Interpelacja w sprawie strat budżetu państwa z tytułu luki VAT
Data wpływu: 2025-12-13
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Janusz Kowalski wyraża zaniepokojenie wzrostem luki VAT w Polsce, pytając o przyczyny tego zjawiska i skuteczność działań Ministerstwa Finansów. Kwestionuje efektywność dotychczasowej strategii uszczelniania systemu podatkowego i wzywa do bardziej ukierunkowanych działań naprawczych.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie strat budżetu państwa z tytułu luki VAT Interpelacja nr 14222 do ministra finansów i gospodarki w sprawie strat budżetu państwa z tytułu luki VAT Zgłaszający: Janusz Kowalski Data wpływu: 13-12-2025 Z najnowszych danych Komisji Europejskiej wynika, że w Polsce ponownie odnotowano wzrost luki VAT rozumianej jako różnica pomiędzy należnymi a faktycznie pobranymi wpływami z podatku od towarów i usług. Zjawisko to oznacza dla budżetu państwa utratę wielu miliardów złotych rocznie, które mogłyby zostać przeznaczone na finansowanie podstawowych zadań publicznych lub ograniczenie deficytu.
Jednocześnie dane Komisji wskazują, że tempo pogorszenia sytuacji w Polsce jest wyraźniejsze niż w części innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Szczególnie niepokojący jest fakt, że wzrost luki VAT następuje po okresie, w którym Polska była wskazywana jako przykład skutecznego ograniczania oszustw podatkowych, a także w warunkach obowiązywania rozbudowanego aparatu kontrolnego i licznych obowiązków sprawozdawczych nakładanych na podatników.
Rodzi to pytania o faktyczną skuteczność przyjętej strategii uszczelniania systemu podatkowego, priorytety ministra finansów oraz zdolność administracji skarbowej do zwalczania zorganizowanych oszustw zamiast koncentrowania się na drobnych i uczciwych przedsiębiorcach. Wzrost luki VAT ma również wymiar europejski i polityczny. Dane Komisji Europejskiej są wykorzystywane w debacie o dalszej harmonizacji podatków pośrednich oraz wzmacnianiu roli instytucji unijnych w obszarze fiskalnym.
Pogorszenie wyników Polski w zakresie poboru VAT może zostać użyte jako argument na rzecz ograniczania suwerenności podatkowej państw członkowskich i przenoszenia kolejnych kompetencji na poziom Unii Europejskiej. Tym bardziej zasadne jest uzyskanie jednoznacznych informacji o przyczynach wzrostu luki VAT, odpowiedzialności ministra finansów oraz planowanych działaniach naprawczych.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: Jakie przyczyny wzrostu luki VAT w Polsce identyfikuje Ministerstwo Finansów na podstawie danych Komisji Europejskiej oraz własnych analiz oraz w jaki sposób przyczyny te zostały sklasyfikowane według ich znaczenia fiskalnego i systemowego wpływu na dochody budżetu państwa?
W jakim zakresie Ministerstwo Finansów wiąże wzrost luki VAT z obniżeniem skuteczności działań Krajowej Administracji Skarbowej w zwalczaniu zorganizowanych oszustw podatkowych, w tym karuzel VAT i przestępczości transgranicznej, a w jakim z czynnikami makroekonomicznymi, zmianami struktury obrotu gospodarczego lub decyzjami regulacyjnymi?
Jak Ministerstwo Finansów ocenia efektywność funkcjonujących narzędzi uszczelniających system VAT, w szczególności jednolitego pliku kontrolnego, systemu STIR, obowiązkowego KSeF, mechanizmu podzielonej płatności oraz rozszerzonych kompetencji kontrolnych KAS, w świetle faktu ponownego wzrostu luki VAT oraz jakie wnioski wyciągnięto z tych ocen? Czy w Ministerstwie Finansów lub Krajowej Administracji Skarbowej zostały przeprowadzone analizy, audyty wewnętrzne lub ewaluacje dotyczące przyczyn wzrostu luki VAT, a jeżeli tak, jakie konkretne rekomendacje z nich wynikają i w jakim zakresie zostały one wdrożone w praktyce?
Jakie działania operacyjne zostały podjęte przez Ministerstwo Finansów w celu skoncentrowania kontroli skarbowych na największych źródłach strat VAT, w tym na sektorach o podwyższonym ryzyku nadużyć, oraz jakie wymierne efekty fiskalne przyniosły te działania w postaci odzyskanych wpływów budżetowych?
Poseł Janusz Kowalski kwestionuje brak precyzji w przepisach dotyczących dostępu podmiotów publicznych do danych z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), wyrażając obawę o ochronę danych przedsiębiorców. Pyta o konkretny zakres danych udostępnianych podmiotom innym niż KAS oraz o mechanizmy kontroli i nadzoru nad tym dostępem.
Poseł Janusz Kowalski pyta o funkcjonowanie pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych, szczególnie w kontekście interpretacji pełnomocnictwa szczególnego i ogólnego. Zwraca uwagę na potrzebę wprowadzenia pełnomocnictwa "rodzajowego" obejmującego określone kategorie spraw podatkowych i pyta o plany legislacyjne Ministerstwa Finansów w tym zakresie.
Poseł Janusz Kowalski pyta o możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na okulary korekcyjne dla przedsiębiorców, szczególnie w kontekście pracy przy komputerze. Podkreśla niespójność obecnych przepisów, gdzie pracodawcy mogą finansować okulary dla pracowników, a przedsiębiorcy nie mogą ich odliczyć.
Poseł pyta o interpretację ulgi termomodernizacyjnej w kontekście wydatków na modernizację dachu, kwestionując zawężające podejście organów podatkowych, które wyklucza z ulgi elementy pokrycia dachowego. Domaga się doprecyzowania przepisów i analizy wpływu obecnej interpretacji na efektywność ulgi.
Projekt ustawy dotyczy zmian w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej. Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu rekomenduje przyjęcie poprawek Senatu do wspomnianej ustawy. Celem jest prawdopodobnie doprecyzowanie lub usprawnienie przepisów dotyczących ochrony zabytków oraz kwestii związanych z Krajową Administracją Skarbową w kontekście zabytków. Niestety, brak szczegółów odnośnie konkretnych zmian w tekście uniemożliwia głębszą analizę.
Projekt ustawy zakłada wprowadzenie dobrowolności stosowania Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Nowelizacja ma na celu odciążenie tych podmiotów od kosztów związanych z wdrożeniem i funkcjonowaniem obowiązkowego KSeF, który według wnioskodawców stanowi dodatkowe obciążenie i ryzyko dla najmniejszych firm. Autorzy argumentują, że KSeF jest niedopracowany, zagraża stabilności gospodarki i narusza zasadę zaufania do przedsiębiorcy. Zmiana ta ma być trwała i niezależna od czasowych zwolnień, przywracając stan zgodny z prawem UE, które chroni dobrowolność wyboru formy faktury.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie Ordynacja Podatkowa oraz w szeregu innych ustaw podatkowych, mające na celu uszczelnienie systemu podatkowego, usprawnienie kontroli podatkowych i postępowań podatkowych oraz dostosowanie przepisów do aktualnych potrzeb i praktyki. Kluczowe zmiany obejmują m.in. modyfikacje zasad dotyczących nadpłat podatkowych, terminy zwrotów, procedury zaliczania wpłat, a także definicje i obowiązki związane ze schematami podatkowymi (MDR). Celem zmian jest m.in. zwiększenie efektywności poboru podatków, ograniczenie możliwości unikania opodatkowania oraz zapewnienie większej jasności i spójności przepisów podatkowych. Nowelizacja ma także na celu dostosowanie polskich przepisów do prawa Unii Europejskiej w zakresie raportowania schematów podatkowych.
Projekt ustawy wprowadza obowiązek stosowania kas rejestrujących przez przewoźników i operatorów publicznego transportu zbiorowego wykonujących przewozy w transporcie kolejowym od 1 kwietnia 2027 roku. Dodatkowo, warunek otrzymania dopłaty (z art. 55 ust. 11 pkt 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym) będzie stosowany wobec tych podmiotów również od 1 kwietnia 2027 roku. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po ogłoszeniu, ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2026 r. Ma to na celu uszczelnienie systemu rozliczeń i ewidencji w transporcie kolejowym.
Senat wprowadza poprawki do ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB). Kluczowe zmiany dotyczą wyłączenia spłaty pożyczki SAFE, kredytów, pożyczek i obligacji (wraz z odsetkami i kosztami) z minimalnego limitu wydatków obronnych, co oznacza, że nie będą one pokrywane z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej. Zamiast tego, na ten cel zostanie utworzona rezerwa celowa w budżecie państwa. Ponadto, rozszerzono obowiązek sprawozdawczy Ministra Obrony Narodowej o senackie komisje oraz wprowadzono obowiązek kontroli antykorupcyjnej i kontrwywiadowczej wykorzystania środków z FIZB przez ABW, SKW i CBA.