Interpelacja w sprawie skutków uchylenia art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego w projektowanych zmianach Ordynacji podatkowej (UD196)
Data wpływu: 2026-02-06
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Janusz Kowalski wyraża obawy związane z planowanym uchyleniem art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego, argumentując, że zerwie to związek między odpowiedzialnością karną skarbową a istnieniem zobowiązania podatkowego i naruszy zasadę zaufania do państwa. Pyta o analizę skutków prawnych tej zmiany i alternatywne rozwiązania.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie skutków uchylenia art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego w projektowanych zmianach Ordynacji podatkowej (UD196) Interpelacja nr 15177 do ministra finansów i gospodarki w sprawie skutków uchylenia art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego w projektowanych zmianach Ordynacji podatkowej (UD196) Zgłaszający: Janusz Kowalski Data wpływu: 06-02-2026 W przyjętym przez Radę Ministrów projekcie ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (UD196) szczególne kontrowersje budzi propozycja uchylenia art.
44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego, zgodnie z którym karalność przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej ustaje również w przypadku przedawnienia tej należności. Projektodawca uzasadnia tę zmianę potrzebą wzmocnienia ochrony interesów finansowych Skarbu Państwa, wskazując, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nie powinno blokować możliwości prowadzenia i zakończenia postępowania karnego skarbowego. Proponowane rozwiązanie oznacza jednak fundamentalne zerwanie związku pomiędzy istnieniem zobowiązania podatkowego a odpowiedzialnością karną skarbową osób fizycznych.
W praktyce może to prowadzić do sytuacji, w której zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa wskutek przedawnienia, a więc Skarb Państwa traci możliwość jego dochodzenia, natomiast osoby fizyczne odpowiedzialne za rozliczenia podatkowe nadal będą narażone na odpowiedzialność karną skarbową dotyczącą należności, która już nie istnieje w obrocie prawnym. Powstaje tym samym rażąca asymetria pomiędzy sytuacją podatnika jako podmiotu zobowiązanego a sytuacją osób fizycznych działających w jego imieniu.
Dodatkowe wątpliwości budzi ryzyko prowadzenia postępowań karnych skarbowych bez uprzedniego zakończenia postępowania podatkowego i bez wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W takim modelu ciężar rozstrzygania skomplikowanych kwestii materialnoprawnych z zakresu prawa podatkowego zostaje przeniesiony na sądy karne, które nie są wyspecjalizowane w tej materii, a postępowanie karne skarbowe nie zapewnia takiego samego standardu kontroli merytorycznej jak postępowanie przed sądami administracyjnymi.
W konsekwencji projektowana zmiana rodzi poważne pytania o zgodność z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasadą pewności prawa oraz proporcjonalności represji karnej, w sytuacji gdy samo zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizę skutków prawnych uchylenia art. 44 § 2 K.k.s.
w zakresie rozbieżności pomiędzy sytuacją podatnika, wobec którego zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, a sytuacją osób fizycznych ponoszących odpowiedzialność karną skarbową za rozliczenia tego podatnika, a jeżeli tak – jakie wnioski z niej wynikają? Czy Ministerstwo Finansów dostrzega ryzyko przeniesienia na sądy karne obowiązku samodzielnego ustalania istnienia i wysokości zobowiązań podatkowych w sprawach karnych skarbowych, oraz czy oceniano przygotowanie sądów karnych do rozstrzygania tak złożonych zagadnień prawa podatkowego? Czy Ministerstwo Finansów dostrzega ryzyko, że po uchyleniu art. 44 § 2 K.k.s.
postępowania karne skarbowe będą prowadzone lub inicjowane bez uprzedniego zakończenia postępowania podatkowego i bez wydania ostatecznej decyzji podatkowej, co w praktyce przeniesie na sądy karne obowiązek samodzielnego ustalania istnienia oraz wysokości zobowiązania podatkowego, a jeżeli tak – jakie mechanizmy mają zapobiec takiej praktyce? Czy w toku prac nad projektem UD196 analizowano wpływ proponowanej zmiany na standardy ochrony praw jednostki, w szczególności zasadę pewności prawa oraz zasadę zaufania obywatela do państwa, w sytuacji gdy odpowiedzialność karna skarbowa ma trwać pomimo wygaśnięcia zobowiązania podatkowego?
Czy projektowana zmiana była analizowana pod kątem jej wpływu na osoby fizyczne wykonujące czynności rozliczeniowe w imieniu podmiotów gospodarczych, w szczególności w zakresie zwiększenia ryzyka osobistej odpowiedzialności karnej skarbowej przy jednoczesnym braku odpowiedzialności podatkowej samego podmiotu? Czy Ministerstwo Finansów rozważało alternatywne rozwiązania, które pozwalałyby na ochronę interesów finansowych Skarbu Państwa bez całkowitego zerwania związku pomiędzy przedawnieniem zobowiązania podatkowego a odpowiedzialnością karną skarbową, a jeżeli tak – dlaczego z nich zrezygnowano?
Poseł Janusz Kowalski kwestionuje brak precyzji w przepisach dotyczących dostępu podmiotów publicznych do danych z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), wyrażając obawę o ochronę danych przedsiębiorców. Pyta o konkretny zakres danych udostępnianych podmiotom innym niż KAS oraz o mechanizmy kontroli i nadzoru nad tym dostępem.
Poseł Janusz Kowalski pyta o funkcjonowanie pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych, szczególnie w kontekście interpretacji pełnomocnictwa szczególnego i ogólnego. Zwraca uwagę na potrzebę wprowadzenia pełnomocnictwa "rodzajowego" obejmującego określone kategorie spraw podatkowych i pyta o plany legislacyjne Ministerstwa Finansów w tym zakresie.
Poseł Janusz Kowalski pyta o możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na okulary korekcyjne dla przedsiębiorców, szczególnie w kontekście pracy przy komputerze. Podkreśla niespójność obecnych przepisów, gdzie pracodawcy mogą finansować okulary dla pracowników, a przedsiębiorcy nie mogą ich odliczyć.
Poseł pyta o interpretację ulgi termomodernizacyjnej w kontekście wydatków na modernizację dachu, kwestionując zawężające podejście organów podatkowych, które wyklucza z ulgi elementy pokrycia dachowego. Domaga się doprecyzowania przepisów i analizy wpływu obecnej interpretacji na efektywność ulgi.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i scentralizowanie publikacji interpretacji indywidualnych prawa podatkowego, w szczególności tych wydawanych przez organy samorządowe (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast) w zakresie podatków i opłat lokalnych. Obecnie interpretacje te są rozproszone w wielu Biuletynach Informacji Publicznej. Ustawa zakłada, że interpretacje samorządowe będą publikowane w jednym, ogólnodostępnym Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych (system EUREKA). Ma to ułatwić dostęp do informacji, poprawić jednolitość stosowania prawa i wyeliminować nieprawidłowe interpretacje.
Projekt ustawy ma na celu uproszczenie procedur administracyjnych poprzez wprowadzenie mechanizmu milczącej zgody w różnych obszarach prawa. Wprowadza się terminy, po których upływie brak decyzji administracyjnej będzie traktowany jako zgoda na wniosek. Dotyczy to m.in. opinii gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, ulg w podatku rolnym, umorzeń zaległości podatkowych, wpisów do rejestrów działalności gospodarczej, pozwoleń na imprezy masowe oraz przedłużania zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie odpadów. Ma to przyspieszyć procesy decyzyjne i zmniejszyć obciążenie administracyjne dla obywateli i przedsiębiorców.
Projekt ustawy ma na celu poprawę relacji między podatnikami i organami podatkowymi oraz zwiększenie efektywności działania organów podatkowych. Wprowadza zmiany w Ordynacji podatkowej i Kodeksie karnym skarbowym, modyfikując zasady przedawnienia zobowiązań podatkowych, w tym likwidując zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnoskarbowym i zastępując nieprzedawnianie się zobowiązań zabezpieczonych hipoteką zawieszeniem biegu przedawnienia. Celem jest uniezależnienie terminu ustania karalności przestępstwa skarbowego od przedawnienia należności publicznoprawnej i zrównanie terminu przedawnienia do wydania decyzji ustalającej z ogólnym przedawnieniem. Wprowadza się także możliwość wydłużenia terminu przedawnienia w przypadku korekty deklaracji blisko terminu przedawnienia.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie Ordynacja Podatkowa oraz w szeregu innych ustaw podatkowych, mające na celu uszczelnienie systemu podatkowego, usprawnienie kontroli podatkowych i postępowań podatkowych oraz dostosowanie przepisów do aktualnych potrzeb i praktyki. Kluczowe zmiany obejmują m.in. modyfikacje zasad dotyczących nadpłat podatkowych, terminy zwrotów, procedury zaliczania wpłat, a także definicje i obowiązki związane ze schematami podatkowymi (MDR). Celem zmian jest m.in. zwiększenie efektywności poboru podatków, ograniczenie możliwości unikania opodatkowania oraz zapewnienie większej jasności i spójności przepisów podatkowych. Nowelizacja ma także na celu dostosowanie polskich przepisów do prawa Unii Europejskiej w zakresie raportowania schematów podatkowych.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także w ustawach o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych oraz Ordynacji podatkowej. Kluczową zmianą jest wprowadzenie możliwości odliczenia od podatku 40% kwalifikowanych nakładów inwestycyjnych związanych z wydobyciem miedzi i srebra. Dodatkowo, ustawa obniża stawkę podatku od miedzi i srebra w latach 2026-2028 oraz wprowadza obowiązek składania informacji o wysokości kwalifikowanych nakładów inwestycyjnych. Celem zmian jest wsparcie inwestycji w sektorze wydobywczym.