Interpelacja nr 4552

Fragment treści interpelacji

HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript

Interpelacja w sprawie zasad finansowania szkół podstawowych Interpelacja nr 4552 do ministra edukacji w sprawie zasad finansowania szkół podstawowych Zgłaszający: Dominik Jaśkowiec Data wpływu: 02-09-2024 Wielce Szanowna Pani Ministro! Od dłuższego czasu samorządy w całej Polsce zwracają uwagę na nieprawidłowe i nieprzystające do dzisiejszej rzeczywistości rozwiązania zawarte w: ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustawie z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych oraz w ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela.

Szczególnie nieprawidłowe rozwiązania znajdują się w ustawie Prawo oświatowe oraz ustawie o finansowaniu zadań oświatowych, a których wprowadzenie w życie, zdaniem samorządów, zdemolowało system oświaty w Polsce i doprowadziło do wielu negatywnych rozwiązań bardzo niekorzystnie wpływających na poziom kształcenia w Polsce oraz finanse gmin.

Przepisy prawa oświatowego zawarte w wielu aktach prawnych są często niespójne, a zakładają zmniejszanie różnic w warunkach kształcenia, wychowania i opieki między poszczególnymi regionami kraju, a zwłaszcza ośrodkami wielkomiejskimi i wiejskimi, w konsekwencji doprowadziły właśnie do powstania tych różnic, szczególnie na obszarach gmin wiejskich i małych gmin miejskich, gdzie nie jest możliwe stworzenie oddziałów z optymalną liczbą uczniów dającą możliwość osiągania efektów dydaktycznych oraz efektu ekonomicznego.

Jeszcze bardziej spotęgowała ten problem likwidacja gimnazjów i konieczność reorganizacji systemu oświaty w wielu gminach w oderwaniu od warunków miejscowych. Równocześnie poprzez przepisy ustawy Prawo oświatowe i ustawy o finansowaniu zadań oświatowych stworzono taki system finansowania oświaty, w którym nałożono nowe bardzo kosztowne obowiązki finansowe na gminy, bez zabezpieczenia środków finansowych na ten cel. Jest to ewidentne złamanie przepisu art. 167 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że: „Jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań”.

Jeżeli chodzi o te zadania, to przypomnieć tu choćby można wprowadzenie przepisem art. 31 ustawy Prawo oświatowe obowiązku przyjęcia do przedszkoli 3-letnich dzieci, bez zabezpieczenia pełnych kosztów ich utrzymania. W tym przypadku kwota dotacji ma charakter czysto symboliczny i nie pokrywa realnych kosztów utrzymania dzieci 3-letnich w przedszkolach. Podobna sytuacja występuje w przypadku wprowadzenia obowiązku finansowania z budżetu gminy wczesnego wspomagania ucznia w przedszkolu i szkole.

Najbardziej niepokoi wzrastająca gwałtownie liczbowo i kosztowo liczba zindywidualizowanych ścieżek kształcenia, na realizację których samorządy nie otrzymują żadnych środków finansowych. Również ustalenie maksymalnej liczebności oddziałów w klasach I-III na 25 dzieci na etapie rekrutacji dzieci, bez baczenia na warunki miejscowe i brak możliwości zastosowania marginesów tolerancji, spowodowało duży wzrost kosztów utrzymania szkół. Przypomnieć tu także należy wprowadzenie nowych zasad finansowania tzw. małych szkół, przekazanych do prowadzenia osobom fizycznym i prawnym, które w 2018 r. na podstawie przepisów art. 25 ust.

1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych uzyskały prawo do dodatkowych środków z budżetu gminy, poprzez ustalenie wysokiego wskaźnika zwiększającego otrzymywaną dotąd dotację. Także wprowadzenie kolejnego przepisu pozwalającego na wprowadzenie nowych zasad przeliczania dotacji dla „małych szkół” i kolejne sięgnięcie do budżetów gmin wstrząsnęło finansami gmin wiejskich i miejsko-wiejskich, gdzie liczba małych szkół jest bardzo duża. Niestety, ustalona w myśl tych przepisów wysokość dotacji (kosztem budżetu gminy) jest nieadekwatna (za wysoka) do zadań nałożonych na małe szkoły i przyjętego systemu organizacyjnego tych szkół.

Przyjęty model finansowania małych szkół powoduje, że w wielu gminach wiejskich i miejsko-wiejskich funkcjonują szkoły z oddziałami I-III liczącymi ogółem zaledwie 13-16 uczniów, gdzie prowadzi się nauczanie zintegrowane, bo w stworzonym systemie finansowym dotacja dla tak maleńkiej szkoły w pełni wystarcza na pokrycie płac nauczyciela czy nauczycieli i utrzymanie szkoły.