Zmiana dotyczy osób poszukiwanych listem gończym, oskarżonych lub skazanych za przestępstwa, albo wielokrotnie skazywanych za wykroczenia, lub wobec których orzeczono środki poprawcze/wychowawcze za działalność na rzecz niepodległości Polski lub praw człowieka. Celem jest doprecyzowanie kryteriów uznawania za osobę represjonowaną w kontekście działań na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności. Ustawa ma na celu zapewnienie, że osoby represjonowane, nawet te, które weszły w konflikt z prawem w związku ze swoją działalnością opozycyjną, mogą być uznawane za osoby represjonowane.
Projekt ustawy dotyczy ratyfikacji umowy między Polską a Szwecją o wzajemnej ochronie informacji niejawnych. Umowa ta ma na celu aktualizację istniejącej umowy z 2007 roku, dostosowując ją do zmian w przepisach prawnych obu państw oraz aktualnych standardów ochrony informacji. Ratyfikacja ma zapewnić spójność systemu prawnego i umożliwić dalszą współpracę między Polską a Szwecją, szczególnie w obszarach wymagających wymiany informacji niejawnych. Ratyfikacja umowy ma odbyć się bez uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie.
Projekt ustawy o wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) ma na celu określenie zasad i trybu wdrażania orzeczeń ETPC przez Polskę. Ustawa definiuje role i obowiązki różnych podmiotów publicznych w procesie wykonywania orzeczeń, w tym koordynację działań przez ministra spraw zagranicznych. Wprowadza pojęcia środków indywidualnych i generalnych oraz planów działań i raportów z wykonania, mających na celu usunięcie naruszeń Konwencji Praw Człowieka i zapobieganie im w przyszłości. Ustawa ma na celu usprawnienie i ustrukturyzowanie procesu implementacji orzeczeń ETPC w Polsce, a także dostosowanie polskiego prawa do standardów ochrony praw człowieka.