Interpelacja w sprawie projektowanych zasad dokumentowania jednej czynności opodatkowanej w Krajowym Systemie e-Faktur

Projektowane rozwiązania w zakresie elektronicznego fakturowania, w szczególności w odniesieniu do obowiązkowego stosowania Krajowego Systemu e-Faktur, budzą poważne wątpliwości co do rzeczywistego uproszczenia i automatyzacji obrotu gospodarczego. W praktyce proponowany model prowadzi do sytuacji, w której jedna czynność podlegająca opodatkowaniu może generować kilka równolegle funkcjonujących dokumentów o odmiennym statusie prawnym, podatkowym i technicznym.

W obrocie mają pojawić się jednocześnie: potwierdzenie transakcji niebędące fakturą VAT, faktura elektroniczna stanowiąca fakturę VAT w rozumieniu ustawy, faktura ustrukturyzowana wystawiona w systemie teleinformatycznym oraz dodatkowe „udostępnienie” tej faktury określonym podmiotom, które – zgodnie z obowiązującymi przepisami – traktowane jest jako użycie faktury poza systemem. Taki model powoduje zasadniczą niejasność co do tego, który z dokumentów należy uznać za właściwy z punktu widzenia prawa cywilnego, podatkowego i rachunkowego.

W szczególności brak jest jednoznacznych regulacji przesądzających, który dokument stanowi podstawę powstania zobowiązania do zapłaty, który numer dokumentu powinien zostać wskazany przy realizacji płatności oraz który z nich pełni funkcję dowodu księgowego. Równolegle powstaje pytanie o zakres obowiązków archiwizacyjnych po stronie podatników oraz o ryzyko sankcji w sytuacji rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami odnoszącymi się do tej samej transakcji.

Zamiast zapowiadanej prostoty i automatyzacji projektowany system może w praktyce prowadzić do multiplikacji dokumentów, zwiększenia ryzyka błędów, sporów interpretacyjnych oraz niepewności prawnej po stronie przedsiębiorców, księgowych i kontrahentów. Szczególnie niepokojące jest to, że niejasności te dotyczą fundamentalnych elementów obrotu gospodarczego, takich jak moment powstania zobowiązania, podstawa zapłaty oraz dokumentowanie zdarzeń gospodarczych.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: