Interpelacja w sprawie prowadzenia przez ZUS lawinowych kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy przez kobiety w ciąży i przyrostu decyzji o odebraniu zasiłku chorobowego o 300%
Data wpływu: 2025-12-22
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Klaudia Jachira wyraża zaniepokojenie lawinowym wzrostem kontroli ZUS dotyczących zwolnień lekarskich kobiet w ciąży, co prowadzi do wstrzymywania wypłat świadczeń i pozostawiania przyszłych matek bez środków do życia. Pyta ministerstwo, czy monitoruje działania ZUS w tym zakresie i czy planuje ograniczyć intensywność kontroli wobec uprawnionych kobiet.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie prowadzenia przez ZUS lawinowych kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy przez kobiety w ciąży i przyrostu decyzji o odebraniu zasiłku chorobowego o 300% Interpelacja nr 14349 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie prowadzenia przez ZUS lawinowych kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy przez kobiety w ciąży i przyrostu decyzji o odebraniu zasiłku chorobowego o 300% Zgłaszający: Klaudia Jachira Data wpływu: 22-12-2025 Szanowna Pani Ministro, z początkiem 2025 r.
ZUS wprowadził skuteczniejsze narzędzia analityczne, umożliwiające bardziej precyzyjne typowanie przypadków zwolnień lekarskich od pracy wymagających kontroli. Zaawansowane algorytmy pozwalają dokładniej analizować historię zwolnień lekarskich, ich długość, częstotliwość oraz powiązania z różnymi grupami zawodowymi. Choć jak dotąd większość kontroli kończy się potwierdzeniem podleganiu ubezpieczeniom społecznym, a ZUS w teorii zwraca pełną kwotę wstrzymanych zasiłków, to problemem stają się okresy trwania postępowań wyjaśniających, które wobec lawinowego wzrostu ich liczby, wydłużają się przy braku odpowiedniej kadry pracowników zakładu.
ZUS obowiązany jest wypłacać zasiłki na bieżąco po stwierdzeniu uprawnienia, jednak nie później niż w ciągu 30 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do ustalenia prawa do zasiłku. Jeżeli ZUS w terminie, o którym mowa powyżej nie wypłaci tego świadczenia z przyczyn leżących po stronie ZUS, jest zobowiązany do wypłaty odsetek z tytułu opóźnienia wypłaty.
Niemniej ubezpieczone i uprawnione do zasiłków kobiety w ciąży zasadniczo są pozbawione możliwości wykazania, że to właśnie z winy zakładu doszło do zwłoki i bezczynności w procesie wyjaśniającym, ergo są pozbawione nawet symbolicznej rekompensaty w postaci odsetek za wadliwe „wytypowanie“ ich do kontroli i opieszałość urzędniczą. Algorytmy „typowania“ do kontroli i postępowania wyjaśniającego są pozbawione podstaw prawnych.
ZUS nie może przyjąć uproszczenia, że kobieta w ciąży podejmująca pracę zawsze zawiera umowę w celu „wyłudzenia zasiłku“ – nie ma w tym nic nagannego (zdaniem sądów), że poszukuje się ochrony państwa w takim szczególnym okresie jakim jest ciąża, a następnie okres po porodzie. Każda inna interpretacja oznaczałaby w praktyce zakaz zatrudniania kobiet w ciąży, a jak napisałam na samym początku polski system prawa nie przewiduje takiego zakazu. Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach.
Nie ma absolutnie żadnych przepisów zabraniających zakładania działalności gospodarczej kobiecie w ciąży. Wbrew stanowisku ZUS, że służy to jedynie otrzymaniu wyższego zasiłku – przepisy pozwalają na deklarowanie maksymalnej podstawy wymiaru składek i nie jest to uzależnione ani od przychodu, ani od tego jak długo przedsiębiorca prowadzi daną działalność gospodarczą.
ZUS niestety ma tendencję do ignorowania celu w jakim został powołany, tzn., że jego sensem istnienia nie jest sprawdzanie czy każda kobieta korzystająca z zasiłku nie próbuje go „wyłudzić“, ale że został utworzony właśnie, aby zabezpieczać obywateli w takich szczególnych okresach. Problem nie leży w tym, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych posiada uprawnienia, które upoważniają go do prowadzenia kontroli w zakresie prawidłowej wypłaty zasiłków (w tym chorobowego i macierzyńskiego), lecz w tym, że coraz częściej kontrolowane są kobiety, które w sposób uczciwy wykonują swoją pracę i muszą udowadniać, że ich praca nie jest pozorna.
Uwagę zwraca przy tym fakt, że pomimo spadku liczby urodzeń, rośnie liczba kontroli dotyczących kobiet w ciąży. Nie należy przy tym zapominać, że nawet dążenie przez kobietę w ciąży do podlegania ubezpieczeniom nie może być uznawane za sprzeczne z prawem, korzysta ona bowiem z ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym, co jest legalne i orzecznictwo sądów w tym zakresie, w tym Sądu Najwyższego, jest jednolite. Obecna i natężana praktyka kontroli ciężarnych kobiet na zwolnieniach jest alarmująca z punktu widzenia wartości konstytucyjnych w zakresie ochrony praw człowieka i obywatela.
Posłowie wyrażają sprzeciw wobec uznania złoża skalenia Proszowa-Kwieciszowice za strategiczne, argumentując to zagrożeniem dla środowiska, sprzeciwem samorządów i potencjalną niekonstytucyjnością przepisów. Pytają ministerstwo o analizy wpływu kopalni na środowisko, zasoby wodne, zabytki i o rozważenie wycofania się z procedury.
Interpelacja dotyczy zmian w dostępie do opieki zdrowotnej dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR, które doprowadziły do utraty możliwości korzystania ze świadczeń finansowanych przez NFZ dla osób, które nie mogą podjąć pracy z powodu ciężkiej choroby. Poseł pyta o analizę sytuacji pacjentów z chorobami przewlekłymi i rozważane rozwiązania systemowe, które zapewnią im dostęp do opieki zdrowotnej.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie detencją dzieci cudzoziemskich w Polsce, szczególnie po nowelizacji ustawy o cudzoziemcach, co stoi w sprzeczności z orzecznictwem ETPC i standardami ochrony praw dziecka. Zadają pytania o uzasadnienie dla detencji małoletnich bez opieki i działania podjęte w celu zapewnienia im alternatywnej opieki.
Interpelacja dotyczy zaostrzenia praktyki przymusowych powrotów cudzoziemców do państw niebezpiecznych, z naruszeniem zasady non-refoulement, oraz wykonywania deportacji przed zapewnieniem realnej kontroli sądowej. Posłowie pytają o procedury i przypadki deportacji pomimo ryzyka naruszenia praw człowieka i braku skutecznej kontroli sądowej.
Posłanka pyta o ochronę siedlisk chomika europejskiego na Górkach Czechowskich w Lublinie w kontekście planowanych inwestycji i zgodności procedur z prawem krajowym i unijnym. Wyraża zaniepokojenie spadkiem populacji chomika i prosi o informacje dotyczące działań ministerstwa w tej sprawie.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw ma na celu wzmocnienie roli PIP w zakresie kontroli i egzekwowania prawa pracy. Kluczową zmianą jest przyznanie PIP uprawnienia do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, gdy zawarto umowę cywilnoprawną, a charakter wykonywanej pracy odpowiada stosunkowi pracy. Dodatkowo, PIP zyskuje prawo wnoszenia powództw w imieniu obywateli w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz wstępowania do już toczących się postępowań. Ustawa wprowadza również regulacje dotyczące kontroli zdalnych oraz wymiany informacji z ZUS.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i modyfikację ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów (eUmowy). Zmiany koncentrują się na rozszerzeniu funkcjonalności Systemu eUmowy, umożliwiając obsługę umów związanych z zatrudnieniem i porozumień, a także udoskonaleniu procesów związanych z zawarciem, zmianą i rozwiązaniem umów. Dodatkowo, projekt wprowadza mechanizmy weryfikacji danych oraz przekazywania informacji między różnymi instytucjami, takimi jak ZUS, CEIDG i Krajowa Administracja Skarbowa, w celu usprawnienia obsługi umów. Celem jest digitalizacja i centralizacja procesów związanych z umowami, ułatwiając ich zarządzanie i kontrolę.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy oraz w niektórych innych ustawach, mające na celu wzmocnienie pozycji Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy, zwalczania nadużywania umów cywilnoprawnych oraz poprawy efektywności kontroli. PIP zyskuje nowe uprawnienia, w tym możliwość wytaczania powództw w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy, a także wydawania decyzji o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy. Ustawa wprowadza także nowe procedury dotyczące kontroli, interpretacji indywidualnych oraz wymiany informacji z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), dążąc do uszczelnienia systemu i zapewnienia lepszej ochrony praw pracowniczych.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o sporcie wprowadza szereg modyfikacji mających na celu usprawnienie funkcjonowania związków sportowych oraz poprawę sytuacji zawodniczek, zwłaszcza w kontekście ciąży i urodzenia dziecka. Kluczową zmianą jest zastąpienie procedury tworzenia polskiego związku sportowego procesem jego przekształcenia. Ustawa ma również na celu zapewnienie ochrony prawnej sędziom sportowym oraz doprecyzowanie zasad przyznawania stypendiów sportowych. Dodatkowo, wprowadza zmiany w zakresie finansowania sportu, w tym utrzymania obiektów sportowych.
Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie zmian w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Głównym celem jest umożliwienie składania wniosków o zasiłki w formie elektronicznej, zarówno do płatników składek, jak i do ZUS, oraz uregulowanie kwestii dokumentów dołączanych do wniosków. Ma to na celu deregulację i uproszczenie procedur związanych z ubieganiem się o zasiłki chorobowe i opiekuńcze. Ustawa reguluje także procedury w przypadku wątpliwości co do zgodności kopii dokumentów z oryginałami.