Interpelacja w sprawie systemowych problemów związanych z wtórnym obowiązkiem podatkowym w podatku akcyzowym
Data wpływu: 2025-11-30
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Janusz Kowalski krytykuje konstrukcję wtórnego obowiązku podatkowego w akcyzie, wskazując na problemy wielokrotnego opodatkowania, obciążenia dla podmiotów nieprofesjonalnych i brak jasnych procedur. Pyta Ministerstwo Finansów o plany reformy systemu, uproszczenia procedur, analizy wpływu na obrót gospodarczy i zgodność z konstytucją.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie systemowych problemów związanych z wtórnym obowiązkiem podatkowym w podatku akcyzowym Interpelacja nr 13907 do ministra finansów i gospodarki w sprawie systemowych problemów związanych z wtórnym obowiązkiem podatkowym w podatku akcyzowym Zgłaszający: Janusz Kowalski Data wpływu: 30-11-2025 Wtórny obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym stał się jednym z najbardziej problematycznych elementów obowiązującego systemu.
Konstrukcja ta powoduje, że podatek może powstać nie tylko w związku ze zdarzeniami pierwotnymi, takimi jak wytworzenie, import czy dopuszczenie do konsumpcji, lecz również w związku ze zdarzeniami wtórnymi, które zachodzą na dalszych etapach obrotu tym samym wyrobem. Do takich zdarzeń należą m.in. ubytki powstające po opuszczeniu procedur kontrolowanych, zmiana przeznaczenia wyrobów, naruszenia warunków stosowania stawek obniżonych lub zwolnień, a nawet samo posiadanie wyrobów, które na wcześniejszym etapie były wprowadzone do obrotu z naruszeniem prawa.
W praktyce powoduje to możliwość wielokrotnego opodatkowania identycznego wyrobu, często u podmiotów, które nie miały żadnego wpływu na pierwotne rozliczenia, a niekiedy nie posiadają nawet wiedzy, że uczestniczą w zdarzeniu rodzącym obowiązek podatkowy. Konstrukcja ta powoduje również, że podatnikami stają się często podmioty, które w normalnych warunkach nie prowadzą profesjonalnego obrotu wyrobami akcyzowymi – osoby fizyczne, gospodarstwa rolne, instytucje publiczne czy małe jednostki organizacyjne.
Obowiązki nakładane na takie podmioty są identyczne jak te, którym podlegają przedsiębiorcy profesjonalnie zajmujący się obrotem wyrobami akcyzowymi: obejmują składanie deklaracji, prowadzenie ewidencji i rozliczanie podatku w skomplikowanym trybie. Dla podmiotów, które znajdują się w tej sytuacji przypadkowo lub jednorazowo, oznacza to nieproporcjonalne obciążenia, często niemożliwe do wykonania w praktyce, a jednocześnie narażające je na odpowiedzialność podatkową i sankcyjną. Z punktu widzenia przejrzystości systemu podatkowego wtórny obowiązek podatkowy pozostaje niedookreślony i niespójny.
Zdarzenia, które rodzą jego powstanie, są rozproszone w wielu przepisach i nie tworzą jednolitej logicznej konstrukcji. Katalog tych zdarzeń obejmuje zarówno sytuacje czysto techniczne, związane z obrotem i magazynowaniem, jak i sytuacje, w których zasadniczą przyczyną powstania obowiązku jest zachowanie poprzedniego posiadacza, a nie obecnego podatnika. W wielu przypadkach nie ma możliwości obiektywnego ustalenia, na którym etapie doszło do zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy, co przerzuca ciężar dowodowy i ryzyko podatkowe na podmioty, które nie są w stanie się skutecznie bronić.
Istnieje też wyraźna luka systemowa w zakresie nadzoru nad obrotem wyrobami, które korzystają ze zwolnień lub stawek obniżonych ze względu na ich przeznaczenie. Zmiana przeznaczenia takich wyrobów – nawet jeśli nie jest wynikiem świadomego działania – automatycznie rodzi obowiązek podatkowy z tytułu zdarzenia wtórnego. System ten jest mało odporny na nadużycia – zarówno przypadkowe naruszenia zasad, jak i celowe działania przestępcze mogą pozostawać niewykryte, podczas gdy uczciwi posiadacze wyrobów pozostają narażeni na ciężary podatkowe wynikające z niedopełnienia obowiązków przez inne podmioty.
W obecnym stanie prawnym brakuje również procedur pozwalających na odróżnienie profesjonalnych uczestników rynku od podmiotów incydentalnych. Brakuje uproszczonych zasad rozliczeń, brakuje jasnych kryteriów przypisywania obowiązku podatkowego, brakuje też rozwiązań chroniących podmioty działające w dobrej wierze, które nie mają realnej możliwości ustalenia czy wyrób, który trafia w ich posiadanie, był wcześniej prawidłowo opodatkowany.
W rezultacie system akcyzy generuje istotne ryzyko gospodarcze, prawne oraz konstytucyjne, ponieważ prowadzi do nakładania danin w sposób nieproporcjonalny, nieprzewidywalny i oderwany od rzeczywistej zdolności podatkowej podmiotu. W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: Czy resort finansów planuje dokonanie kompleksowej reformy konstrukcji wtórnego obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym, tak aby ograniczyć przypadki wielokrotnego opodatkowania tego samego wyrobu?
Poseł Janusz Kowalski kwestionuje brak precyzji w przepisach dotyczących dostępu podmiotów publicznych do danych z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), wyrażając obawę o ochronę danych przedsiębiorców. Pyta o konkretny zakres danych udostępnianych podmiotom innym niż KAS oraz o mechanizmy kontroli i nadzoru nad tym dostępem.
Poseł Janusz Kowalski pyta o funkcjonowanie pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych, szczególnie w kontekście interpretacji pełnomocnictwa szczególnego i ogólnego. Zwraca uwagę na potrzebę wprowadzenia pełnomocnictwa "rodzajowego" obejmującego określone kategorie spraw podatkowych i pyta o plany legislacyjne Ministerstwa Finansów w tym zakresie.
Poseł Janusz Kowalski pyta o możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na okulary korekcyjne dla przedsiębiorców, szczególnie w kontekście pracy przy komputerze. Podkreśla niespójność obecnych przepisów, gdzie pracodawcy mogą finansować okulary dla pracowników, a przedsiębiorcy nie mogą ich odliczyć.
Poseł pyta o interpretację ulgi termomodernizacyjnej w kontekście wydatków na modernizację dachu, kwestionując zawężające podejście organów podatkowych, które wyklucza z ulgi elementy pokrycia dachowego. Domaga się doprecyzowania przepisów i analizy wpływu obecnej interpretacji na efektywność ulgi.
Projekt ustawy nowelizuje przepisy dotyczące systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Wprowadza zmiany mające na celu uszczelnienie systemu, doprecyzowanie obowiązków podmiotów uczestniczących w przewozie, oraz uwzględnienie specyfiki przewozu betonu towarowego i innych mieszanek na bazie spoiw mineralnych. Nowelizacja ma również na celu zwiększenie uprawnień Krajowej Administracji Skarbowej w zakresie monitorowania i kontroli przewozów, a także umożliwienie wykorzystania danych z systemu przez inne organy państwowe.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odmawia podpisania ustawy z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym. Decyzja ta, podjęta na podstawie art. 122 ust. 5 Konstytucji RP, implikuje konieczność ponownego rozpatrzenia ustawy przez Sejm. Prezydent upoważnia Szefa Kancelarii Prezydenta do reprezentowania jego stanowiska w tej sprawie.
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o dokumentach publicznych oraz ustawę o podatku akcyzowym. Głównym celem zmian jest poprawa bezpieczeństwa dokumentów publicznych oraz wprowadzenie mechanizmów monitoringu i kontroli. Nowelizacja nakłada na Ministra właściwego do spraw wewnętrznych obowiązek przedłożenia Sejmowi informacji o funkcjonowaniu systemu bezpieczeństwa dokumentów publicznych w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy. Ponadto, ustawa ma wejść w życie dzień po ogłoszeniu.
Projekt ustawy ma na celu wzmocnienie bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego poprzez scentralizowanie wytwarzania i personalizacji dokumentów publicznych oraz znaków akcyzy. Kluczową zmianą jest powierzenie Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych (PWPW) statusu "wytwórcy wyłącznego" dla określonych dokumentów publicznych i znaków akcyzy. Ustawa wprowadza również wymogi dotyczące systemów zarządzania bezpieczeństwem i certyfikacji dla PWPW, a także nadzoru nad procesem wytwarzania dokumentów publicznych. Ma to zapewnić ochronę informacji niejawnych i zapobiec fałszerstwom.
Projekt ustawy dotyczy zmian w ustawie o podatku akcyzowym. Komisja Finansów Publicznych rozpatrzyła projekt i wnosi o jego uchwalenie przez Sejm bez poprawek. Celem nowelizacji prawdopodobnie jest dostosowanie przepisów dotyczących akcyzy, chociaż szczegóły zmian nie są zawarte w tym fragmencie. Sprawozdanie to stanowi formalne stanowisko Komisji Finansów Publicznych w procesie legislacyjnym.