Interpelacja w sprawie środków przeznaczonych na ratowanie zabytków Dolnego Śląska zniszczonych w czasie powodzi

Szanowna Pani Minister,

dolnośląski wojewódzki konserwator zabytków podsumował straty powodziowe w 2024 roku w dziedzictwie kulturowym i zabytkach Dolnego Śląska w kontekście zasobu regionu.

Stan zabezpieczenia przeciwpowodziowego monitorowany był i jest na bieżąco; trwa dokańczanie rozpoznania strat powodziowych w zabytkach, prowadzone przez inspektorów Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu (wraz z Delegaturami w Wałbrzychu, Legnicy i Jeleniej Górze) – na podstawie wizji terenowej, z dopuszczeniem w początkowym okresie informacji zbieranych z różnych źródeł - trwa wypełnianie ankiet powodziowych opracowanych w WUOZ we Wrocławiu.

Dolnośląski wojewódzki konserwator zabytków powołał zespół roboczy do oszacowania rozmiarów i charakteru strat w dziedzictwie kulturowym i zabytkach Dolnego Śląska, spowodowanych powodzią, jaka miała miejsce we wrześniu 2024 roku, oraz określenia szacunkowych kosztów robót budowlanych, remontów i prac konserwatorskich niezbędnych do usunięcia tych szkód.

Jak informuje dolnośląski wojewódzki konserwator zabytków, straty powodziowe obejmują: zniszczonych kilka obiektów wielkokubaturowych, zniszczonych kilkadziesiąt obiektów ruchomych, zniszczone układy urbanistyczne i ruralistyczne wraz z infrastrukturą, nawierzchnią, małą architekturą, masowe zniszczenia kamienic, domów mieszkalnych, budynków gospodarczych, zagród, zalane zabytkowe parki.

Zalanie, podtopienie – dla struktury zabytku oznaczać może znaczne naruszenie fundamentów i murów, a tym samym konieczność dogłębnych prac konstrukcyjnych, oprócz remontowych. Zalanie parku – skutkowało najczęściej wywrotami drzew z zamokniętego gruntu, zazwyczaj oznacza konieczność wymiany alejek i małej architektury, skutki dla zieleni mogą być długofalowe. Wiele obiektów zostało zniszczonych także w wyniku obfitych i długotrwałych opadów.

Szacunek zniszczeń:

- 1283 obiekty ujęte w wojewódzkiej/gminnej ewidencji zabytków (głównie teren wałbrzyski, także jeleniogórski i legnicki), - 227 obiektów wpisanych do rejestru zabytków (głównie teren wałbrzyski, także jeleniogórski i legnicki), - zniszczone centra układów urbanistycznych (Kłodzko, Lądek, Stronie), - największe zniszczenia – powiat kłodzki.

Dolny Śląsk posiada ogromny i bardzo wartościowy zasób zabytków częstokroć europejskiej i światowej rangi, nazwisk twórców światowej klasy, tworzących przełomy stylowe w rozwoju sztuki (Carl Gotthard Langans, Friedrich Gilly, Karl Friedrich Schinkel, Kilian Ignatz Dietzenhofer, Michael Leopold Willmann, Michał Klahr Starszy, Max Berg, Adolf Rading itd.). Na Dolnym Śląsku znajdują się 3 miejsca światowego dziedzictwa UNESCO oraz 15 Pomników Historii.

Konieczne jest wsparcie dla prac dokumentacyjnych strat powodziowych, a następnie dla przyszłych robót budowlanych i prac konserwatorskich przy zabytkach Dolnego Śląska.

Jak podaje dolnośląski wojewódzki konserwator zabytków, konieczne jest stałe wzmocnienie dofinansowania robót budowlanych i prac konserwatorskich przy zabytkach Dolnego Śląska w budżecie wojewody dolnośląskiego do 22 mln rocznie.

Pani Minister, straty powodziowe w zabytkach Dolnego Śląska są ogromne. Czy w związku z tym resort rozważa zwiększenie budżetu dla robót budowlanych i prac konserwatorskich przy dolnośląskich zabytkach?

Z wyrazami szacunku

MONIKA WIELICHOWSKA Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej