Interpelacja w sprawie szkolenia sędziów w związku ze zmianą art. 197 Kodeksu karnego

Szanowny Panie Ministrze,

13 lutego 2025 roku wejdzie w życie ustawa z dnia 28 czerwca 2024 roku o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, zmieniająca funkcjonującą od lat w polskim systemie prawnym definicję przestępstwa zgwałcenia. Wprowadzona zmiana poszerzyła zakres czynów stanowiących zgwałcenie o doprowadzenie do czynności seksualnej (mimo braku zgody) w inny sposób niż przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem. Przedmiotowa ustawa wprowadziła również zmiany w zakresie odpowiedzialności za doprowadzenie do czynności seksualnej osoby z zakłóceniami psychicznymi.

Zmiana ta ma zasadnicze znaczenie w kwestii dotyczącej zgody na współżycie seksualne. Art. 197 Kodeksu karnego w dotychczasowym swoim brzmieniu przewidywał odpowiedzialność karną jedynie wobec takiego sprawcy, który do czynności seksualnych doprowadził przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem. Obowiązująca jeszcze regulacja milczy o przypadkach, w których nie dochodzi do przemocowego doprowadzenia ofiary do współżycia seksualnego, a jednak współżycie to nie odbywa się za obopólną zgodą osób w nim uczestniczących. Właśnie w tej kwestii zmiana wprowadzona nowymi przepisami jest najdonioślejsza. Według nowego brzmienia wspomnianego wyżej art. 197 Kodeksu karnego, już samo doprowadzenie do obcowania płciowego bez zgody wszystkich uczestników tej sytuacji zagrożone będzie karą.

Wprowadzone zmiany legislacyjne mają ogromne znaczenie w kwestii przyjętej praktyki orzeczniczej. Dodatkowa przesłanka determinująca zaistnienie przestępstwa powoduje, że sprawy, w których dotychczas brak było znamion przestępstwa, w obliczu nowej regulacji podlegać będą odpowiedzialności karnej. W tym świetle zasadne zdaje się uprzednie przygotowanie orzekających w wydziałach karnych sędziów na tak doniosłą zmianę, wymagającą zwrócenia szczególnej uwagi na istnienie nowej przesłanki.

Wobec powyższego zwracam się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Z poważaniem dra Anita Kucharska-Dziedzic Posłanka na Sejm RP