Interpelacja nr 7414

Fragment treści interpelacji

HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript

Interpelacja w sprawie braku przepisów regulujących kwestie kierowania pacjentów do zakładu opiekuńczo-leczniczego bez ich zgody Interpelacja nr 7414 do ministra sprawiedliwości, ministra zdrowia w sprawie braku przepisów regulujących kwestie kierowania pacjentów do zakładu opiekuńczo-leczniczego bez ich zgody Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz Data wpływu: 15-01-2025 Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze, w bieżącym funkcjonowaniu zakładów opieki zdrowotnej zdarzają się sytuacje, w których osoba przebywająca w podmiocie leczniczym wymaga umieszczenia w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, a osoba ta nie wyraża zgody lub nie jest w stanie świadomie wyrazić zgody na udzielenie jej świadczeń zdrowotnych w zakładzie opiekuńczo-leczniczym.

Najczęściej taka sytuacja ma miejsce w przypadku pacjentów oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii po zakończeniu leczenia szpitalnego. Obecnie brak jest przepisów regulujących kwestie kierowania pacjentów do zakładu opiekuńczo-leczniczego bez ich zgody, jak ma to miejsce m.in. w przypadku kierowania osób do domu pomocy społecznej. Stosownie do art. 33a ust. 1 ustawy dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, z późn.

zm.) świadczeniobiorcy przysługują świadczenia pielęgnacyjne lub opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Zgodnie z ust. 2 art.

33a minister właściwy do spraw zdrowia, po zasięgnięciu opinii prezesa funduszu oraz Naczelnej Rady Lekarskiej i Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, określi w drodze rozporządzenia: 1) sposób i tryb kierowania osób do zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych, 2) dokumentację wymaganą przy kierowaniu osób do zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych, w tym wzory: wniosku o wydanie skierowania do zakładu, zaświadczenia lekarskiego oraz wywiadu pielęgniarskiego, 3) sposób ustalania odpłatności za pobyt w zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych - uwzględniając konieczność ujednolicenia trybu kierowania do zakładów oraz możliwość weryfikacji celowości skierowania do zakładów.

W § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie kierowania do zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1755, z późn. zm.) wskazano, że z wnioskiem o wydanie skierowania do zakładu opiekuńczego, zwanym dalej „wnioskiem”, występuje do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego świadczeniobiorca. Natomiast zgodnie z § 6 przywołanego rozporządzenia: wniosek, skierowanie oraz wywiad pielęgniarski i zaświadczenie lekarskie, o których mowa w § 3, nie są wymagane w przypadku, gdy sąd opiekuńczy wyda orzeczenie o umieszczeniu świadczeniobiorcy w zakładzie opiekuńczym.

W takiej sytuacji orzeczenie sądu opiekuńczego stanowi podstawę do umieszczenia świadczeniobiorcy w zakładzie opiekuńczym. Kwestie udzielania świadczeń zdrowotnych bez zgody pacjenta porusza także ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2024 r. poz. 1287, z późn. zm.). Art. 32 ust. 1 tej ustawy wskazuje, że lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, po wyrażeniu zgody przez pacjenta. Jeden z wyjątków wskazany jest w ust. 2 art. 32.

Przepis ten wskazuje, że jeżeli pacjent jest małoletni lub niezdolny do świadomego wyrażenia zgody, wymagana jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego, a gdy pacjent nie ma przedstawiciela ustawowego lub porozumienie się z nim jest niemożliwe - zezwolenie sądu opiekuńczego. Mając na względzie powyższe regulacje, wskazać należy, że powszechną praktyką w przypadku, gdy pacjent nie jest zdolny do samodzielnego podjęcia decyzji i wyrażenia zgody na przyjęcie do zakładu opiekuńczo-leczniczego jest podjęcie decyzji przez sąd opiekuńczy na wniosek lekarza.

W takiej sytuacji orzeczenie sądu opiekuńczego stanowi podstawę do umieszczenia świadczeniobiorcy w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Należy jednak pamiętać, że możliwość umieszczenia pacjenta w zakładzie opiekuńczo-leczniczym na podstawie orzeczenia sądu dotyczy pacjentów, którzy mogą samodzielnie pokierować swoim postępowaniem i wyrazić świadomą wolę. Zgodnie bowiem z powszechnie wyrażanym poglądem podstawą do zezwolenia przez sąd na umieszczenie pacjenta w placówce leczniczej bez zgody uczestnika postępowania nie może być przepis rangi rozporządzenia (patrz: § 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 czerwca 2012 r.