Interpelacja w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność nieewidencjonowaną
Data wpływu: 2024-12-06
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Sławomir Mentzen kwestionuje praktykę ZUS, która uznaje działalność nieewidencjonowaną za tytuł do ubezpieczeń społecznych, podobnie jak umowa zlecenie. Uważa, że to utrudnia start w biznesie i pyta, czy taka interpretacja jest prawidłowa w świetle Prawa przedsiębiorców.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność nieewidencjonowaną Interpelacja nr 6858 do ministra finansów w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność nieewidencjonowaną Zgłaszający: Sławomir Mentzen Data wpływu: 06-12-2024 Szanowny Panie Ministrze, zwracam się do Pana z interpelacją poselską w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność określoną w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców.
Przepis ten wskazuje, że nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, jeżeli w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Potocznie używane są również pojęcia działalności: nierejestrowej, nierejestrowanej, nieewidencyjnej. Na prowadzenie działalności nieewidencjonowanej najczęściej decydują się osoby, które stawiają swoje pierwsze kroki w biznesie wykonując proste usługi na rzecz osób prywatnych, np. udzielając korepetycji czy malując paznokcie.
Ten model prowadzenia działalności jest w teorii bardzo dogodny, z uwagi na brak wskazania działalności nierejestrowej jako tytułu do ubezpieczenia emerytalnego, rentowego (art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), chorobowego (art. 11 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz wypadkowego (art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Jednakże utarła się już praktyka interpretacyjna ZUS, polegająca na tym, że świadczenie usług w ramach działalności nierejestrowej uznawane jest za tytuł do ubezpieczenia społecznego, tak jak umowa zlecenie (stosunek zlecenia).
Jest to wyjątkowo niekorzystne stanowisko, które zdaje się odbiegać celowościowo od idei art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Nie potrafię wyobrazić sobie innego celu umożliwienia przez ustawodawcę prowadzenia działalności bez jej rejestracji niż ułatwienie przyszłym przedsiębiorcom postawienia pierwszego kroku w biznesie. Nierzadko takie osoby nie posiadają wysokiego kapitału startowego, a to składki na ubezpieczenie społeczne proporcjonalnie są często zbyt dużym finansowym obciążeniem, by kontynuować dane przedsięwzięcie.
Pozwolę sobie tutaj zwrócić uwagę na bezpośrednie odniesienie pojęcia działalności nieewidencjonowanej do pojęcia działalności gospodarczej. W myśl przytoczonego przepisu (art. 5 ust. 1 PP) usługi świadczone w ramach działalności nierejestrowej nie stanowią działalności gospodarczej. Jednakże, rozsądnie byłoby przyjąć, że świadczenie usług w ramach działalności nieewidencjonowanej powinno natrafiać na inne zasady niż świadczenie usług przez osobę nieprowadzącą działalności we własnym imieniu (zatrudnioną).
Fakt prowadzenia działalności we własnym imieniu bowiem znacząco odróżnia działalność nierejestrową od świadczenia usług przez osobę zatrudnioną. Nie powinno się w tym zakresie dokonać generalizacji, a oskładkowanie takiej działalności winno natrafiać na inne zasady, niż te obowiązujące przy podjęciu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenie (stosunek zlecenia). Uważam, że powinno wyglądać to analogicznie jak w przypadku przedsiębiorców korzystających z tzw. ulgi na start. Zgodnie z art. 8 ust. 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie są oni uznawani za osoby prowadzące działalność gospodarczą. Na gruncie art. 6 ust.
1 tej ustawy nie są zatem objęci obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Jednak z tym podejściem ZUS w żaden sposób nie polemizuje. Warto podkreślić, że takie podejście jest wyrazem obowiązującej klauzuli pewności prawa zawartej w preambule ustawy Prawo przedsiębiorców. Przepis art. 6 ust. 1 jest tutaj rozumiany w sposób dosłowny i wyczerpujący. Nie można tego jednak powiedzieć o interpretacji dotyczącej działalności nieewidencjonowanych. Jako niewskazane w katalogu art. 6 ust. 1, świadczenie usług w ramach działalności nieewidencjonowanej nie powinno być tytułem do ubezpieczenia społecznego.
Interpretacja wskazująca na rzekome stosowanie umów zlecenia, w ramach świadczenia usług (stosunek zlecenia) jest w oczywisty sposób błędna, co też wyjaśniłem powyżej. Stoi to również w sprzeczności z zasadą przyjaznej interpretacji prawa, leżącej u podstaw Konstytucji Biznesu. Przepisy powinny być bowiem skonstruowane w sposób możliwie zrozumiały dla przedsiębiorcy, a wszelkie niejasności interpretowane w ten sposób, aby minimalizować obciążenie spoczywające na przedsiębiorcach (tudzież na przyszłych przedsiębiorcach). Na koniec pragnę zwrócić uwagę na kurioza, do których dochodzi wskutek takiej interpretacji przepisów przez ZUS.
Poseł pyta o możliwość skorzystania ze zwolnienia z VAT od 1 stycznia 2026 r. dla podatników, których sprzedaż w 2025 r. mieściła się w przedziale 200 000-240 000 zł, pomimo potencjalnej sprzeczności z rocznym okresem karencji. Pyta również o planowane działania legislacyjne lub interpretacyjne w celu wyjaśnienia rozbieżności.
Poseł Sławomir Mentzen interweniuje w sprawie rozbieżnych interpretacji ulgi mieszkaniowej przy zakupie nieruchomości na kredyt hipoteczny, gdzie organy podatkowe, sądy administracyjne i NSA prezentują odmienne stanowiska. Pyta Ministra Finansów o stanowisko resortu, plany wydania interpretacji ogólnej oraz ewentualne zmiany legislacyjne w celu ujednolicenia stosowania prawa.
Poseł Mentzen pyta, czy obniżony limit odpisów amortyzacyjnych (100 000 zł) będzie dotyczył także samochodów użytkowanych na podstawie umów najmu/dzierżawy zawartych przed 1 stycznia 2026 r., kwestionując ewentualne nierówne traktowanie względem samochodów zakupionych na własność. Sugeruje wprowadzenie zmian w ustawie, jeśli nowe przepisy będą dyskryminujące.
Poseł Sławomir Mentzen interweniuje w sprawie wstrzymywania wypłat dofinansowania w programie "Czyste Powietrze" przez WFOŚiGW, kwestionujących wcześniej zaakceptowane wydatki, co stawia beneficjentów w trudnej sytuacji finansowej. Pyta o przyczyny takiego stanu rzeczy i brak pomocy dla osób zagrożonych utratą nieruchomości.
Poseł Sławomir Mentzen interweniuje w sprawie opieszałości i nierzetelności opinii klasyfikacyjnych wydawanych przez Ośrodek Klasyfikacji i Nomenklatur Urzędu Statystycznego w Łodzi, szczególnie w odniesieniu do branży IT i ustalania stawek ryczałtu. Kwestionuje on jakość i użyteczność wydawanych opinii, które często nie są wystarczające do prawidłowej klasyfikacji PKWiU i wyboru stawki podatku.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw ma na celu wzmocnienie roli PIP w zakresie kontroli i egzekwowania prawa pracy. Kluczową zmianą jest przyznanie PIP uprawnienia do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, gdy zawarto umowę cywilnoprawną, a charakter wykonywanej pracy odpowiada stosunkowi pracy. Dodatkowo, PIP zyskuje prawo wnoszenia powództw w imieniu obywateli w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz wstępowania do już toczących się postępowań. Ustawa wprowadza również regulacje dotyczące kontroli zdalnych oraz wymiany informacji z ZUS.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i modyfikację ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów (eUmowy). Zmiany koncentrują się na rozszerzeniu funkcjonalności Systemu eUmowy, umożliwiając obsługę umów związanych z zatrudnieniem i porozumień, a także udoskonaleniu procesów związanych z zawarciem, zmianą i rozwiązaniem umów. Dodatkowo, projekt wprowadza mechanizmy weryfikacji danych oraz przekazywania informacji między różnymi instytucjami, takimi jak ZUS, CEIDG i Krajowa Administracja Skarbowa, w celu usprawnienia obsługi umów. Celem jest digitalizacja i centralizacja procesów związanych z umowami, ułatwiając ich zarządzanie i kontrolę.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy oraz w niektórych innych ustawach, mające na celu wzmocnienie pozycji Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy, zwalczania nadużywania umów cywilnoprawnych oraz poprawy efektywności kontroli. PIP zyskuje nowe uprawnienia, w tym możliwość wytaczania powództw w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy, a także wydawania decyzji o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy. Ustawa wprowadza także nowe procedury dotyczące kontroli, interpretacji indywidualnych oraz wymiany informacji z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), dążąc do uszczelnienia systemu i zapewnienia lepszej ochrony praw pracowniczych.
Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie zmian w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Głównym celem jest umożliwienie składania wniosków o zasiłki w formie elektronicznej, zarówno do płatników składek, jak i do ZUS, oraz uregulowanie kwestii dokumentów dołączanych do wniosków. Ma to na celu deregulację i uproszczenie procedur związanych z ubieganiem się o zasiłki chorobowe i opiekuńcze. Ustawa reguluje także procedury w przypadku wątpliwości co do zgodności kopii dokumentów z oryginałami.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i uproszczenie procedur składania wniosków o zasiłki z ubezpieczenia chorobowego i macierzyństwa. Zmiany umożliwiają składanie wniosków i załączników w formie elektronicznej, zarówno bezpośrednio do ZUS (z użyciem kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub profilu zaufanego), jak i za pośrednictwem pracodawców, którzy mogą przekazywać wnioski w formie elektronicznej do ZUS. Ustawa ma na celu usprawnienie procesu i zmniejszenie obciążenia administracyjnego dla ubezpieczonych, płatników składek i ZUS. Wprowadza się rozróżnienie w sposobie składania wniosków w zależności od tego, czy płatnikiem zasiłku jest pracodawca, czy ZUS.