Interpelacja w sprawie skutków uchylenia art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego w projektowanych zmianach Ordynacji podatkowej (UD196)

W przyjętym przez Radę Ministrów projekcie ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (UD196) szczególne kontrowersje budzi propozycja uchylenia art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego, zgodnie z którym karalność przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej ustaje również w przypadku przedawnienia tej należności.

Projektodawca uzasadnia tę zmianę potrzebą wzmocnienia ochrony interesów finansowych Skarbu Państwa, wskazując, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nie powinno blokować możliwości prowadzenia i zakończenia postępowania karnego skarbowego. Proponowane rozwiązanie oznacza jednak fundamentalne zerwanie związku pomiędzy istnieniem zobowiązania podatkowego a odpowiedzialnością karną skarbową osób fizycznych.

W praktyce może to prowadzić do sytuacji, w której zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa wskutek przedawnienia, a więc Skarb Państwa traci możliwość jego dochodzenia, natomiast osoby fizyczne odpowiedzialne za rozliczenia podatkowe nadal będą narażone na odpowiedzialność karną skarbową dotyczącą należności, która już nie istnieje w obrocie prawnym. Powstaje tym samym rażąca asymetria pomiędzy sytuacją podatnika jako podmiotu zobowiązanego a sytuacją osób fizycznych działających w jego imieniu.

Dodatkowe wątpliwości budzi ryzyko prowadzenia postępowań karnych skarbowych bez uprzedniego zakończenia postępowania podatkowego i bez wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W takim modelu ciężar rozstrzygania skomplikowanych kwestii materialnoprawnych z zakresu prawa podatkowego zostaje przeniesiony na sądy karne, które nie są wyspecjalizowane w tej materii, a postępowanie karne skarbowe nie zapewnia takiego samego standardu kontroli merytorycznej jak postępowanie przed sądami administracyjnymi.

W konsekwencji projektowana zmiana rodzi poważne pytania o zgodność z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasadą pewności prawa oraz proporcjonalności represji karnej, w sytuacji gdy samo zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: