Interpelacja w sprawie pilnej potrzeby wsparcia doktorantów czwartego roku szkół doktorskich
Data wpływu: 2025-05-19
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłowie interweniują w sprawie trudnej sytuacji finansowej i socjalnej doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy tracą stypendia i ubezpieczenie. Pytają ministra o plany wsparcia tych osób, w tym o stypendia pomostowe i ubezpieczenie, oraz o rekomendacje dla uczelni.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie pilnej potrzeby wsparcia doktorantów czwartego roku szkół doktorskich Interpelacja nr 9896 do ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie pilnej potrzeby wsparcia doktorantów czwartego roku szkół doktorskich Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska Data wpływu: 19-05-2025 Szanowny Panie Ministrze, zwracam się z interpelacją w sprawie pilnej potrzeby wsparcia doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, których sytuacja materialna i socjalna ulegnie drastycznemu pogorszeniu od 1 października 2025 roku.
Z dniem tym, osoby kontynuujące kształcenie i przygotowujące rozprawę doktorską, po upływie czterech lat utracą prawo do stypendium doktoranckiego, ubezpieczenia zdrowotnego oraz ulg w transporcie publicznym. Na problem ten zwrócił moją uwagę reprezentant inicjatywy Doktoranci dla Przyszłości, który w imieniu środowiska doktorantów zwrócił się do mnie z prośbą o interwencję poselską. W praktyce oznacza to, że doktoranci, którzy w dobrej wierze kontynuują pracę badawczą i przygotowują się do obrony doktoratu, pozostają bez środków do życia i dostępu do podstawowych świadczeń socjalnych.
Warto zaznaczyć, że czteroletni okres przewidziany w ustawie na realizację doktoratu często okazuje się niewystarczający, zwłaszcza w świetle okoliczności niezależnych od doktorantów – takich jak pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie, wstrząsy inflacyjne czy wewnętrzne procedury uczelniane. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na szczególnie trudną sytuację obecnych doktorantów czwartego roku, którzy rozpoczęli naukę w okresie pandemii. Przez pierwsze dwa lata otrzymywali stypendium w wysokości jedynie ok. 2000 zł miesięcznie, przy równoczesnym gwałtownym wzroście kosztów życia.
W efekcie wielu z nich doświadcza poważnych opóźnień w badaniach i nie ma realnej możliwości ukończenia rozprawy doktorskiej w ustawowym czasie. Z tych względów proszę o rozważenie możliwie pilnego wdrożenia mechanizmu wsparcia dla doktorantów kontynuujących kształcenie po upływie czterech lat, który obejmowałby: 1) stypendium pomostowe w obniżonej wysokości (np. ok. 1500 zł), 2) zachowanie prawa do ubezpieczenia zdrowotnego i emerytalnego, 3) utrzymanie ulg na transport publiczny, 4) uruchomienie mechanizmu finansowego na poziomie ministerialnym, który umożliwi uczelniom realne wdrożenie takiego wsparcia.
Stypendium to, może zostać wprowadzone bez konieczności nowelizacji ustawy, jako świadczenie inne niż stypendium doktoranckie, finansowane np. z dotacji celowej. Zwracam się również z prośbą o odpowiedź na następujące pytania: 1. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu wsparcie doktorantów po 4. roku kształcenia, którzy kontynuują pracę nad rozprawą doktorską? 2. Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmu finansowania stypendiów pomostowych dla tych osób? 3. Czy możliwe jest objęcie ich ubezpieczeniem zdrowotnym i emerytalnym w okresie przedłużonego kształcenia? 4.
Czy ministerstwo rozważy sformułowanie rekomendacji dla uczelni w sprawie zabezpieczenia sytuacji doktorantów kończących kształcenie po upływie 4 lat?
Posłowie pytają o zasadność pobierania składki rentowej od emerytów pracujących, kwestionując sprawiedliwość takiego rozwiązania. Interpelacja dotyczy analizy możliwości zwolnienia emerytów z tego obowiązku i skutków finansowych takiej zmiany.
Posłanki Kozłowska i Wojciechowska wyrażają zaniepokojenie planowanymi zmianami w systemie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego i dostępu do nauczania indywidualnego, obawiając się zaostrzenia kryteriów i ograniczenia dostępu do wsparcia dla dzieci. Pytają Ministerstwo Edukacji o szczegóły planowanych zmian i ich potencjalny wpływ na dzieci, zwłaszcza z rodzin w trudnej sytuacji.
Posłanka interweniuje w sprawie braku ciągłości ważności kart parkingowych dla osób z niepełnosprawnościami, co powoduje utrudnienia w ich codziennym funkcjonowaniu. Pyta ministerstwo o planowane działania legislacyjne mające na celu rozwiązanie tego problemu i zapewnienie ciągłości uprawnień.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie wzrostem popularności pojazdów niewymagających prawa jazdy i ich wpływem na bezpieczeństwo ruchu drogowego, szczególnie w kontekście kierowców bez uprawnień lub z ograniczeniami. Pytają ministra o monitoring tego zjawiska, analizę wypadków i rozważenie zmian legislacyjnych dotyczących wymagań dla kierujących mikrosamochodami.
Posłowie pytają o funkcjonowanie systemu świadczenia wspierającego dla osób z niepełnosprawnością słuchu, podnosząc problem niedostatecznego uwzględnienia specyfiki ich potrzeb w kryteriach oceny. Domagają się analizy i ewentualnych zmian w systemie, aby lepiej odpowiadał on na bariery komunikacyjne i społeczne, z jakimi mierzą się osoby głuche.
Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji dotyczy rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druk nr 2291). Komisja po pierwszym czytaniu i rozpatrzeniu projektu na posiedzeniu wnioskuje o uchwalenie projektu ustawy przez Sejm bez poprawek. Projekt ten ma na celu deregulację w obszarze szkolnictwa wyższego i nauki, jednak szczegółowe zmiany nie są w tym sprawozdaniu wymienione.
Projekt ustawy ma na celu zmianę w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, aby umożliwić uczelniom finansowanie wsparcia dla osób niepełnosprawnych uczestniczących w studiach podyplomowych z dotacji budżetowej przeznaczonej na ten cel. Obecnie dotacja ta obejmuje tylko studentów i doktorantów, a proponowane zmiany mają na celu rozszerzenie wsparcia na uczestników studiów podyplomowych. Zmiana ta ma zapewnić równy dostęp do kształcenia podyplomowego dla wszystkich zainteresowanych, niezależnie od niepełnosprawności. Ustawa ma charakter deregulacyjny i nie wiąże się ze zwiększeniem środków na dotacje, lecz umożliwia uczelniom elastyczne gospodarowanie środkami.
Projekt ustawy wprowadza zmianę w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, umożliwiając doktorantom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej otrzymanie zapomogi. Zapomoga ta przysługuje wyłącznie obywatelom polskim. Warunki przyznawania zapomogi mają być określane przez rektora uczelni lub dyrektora odpowiedniej instytucji w uzgodnieniu z samorządem doktorantów. Celem ustawy jest wsparcie finansowe doktorantów w trudnych sytuacjach życiowych, co potencjalnie wpłynie na poprawę ich warunków studiowania i prowadzenia badań.
Projekt ustawy wprowadza możliwość przyznawania zapomóg doktorantom, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej. Dodaje on art. 209a do Ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym i Nauce. Warunki przyznawania zapomogi mają być ustalone przez rektora uczelni lub dyrektora odpowiedniej jednostki naukowej w porozumieniu z samorządem doktorantów. Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Projekt ustawy zakłada utworzenie Uniwersytetu Bezpieczeństwa Narodowego poprzez przekształcenie istniejącej Akademii Sztuki Wojennej. Celem jest stworzenie wiodącego ośrodka rozwoju myśli strategicznej, innowacji technologicznych i interdyscyplinarnych badań nad bezpieczeństwem, zdolnego do kształcenia kadr na najwyższym poziomie. Ustawa przewiduje zachowanie ciągłości działalności dydaktycznej i badawczej, a także praw i obowiązków Akademii. Uniwersytet ma wzmocnić obronność państwa, rozwijać kompetencje cyfrowe i wspierać współpracę międzynarodową.