Interpelacja w sprawie obowiązujących stawek podatku VAT na produkty spożywcze
Data wpływu: 2025-05-07
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Ryszard Petru pyta Ministerstwo Zdrowia o jego udział w konsultacjach dotyczących stawek VAT na żywność i ocenia krytycznie obniżoną stawkę VAT na słodkie napoje, w kontekście promocji zdrowych nawyków żywieniowych i zaleceń WHO. Wyraża obawę, że obniżka VAT na napoje słodzone jest sprzeczna z polityką zdrowotną i walką z otyłością.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie obowiązujących stawek podatku VAT na produkty spożywcze Interpelacja nr 9733 do ministra zdrowia w sprawie obowiązujących stawek podatku VAT na produkty spożywcze Zgłaszający: Ryszard Petru Data wpływu: 07-05-2025 Warszawa, 7 maja 2025 roku Szanowna Pani Minister, realizując prawo do sprawowania kontroli nad działalnością Rady Ministrów przyznane na mocy art. 115 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 191 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 14 ust.
1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 roku o wykonywaniu mandatu posła i senatora, wnoszę o udzielenie odpowiedzi na zadane poniżej pytania dotyczące obowiązujących stawek podatku VAT na produkty spożywcze. Ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361, z późn. zm.) (dalej jako: „ustawa o VAT”), na skutek nowelizacji na mocy ustawy z dnia 9 sierpnia 2019 roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, wprowadziła, obowiązujące od dnia 1 lipca 2020 roku, nowe stawki podatku VAT na produkty spożywcze.
Jednym z założeń Ministerstwa Finansów przy wprowadzaniu nowej matrycy stawek podatku VAT było uproszczenie systemu podatkowego oraz ułatwienie stosowania odpowiednich stawek VAT w odniesieniu do konkretnych towarów. Obowiązujący uprzednio system (tj. do dnia 30 czerwca 2020 roku), który oparty był o Polską Kwalifikację Wyrobów i Usług z 2009 roku, uznany został za zbyt skomplikowany oraz nadmiernie rozbudowany. Zdecydowano się wówczas na objęcie konkretnych grup towarowych, uwzględnionych w poszczególnych działach nomenklatury scalonej, jedną stawką VAT.
Wydaje się jednak, że cel ten nie został zrealizowany równomiernie we wszystkich kategoriach towarów. W pozycji nr 17 Załącznika nr 10 do ustawy o VAT wprowadzono wyłączenie w odniesieniu do kategorii CN 2202. Preferencyjną stawką podatku VAT w wysokości 5% objęto nie tylko liczne napoje owocowe, ale również „napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego” (dalej jako: „produkty”).
Oznacza to, że obniżona stawka ma zastosowanie również do innych produktów z szeroko rozumianego rynku napojowego, takich jak chociażby: napoje energetyczne, piwo bezalkoholowe, wino bezalkoholowe, suplementy diety w płynie. Co więcej, skutkiem uchwalenia rządowego pakietu działań mających na celu złagodzenie skutków inflacji w Polsce, czyli tzw. Traczy Antyinflacyjnej 2.0, było wprowadzenie zerowej (0%) stawki podatku VAT dla podstawowych produktów żywnościowych, którą nie została objęta m.in. woda butelkowana. W konsekwencji, przez okres niemalże 2 lat, tj.
w okresie od 1 lutego 2022 roku do 31 marca 2024 roku, różnica w stawce podatku VAT wynosiła 23 punkty procentowe (dla wody butelkowanej stawka wynosiła 23%, zaś dla produktów 0%), z korzyścią dla produktów. Wskazać również należy, że zgodnie z treścią postanowień dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 roku w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej jako: „dyrektywa”) możliwe jest stosowanie przez państwa członkowskie obniżonych stawek podatku VAT m.in. w stosunku do „środków spożywczych (łącznie z napojami […]) przeznaczonych do spożycia przez ludzi [...]).
Jednak takie działania powinny być przeprowadzane w sytuacjach wyjątkowych, jako że generują ryzyko dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz neutralności podatkowej (motyw 34 dyrektywy). W dyrektywie została wyrażona zasada neutralności podatkowej, polegająca na „osiągnięciu neutralnych warunków konkurencji, w takim znaczeniu, że na terytorium każdego państwa członkowskiego podobne towary i usługi podlegają takiemu samemu obciążeniu podatkowemu, bez względu na długość łańcucha produkcji i dystrybucji” (motyw 7 dyrektywy).
Istotę omawianej zasady potwierdził Trybunał Sprawiedliwości, stając na stanowisku, że „realizując prawo do pobierania niższej stawki podatku, Państwa Członkowskie muszą przestrzegać zasady neutralności podatkowej, która wyklucza w szczególności traktowanie podobnych towarów i usług, które, co za tym idzie, konkurują ze sobą, inaczej dla celów VAT, a zatem tego rodzaju towary lub usługi powinny podlegać jednolitej stawce”. Warto w tym miejscu dodać, że polityka fiskalna państwa pozostaje w ścisłej korelacji ze zdrowiem publicznym.
Poseł Ryszard Petru wyraża poważne obawy dotyczące skutków wprowadzenia Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), w szczególności dla mikroprzedsiębiorców i organizacji pozarządowych, kwestionując zgodność systemu z prawem podatkowym i wskazując na wysokie koszty wdrożenia. Pyta o działania Ministerstwa Finansów w celu rozwiązania problemów związanych z KSeF i proponuje etapowe wdrożenie systemu.
Poseł Ryszard Petru pyta, czy ministerstwo planuje rozszerzenie stosowania kas rejestrujących w formie oprogramowania na wszystkich podatników oraz czy przeanalizowano potencjalne oszczędności budżetowe wynikające z ograniczenia dopłat do kas fiskalnych. Uważa on, że obecne ograniczenia są anachroniczne i hamują rozwój innowacyjnych rozwiązań.
Poseł Ryszard Petru kwestionuje zróżnicowanie stawek VAT na produkty spożywcze, szczególnie obniżoną stawkę dla napojów zawierających 20% soku, argumentując to brakiem spójności z polityką zdrowotną państwa i rekomendacjami WHO. Pyta o analizy wpływu tych stawek na finanse publiczne, dochody Skarbu Państwa oraz poziom konsumpcji, szczególnie wśród młodzieży.
Poseł Ryszard Petru interweniuje w sprawie problemów przedsiębiorców, których urzędy skarbowe kwestionują wybór formy opodatkowania pomimo uprawdopodobnienia przez podatników i korzystnego orzecznictwa sądów administracyjnych. Pyta, dlaczego organy podatkowe nadal odmawiają uznania wyboru formy opodatkowania, mimo że szef KAS zalecił rozstrzyganie na korzyść podatników.
Posłowie interpelują w sprawie braku całorocznych bezpośrednich połączeń kolejowych z Polski do Popradu i Koszyc, pomimo dużego zainteresowania ze strony Polaków i Słowaków oraz propozycji ze strony Słowacji i Węgier. Pytają dlaczego te połączenia nie zostały uruchomione i dlaczego mają niższy priorytet niż inne połączenia w projekcie CPK.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odmawia podpisania ustawy z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Decyzja ta została podjęta na podstawie art. 122 ust. 5 Konstytucji RP. Prezydent wnosi o ponowne rozpatrzenie ustawy przez Sejm i upoważnia Szefa Kancelarii Prezydenta do reprezentowania jego stanowiska w tej sprawie. Powody odmowy podpisania ustawy zawarte są w załączonym umotywowanym wniosku.
Dokument dotyczy rocznego sprawozdania z realizacji Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032 za rok 2024. Komisja Zdrowia rozpatrzyła sprawozdanie (druk nr 1897) i wnosi do Wysokiego Sejmu o jego przyjęcie. Sprawozdanie to ocenia postępy w realizacji celów programu mającego na celu poprawę zdrowia Polaków w zakresie chorób układu krążenia. Przyjęcie sprawozdania formalnie zamyka etap oceny realizacji programu za dany rok.
Projekt ustawy dotyczy zmian w ustawie o zdrowiu publicznym oraz ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Najważniejsza zmiana w ustawie o zdrowiu publicznym dotyczy opłaty za napoje zawierające cukier, kofeinę lub taurynę, z propozycją obniżenia lub zerowania stawek. W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych proponuje się zmniejszenie podatku z 10% do 1% (prawdopodobnie od zysków kapitałowych). Proponowane zmiany mają wejść w życie dopiero w 2036 roku.
Sprawozdanie dotyczy rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Komisje Finansów Publicznych oraz Zdrowia po rozpatrzeniu projektu rekomendują Sejmowi uchwalenie go bez poprawek. Oznacza to, że zmiany wprowadzone projektem ustawy, które mają wpływ na zdrowie publiczne i podatek dochodowy od osób fizycznych, zostaną wprowadzone w życie zgodnie z pierwotnym założeniem rządu. Celem ustawy prawdopodobnie jest modyfikacja przepisów dotyczących zdrowia publicznego i podatków w Polsce.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w opłacie od napojów słodzonych, mające na celu ograniczenie ich dostępności ekonomicznej i promowanie zdrowszych wyborów konsumenckich. Zwiększa stawkę zryczałtowanego podatku dochodowego od wygranych w konkursach i grach z 10% do 15%, argumentując to potrzebą zwiększenia wpływów do budżetu państwa i wsparcia finansowania służby zdrowia oraz bezpieczeństwa. Projekt ma na celu walkę z otyłością oraz ustabilizowanie finansów publicznych, a ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.