Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w Narodowym Centrum Badań i Rozwoju

Szanowny Panie Ministrze,

w 2007 r. powstało Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) jako rządowa agencja wspierająca badania i rozwój. Misją NCBR jest wsparcie polskich jednostek naukowych, przedsiębiorców w budowaniu zdolności polskiej nauki i badań do nadania impulsu do rozwoju gospodarczego i społecznego. NCBiR działa za pośrednictwem publicznych środków finansowych pochodzących ze Skarbu Państwa oraz Unii Europejskiej. Centrum buduje programy wsparcia i kieruje je do konkretnych grup odbiorców w formie konkursów oraz grantów.

Jednym z programów centrum był program „Szybka ścieżka – Innowacje Cyfrowe”. W latach 2022/2023 na jaw wyszły okoliczności nieprawidłowości w udzielaniu finansowania, które doprowadziły do kontroli CBA oraz NIK. W wystąpieniu pokontrolnym NIK z dnia 5 października 2023 r. czytamy: „Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła liczne nieprawidłowości zarówno w procesie przygotowania i organizacji naboru wniosków o dofinansowanie, jak również na etapie wyboru projektów w konkursie”. [1] Zgodnie z tymi okolicznościami w 2021 r. NCBiR miało rozdysponować 5,8 mld zł. W toku kontroli potwierdzono np., że NCBiR udzieliło wsparcia na kwotę 55 mln złotych z programu „Szybka ścieżka – Innowacje Cyfrowe” firmie Postquant na projekt pt. „Rozwiązanie IoT do śledzenia towarów w łańcuchu dostaw i monitorowania parametrów ich transportu”. Postquant sp. z o.o. zarejestrowano w Gdańsku na 10 dni przed ostatecznym terminem składania ofert w konkursie. Założył ją K. W., wówczas 26-latek. Kapitał zakładowy świeżo powstałej spółki wyniósł 5 tys. złotych. Wniosek uzyskał najniższą z możliwych ocen, a pomimo to podmiot otrzymał dotację.

W toku kontroli poselskiej prowadzonej przez posła Dariusza Jońskiego i Michała Szczerbę ujawniono, iż w trakcie udzielania finansowania z tego konkursu wielokrotnie zmieniano warunki udzielania dotacji, a także termin złożenia wniosku. Posłowie ujawnili także, iż prezes spółki Postquant sp. z o.o. nie miał żadnego doświadczenia w uzyskiwaniu dotacji, a także że nie miał środków finansowych na tzw. wkład własny. Wśród osób, które otrzymywały dotacje, były też i takie, które były podejrzane o wyłudzenia milionów złotych z unijnych dotacji.

Kolejne informacje publiczne dotyczyły powiązań nierzetelnych firm uzyskujących dofinansowania w NCBiR, które były powiązane osobowo z Adamem Bielanem i jego Partią Republikańską. Dużą rolę w decyzjach zapadających w NCBiR oprócz Adama Bielana miał Jacek Żalek, a doniesienia o nieprawidłowościach spowodowały cofnięcie ówczesnemu wiceministrowi Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej Jackowi Żalkowi pełnomocnictwa do nadzoru nad NCBiR.

Do prokuratury wpłynęły zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa. Proszę zatem Pana Ministra o informację:

- stron postępowania, - złożonych zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa, - prokuratorów, którzy prowadzą dane postępowanie, - postawionych zarzutów, - oraz innych ważnych informacji pozwalających na identyfikację prowadzonego postępowania.

[1] https://www.nik.gov.pl/kontrole/S/23/003/LBI/