Interpelacja w sprawie potrzeby systemowej reformy bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce w oparciu o doświadczenia krajów skandynawskich
Data wpływu: 2025-12-01
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Marta Stożek interpeluje w sprawie pilnej potrzeby systemowej reformy bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce, wzorując się na doświadczeniach krajów skandynawskich. Pyta ministra o plany wdrożenia konkretnych rozwiązań, nowelizacji przepisów i konsultacji z ekspertami w celu poprawy bezpieczeństwa na drogach.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie potrzeby systemowej reformy bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce w oparciu o doświadczenia krajów skandynawskich Interpelacja nr 13938 do ministra infrastruktury w sprawie potrzeby systemowej reformy bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce w oparciu o doświadczenia krajów skandynawskich Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 01-12-2025 Szanowny Panie Ministrze, w związku z narastającym problemem bezpieczeństwa na polskich drogach, który znajduje odzwierciedlenie w statystykach ofiar śmiertelnych i ciężko rannych w wypadkach drogowych, kieruję do Pana Ministra niniejszą interpelację.
Wskazuję w niej na szereg rozwiązań sprawdzonych w krajach skandynawskich, które mogłyby zostać zaadaptowane w Polsce, przyczyniając się do znaczącej poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (BRD). Brak zdecydowanych działań legislacyjnych i systemowych prowadzi do utrwalenia stanu, w którym niebezpieczne zachowania na drogach stają się normą, a ofiary tych zachowań traktowane są wyłącznie jako element statystyki. Jedną z fundamentalnych kwestii wymagających pilnej interwencji jest rozszerzenie obowiązku zachowania bezpiecznego odstępu między pojazdami.
Obecnie obowiązująca zasada określona jako V/2, czyli połowa prędkości wyrażona w metrach, obowiązuje wyłącznie na autostradach i drogach ekspresowych. Takie podejście pomija fakt, że dynamika ruchu drogowego i wynikające z niej ryzyka są obecne także na drogach klasy niższej, na których prędkości rzędu 90 km/h są normą. W takich warunkach, bez jasnych i powszechnych zasad zachowania odległości, dochodzi do niebezpiecznych sytuacji, jak jazda „na zderzaku”, która w przypadku nagłego hamowania kończy się kolizją lub wypadkiem.
W krajach takich jak Szwecja i Norwegia, gdzie standardy BRD należą do najwyższych w Europie, odpowiednie przepisy obowiązują na wszystkich drogach publicznych bez wyjątku, a ich egzekucja jest rzeczywista, a nie wyłącznie deklaratywna. Warto również zwrócić uwagę na potrzebę zmiany formuły określającej bezpieczny odstęp. Przelicznik oparty na wartości prędkości jest trudny do oceny „na oko” i nieintuicyjny. O wiele skuteczniejsze są rozwiązania oparte na czasie, np. obowiązek zachowania dwu- lub trzysekundowego odstępu od pojazdu poprzedzającego.
Jest to rozwiązanie znacznie bardziej przystępne dla przeciętnego kierowcy, który może łatwo ocenić czas mijania punktu odniesienia (np. słupka drogowego) przez dwa pojazdy i na tej podstawie kontrolować swoje zachowanie. Wprowadzenie jednolitych, mierzalnych zasad nie tylko poprawiłoby realne bezpieczeństwo, ale również ułatwiłoby pracę służb porządkowych i wymiaru sprawiedliwości. Zasadniczą reformę należy przeprowadzić również w zakresie sankcjonowania przekroczeń prędkości. W Polsce zatrzymanie prawa jazdy jest możliwe dopiero przy przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o 50 km/h i to wyłącznie w obszarze zabudowanym.
Tymczasem dane wskazują jednoznacznie, że ryzyko śmiertelnego potrącenia pieszego wzrasta drastycznie już przy prędkości 50 km/h, a powyżej 70 km/h praktycznie nie daje szans na przeżycie. W Skandynawii obowiązuje zasada odbierania prawa jazdy już przy przekroczeniu o 30 km/h niezależnie od miejsca. Założenie jest jasne – przekroczenie o taką wartość to nie błąd, lecz świadome i niebezpieczne zachowanie. Dodatkowo w Danii wprowadzono mechanizm konfiskaty pojazdu za podwójne przekroczenie dopuszczalnej prędkości lub rażące naruszenia zasad BRD, który działa prewencyjnie i skutecznie eliminuje z ruchu osoby stanowiące zagrożenie dla innych.
W Polsce natomiast obserwujemy tendencję do tolerowania takich zachowań, czego przykładem są przypadki jazdy z prędkością 200 km/h na autostradach bez realnych konsekwencji prawnych. Tolerowanie tego typu praktyk to akceptacja społecznej normy, w której bezpieczeństwo jest podporządkowane wygodzie i fałszywemu poczuciu kontroli. Urealnienie sankcji i ich obowiązywanie niezależnie od rodzaju drogi powinno być priorytetem polityki państwa. W przeciwnym razie utrwala się przekonanie, że przepisy drogowe są niewiążącymi sugestiami.
Nie mniej istotnym problemem jest wyprzedzanie po prawej stronie, które w Polsce jest legalne w zbyt wielu przypadkach i prowadzi do wielu niebezpiecznych sytuacji. Kierowcy wykorzystują różnice w prędkościach między pasami i luki w przepisach, by wykonywać manewry zagrażające bezpieczeństwu. W Szwecji i Norwegii wyprzedzanie po prawej stronie jest dopuszczalne tylko w dwóch precyzyjnie zdefiniowanych sytuacjach: na zjazdach z autostrad i na odcinkach z ograniczeniem do 70 km/h. Każde inne zachowanie tego typu skutkuje zatrzymaniem prawa jazdy.
Posłanka pyta o koordynację działań międzyresortowych w celu ograniczenia powstawania nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych, wyrażając zaniepokojenie brakiem skutecznych mechanizmów. Domaga się informacji o podjętych działaniach koordynacyjnych, planowanych zmianach legislacyjnych i rozwiązaniach ograniczających obciążanie samorządów kosztami likwidacji tych składowisk.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie detencją dzieci cudzoziemskich w Polsce, szczególnie po nowelizacji ustawy o cudzoziemcach, co stoi w sprzeczności z orzecznictwem ETPC i standardami ochrony praw dziecka. Zadają pytania o uzasadnienie dla detencji małoletnich bez opieki i działania podjęte w celu zapewnienia im alternatywnej opieki.
Interpelacja dotyczy zaostrzenia praktyki przymusowych powrotów cudzoziemców do państw niebezpiecznych, z naruszeniem zasady non-refoulement, oraz wykonywania deportacji przed zapewnieniem realnej kontroli sądowej. Posłowie pytają o procedury i przypadki deportacji pomimo ryzyka naruszenia praw człowieka i braku skutecznej kontroli sądowej.
Posłanka Marta Stożek interweniuje w sprawie systemowych nadużyć w elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU) prowadzonym przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód, wskazując na naruszanie praw obywateli i niezgodność z prawem UE. Pyta ministra sprawiedliwości o planowane działania naprawcze i kontrolę e-sądu w Lublinie.
Posłanka Marta Stożek interweniuje w sprawie nieprawidłowości w Izbie Komorniczej we Wrocławiu, gdzie Rada ignorowała prawomocne orzeczenia sądowe i bezstronność. Pyta o nieskuteczność nadzoru Ministerstwa Sprawiedliwości w tej sprawie i domaga się podjęcia działań w celu zapobieżenia utrwalaniu się patologicznych praktyk.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w Prawie o ruchu drogowym oraz ustawie o kierujących pojazdami. Dotyczą one m.in. uprawnień ratowników wodnych i strażaków podczas akcji ratowniczych, możliwości wydawania poleceń na drodze przez członków OSP po ukończeniu odpowiedniego kursu, zwolnienia z opłat za zezwolenia na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi dla OSP i podmiotów ratowniczych oraz korekty terminów obowiązywania elektronicznego prawa jazdy. Celem jest doprecyzowanie przepisów, usprawnienie działania służb ratowniczych i dostosowanie regulacji do aktualnych potrzeb.
Przedstawiony dokument to sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach dotyczące uchwały Senatu w sprawie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Komisja rekomenduje Sejmowi przyjęcie wszystkich poprawek Senatu zawartych w uchwale. Celem ustawy jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez wprowadzenie zmian w obowiązujących przepisach.
Tekst dotyczy poprawek Senatu do ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Senat wprowadza sześć poprawek, które mają na celu doprecyzowanie odesłań w Kodeksie wykroczeń, zachowanie spójności językowej i terminologicznej w Kodeksie wykroczeń, Kodeksie karnym oraz Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Jedna z poprawek ma na celu rozdzielenie znamion czynu zabronionego w nowym przepisie art. 178d Kodeksu karnego, aby uniknąć nakładania się znamion przestępstwa rażącego naruszenia prędkości i rażącego naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w Prawie o ruchu drogowym, umożliwiając prowadzenie prac badawczych nad pojazdami zautomatyzowanymi i w pełni zautomatyzowanymi na drogach publicznych. Określa zasady, warunki oraz wymagania dotyczące uzyskiwania zezwoleń na te badania, w tym obowiązki organizatorów prac badawczych i Krajowego Koordynatora Prac Badawczych, którym jest Dyrektor Instytutu Transportu Samochodowego. Ustawa definiuje także poziomy automatyzacji pojazdów i wprowadza przepisy dotyczące nadzoru nad takimi badaniami, analizy zagrożeń oraz ubezpieczeń OC. Celem ustawy jest stworzenie ram prawnych dla rozwoju i testowania technologii związanych z pojazdami autonomicznymi w warunkach rzeczywistych.
Projekt ustawy wprowadza regulacje dotyczące prowadzenia prac badawczych nad pojazdami zautomatyzowanymi i w pełni zautomatyzowanymi w ruchu drogowym. Definiuje pojazdy zautomatyzowane, ustala poziomy automatyzacji oraz określa warunki uzyskania zezwolenia na prowadzenie takich prac. Ustanawia Krajowego Koordynatora Prac Badawczych, który będzie odpowiedzialny za wydawanie zezwoleń, prowadzenie rejestru oraz kontrolę zgodności prowadzonych prac z przepisami. Celem jest umożliwienie rozwoju technologii związanych z pojazdami autonomicznymi przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego.