Interpelacja w sprawie zagrożeń dla praw i wolności obywatelskich wynikających z utworzenia Europejskiej Agencji ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (AMLA)
Data wpływu: 2025-04-28
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Interpelacja dotyczy obaw związanych z utworzeniem Europejskiej Agencji ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (AMLA) i potencjalnego naruszenia praw i wolności obywatelskich, takich jak prywatność i ochrona danych osobowych. Posłowie pytają rząd o konkretne działania mające na celu ochronę obywateli przed nadmierną inwigilacją i zapewnienie im skutecznych mechanizmów odwoławczych od decyzji AMLA.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie zagrożeń dla praw i wolności obywatelskich wynikających z utworzenia Europejskiej Agencji ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (AMLA) Interpelacja nr 9619 do ministra finansów w sprawie zagrożeń dla praw i wolności obywatelskich wynikających z utworzenia Europejskiej Agencji ds.
Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (AMLA) Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka Data wpływu: 28-04-2025 Szanowny Panie Premierze, pod przykrywką szczytnych haseł walki z mafiami finansowymi, praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, w Unii Europejskiej trwają intensywne prace nad utworzeniem Europejskiej Agencji ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (AMLA) oraz pakietu regulacji „AML Package“. Jako przedstawiciel obywateli Rzeczypospolitej Polskiej kieruję niniejszą interpelację w trosce o fundamentalne prawa i wolności, które są filarami demokratycznego państwa prawa.
W obliczu potencjalnych zagrożeń dla prywatności, wolności osobistych i suwerenności narodowej nie możemy pozostać obojętni wobec planowanych zmian, które mogą głęboko wpłynąć na życie każdego Polaka. Celem AMLA jest niewątpliwie skuteczniejsza walka z przestępczością finansową w ramach Unii Europejskiej. Jednakże przewidywany zakres kompetencji tej agencji, charakter jej działań oraz sposób gromadzenia, analizy i przechowywania danych budzą poważne obawy. W szczególności zwracam uwagę na następujące, niepokojące aspekty: Masowe przetwarzanie danych osobowych obywateli.
AMLA będzie miała dostęp do ogromnych zbiorów danych finansowych, obejmujących codzienne transakcje bankowe, operacje kryptowalutowe, zakupy nieruchomości czy przelewy zagraniczne zwykłych obywateli. Skala inwigilacji finansowej nie ograniczy się do przypadków podejrzanych, lecz obejmie rutynowe działania każdego Polaka – od opłacenia rachunków po rodzinne darowizny. Tego rodzaju wszechobecny nadzór narusza podstawowe prawo do prywatności, zapisane w Konstytucji RP oraz Karcie praw podstawowych UE, wywołując uczucie niepokoju i bezradności wśród obywateli. Domniemanie winy w życiu finansowym.
Nowe przepisy AML wprowadzają niebezpieczny precedens, wymagając od obywateli udowadniania „legalności“ posiadanych środków. To odwrócenie fundamentalnej zasady domniemania niewinności, która jest kamieniem węgielnym demokratycznego porządku prawnego. Zamrożenie konta bankowego czy zablokowanie transakcji może nastąpić bez wyroku sądowego, na podstawie algorytmicznych analiz, pozostawiając obywatela w stanie niepewności i zmuszając go do walki o własne prawa. Tego rodzaju podejście godzi w godność człowieka i podważa zaufanie do instytucji państwa. Zwiększone ryzyko arbitralnych blokad kont i dostępu do środków życiowych.
Planowany model współpracy AMLA z bankami i instytucjami finansowymi, oparty na masowym nadzorze i automatycznych systemach analitycznych, niesie realne ryzyko błędnych decyzji. Zwykły obywatel, który np. otrzyma przelew od rodziny lub dokona nietypowej transakcji, może zostać odcięty od środków niezbędnych do codziennego życia – bez uprzedniego powiadomienia i bez możliwości szybkiego odwołania. Takie sytuacje nie tylko wywołują frustrację, ale mogą prowadzić do dramatycznych konsekwencji, takich jak utrata możliwości opłacenia rachunków, leczenia czy edukacji dzieci. Utrata intymności finansowej i prywatności.
Transakcje finansowe odzwierciedlają najbardziej osobiste aspekty życia: wydatki na zdrowie, edukację, wsparcie bliskich czy działalność charytatywną. Podleganie tych danych analizie i archiwizacji przez AMLA oznacza de facto likwidację prawa do finansowej intymności. Polacy mają prawo oczekiwać, że ich prywatne wybory nie będą przedmiotem nieuzasadnionej ingerencji ze strony unijnej biurokracji, a ich życie nie stanie się obiektem ciągłego monitoringu. Rozszerzenie nadzoru na nowe technologie. AMLA otrzyma uprawnienia do monitorowania obrotu kryptowalutami, stablecoinami oraz transakcji NFT.
Nawet drobne, legalne aktywności w sferze nowych technologii mogą zostać uznane za „ryzykowne“, co zniechęci obywateli do korzystania z innowacyjnych rozwiązań finansowych. Tego rodzaju podejście nie tylko hamuje rozwój technologiczny, ale także budzi obawy o dyskryminację osób korzystających z nowoczesnych form finansowania, szczególnie młodych Polaków, którzy aktywnie uczestniczą w cyfrowej gospodarce. Niewystarczające gwarancje ochrony praw obywateli. Procedury odwoławcze od decyzji AMLA mogą okazać się iluzoryczne, skomplikowane i czasochłonne, pozostawiając obywateli bez realnej możliwości obrony.
Posłanka Anna Gembicka pyta o potencjalną niedozwoloną pomoc publiczną udzielaną przez Niemcy dla inwestycji chemicznych, która może negatywnie wpływać na konkurencyjność Grupy Azoty SA. Domaga się informacji o działaniach Ministerstwa Aktywów Państwowych w celu ochrony uczciwej konkurencji dla polskich przedsiębiorstw na rynku UE.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie stanem technicznym pojazdów zarejestrowanych za granicą, które nie podlegają polskim badaniom technicznym, co wpływa na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Pytają ministra o dane dotyczące wypadków spowodowanych przez cudzoziemców i o planowane działania mające na celu poprawę bezpieczeństwa i równości wobec wszystkich użytkowników dróg.
Posłowie pytają o postęp prac nad projektem ustawy UC95, mającej na celu wprowadzenie abolicji dla właścicieli ciągników rolniczych marki Belarus, i wyrażają zaniepokojenie opóźnieniami. Domagają się szczegółowego harmonogramu prac i wyjaśnień dotyczących zgłoszonych uwag.
Interpelacja dotyczy rozbieżności interpretacyjnych między Prawem pocztowym a Prawem telekomunikacyjnym w kwestii usług powszechnych świadczonych przez przedsiębiorstwa telekomunikacyjne niewyznaczone, w szczególności dostępu do Internetu i komunikacji głosowej. Posłowie pytają, czy usługi te, świadczone przez podmioty niewyznaczone, są traktowane jako usługi powszechne i w jakich okolicznościach tak się dzieje.
Posłowie pytają Ministerstwo Zdrowia o analizę efektywności refundacji systemów ciągłego monitorowania glikemii (CGM) oraz o mechanizmy stabilizacji kosztów i uwzględnienie opinii towarzystw naukowych w procesie decyzyjnym. Wyrażają zaniepokojenie brakiem proporcjonalnej redukcji wydatków na paski diagnostyczne po wprowadzeniu CGM i domagają się doprecyzowania planowanych zmian w obszarze refundacji wyrobów medycznych.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i modyfikację ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów (eUmowy). Zmiany koncentrują się na rozszerzeniu funkcjonalności Systemu eUmowy, umożliwiając obsługę umów związanych z zatrudnieniem i porozumień, a także udoskonaleniu procesów związanych z zawarciem, zmianą i rozwiązaniem umów. Dodatkowo, projekt wprowadza mechanizmy weryfikacji danych oraz przekazywania informacji między różnymi instytucjami, takimi jak ZUS, CEIDG i Krajowa Administracja Skarbowa, w celu usprawnienia obsługi umów. Celem jest digitalizacja i centralizacja procesów związanych z umowami, ułatwiając ich zarządzanie i kontrolę.
Projekt ustawy dotyczy ratyfikacji Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Indonezji o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych. Celem umowy jest usprawnienie współpracy prawnej między oboma krajami w zakresie spraw karnych, w tym postępowań przygotowawczych i sądowych. Umowa ma na celu przezwyciężenie trudności w dotychczasowej współpracy, takie jak długotrwałe procedury i konieczność tłumaczeń na język indonezyjski, oraz wprowadza rozwiązania wzorowane na umowach z innymi krajami. Ratyfikacja ma pozytywnie wpłynąć na bezpieczeństwo obywateli i ochronę obrotu gospodarczego.
Projekt ustawy zakłada zniesienie ograniczenia biernego prawa wyborczego na stanowiska wójta, burmistrza i prezydenta miasta, eliminując zasadę dwukadencyjności wprowadzoną wcześniej do Kodeksu Wyborczego. Celem jest usunięcie regulacji, która w ocenie projektodawców narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego i ogranicza prawa obywatelskie. Ustawa uchyla art. 11 § 4 Kodeksu Wyborczego oraz art. 17 ustawy z 2018 r., który odraczał stosowanie zasady dwukadencyjności. Projektodawcy argumentują, że polska demokracja reguluje się sama poprzez decyzje wyborców i nie potrzebuje interwencji ustawodawcy w tym zakresie.
Dokument stanowi informację o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2024 roku. Zawiera analizę pozycji ustrojowej i kompetencji TK, wybrane zagadnienia wynikające z wyroków (m.in. zasada zaufania obywateli do państwa, wolności i prawa konstytucyjne), kontrolę skarg i wniosków oraz skutki orzeczeń dla prawodawcy. Raport podkreśla problem braku publikacji orzeczeń TK w Dzienniku Ustaw i Monitorze Polskim, co jest sprzeczne z prawem.
Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw wprowadza zmiany w definicjach dotyczących podstaw programowych i programów nauczania. Dodatkowo, ustawa tworzy system teleinformatyczny mający na celu wsparcie funkcjonowania młodzieżowych ośrodków wychowawczych, efektywne wykorzystanie ich bazy oraz koordynację nadzoru pedagogicznego. System ten ma usprawnić proces resocjalizacji nieletnich poprzez dostosowanie oferty edukacyjnej, badanie warunków w ośrodkach oraz usprawnienie nadzoru. Ustawa reguluje również dostęp do danych przetwarzanych w systemie oraz zasady ich wprowadzania i modyfikacji.