Interpelacja w sprawie zróżnicowania wieku emerytalnego i propozycji wprowadzenia emerytur stażowych jako narzędzia wspierającego pracujących mężczyzn
Data wpływu: 2025-05-22
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Marcin Józefaciuk zwraca uwagę na problem niedostatecznej reprezentacji mężczyzn w systemie emerytalnym, wynikającej z krótszej średniej długości życia i domaga się rozważenia wprowadzenia emerytur stażowych oraz innych mechanizmów kompensacyjnych. Pyta również o analizę danych dotyczących śmiertelności mężczyzn przed osiągnięciem wieku emerytalnego oraz wpływu zróżnicowanego wieku emerytalnego na nierówności systemowe.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie zróżnicowania wieku emerytalnego i propozycji wprowadzenia emerytur stażowych jako narzędzia wspierającego pracujących mężczyzn Interpelacja nr 9949 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie zróżnicowania wieku emerytalnego i propozycji wprowadzenia emerytur stażowych jako narzędzia wspierającego pracujących mężczyzn Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 22-05-2025 Szanowna Pani Minister, dane demograficzne i statystyki dotyczące długości życia pokazują wyraźnie, że mężczyźni są istotnie niedoreprezentowani w systemie emerytalnym – i to w sposób, który nie znajduje obecnie adekwatnej kompensacji w polityce społecznej .
Jak wynika z dostępnych danych, około 25% mężczyzn w Polsce nie dożywa obecnie ustawowego wieku emerytalnego (65 lat) . Dla porównania nie dożywa 60. roku życia jedynie 7% kobiet . Oznacza to, że ogromna część mężczyzn – zwłaszcza tych, którzy zaczynają pracę wcześnie, często w zawodach fizycznych i niskopłatnych – nigdy nie korzysta ze swoich składek w systemie ZUS . Według GUS mężczyzna spędza średnio zaledwie 7 lat na emeryturze , podczas gdy kobieta aż 21. Polska jest przy tym jedynym państwem członkowskim Unii Europejskiej, które nie posiada obecnie planu zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn .
Różnica ta utrwala nie tylko nierówności dochodowe między płciami, ale i stereotypy: kobiety – jako domyślne opiekunki, mężczyźni – jako wyłącznie żywiciele rodziny, których wartość społeczna kończy się wraz z ich zdolnością do pracy. Zrównanie wieku emerytalnego jest trudnym tematem, zwłaszcza po wycofaniu wcześniejszej reformy. Jednak konieczna jest refleksja nad wprowadzeniem emerytur stażowych – jako formy sprawiedliwego rozwiązania dla mężczyzn z klas pracujących, którzy często zaczynają pracę w wieku 18–19 lat, a niejednokrotnie umierają w wieku lat 63–65, nigdy nie korzystając z emerytury.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania: Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje podjęcie prac legislacyjnych w sprawie emerytur stażowych po 40 latach pracy niezależnie od płci? Czy resort analizuje dane dotyczące śmiertelności mężczyzn przed osiągnięciem wieku emerytalnego, z podziałem na zawody, poziom wykształcenia i długość okresu składkowego? Czy w ocenie ministerstwa zróżnicowany wiek emerytalny kobiet i mężczyzn ma wpływ na nierówności systemowe , w tym m.in. różnice w wysokości świadczeń, stereotypy kulturowe oraz dostęp kobiet do awansu zawodowego?
Czy planowane jest przygotowanie białej księgi na temat systemowych skutków zróżnicowania wieku emerytalnego oraz jego wpływu na sytuację społeczną i ekonomiczną mężczyzn i kobiet? Czy resort bierze pod uwagę wprowadzenie zasady, zgodnie z którą osoby sprawujące wieloletnią opiekę nad członkami rodziny (dziećmi, osobami niepełnosprawnymi, seniorami) mogłyby skorzystać z wcześniejszej emerytury – niezależnie od płci? Czy ministerstwo planuje weryfikację mechanizmów przeliczenia świadczenia emerytalnego w przypadku osób, które z powodu wczesnej śmierci nie korzystają z systemu emerytalnego mimo długoletniego opłacania składek?
Czy resort analizuje możliwość wprowadzenia instytucji dziedziczenia części składek emerytalnych w sytuacji, gdy ubezpieczony zmarł przed osiągnięciem wieku emerytalnego – w szczególności w kontekście mężczyzn z klas pracujących? Czy ministerstwo analizuje rozwiązania stosowane w innych państwach UE, gdzie system emerytalny zawiera mechanizmy wyrównawcze dla osób z zawodów wysokiego ryzyka lub o niższej średniej długości życia? Czy resort planuje przeprowadzenie kampanii informacyjnej dotyczącej rzeczywistych statystyk dotyczących długości życia na emeryturze z podziałem na płeć – celem wywołania merytorycznej debaty publicznej?
Czy ministerstwo współpracuje z GUS i ZUS w zakresie opracowania prognoz pokazujących wpływ emerytur stażowych na wydolność systemu ubezpieczeń społecznych – z uwzględnieniem niżu demograficznego oraz długości życia? Czy resort planuje utworzenie zespołu eksperckiego lub roboczego ds. reformy emerytalnej z udziałem związków zawodowych, ekspertów ds. demografii i przedstawicieli organizacji społecznych – również reprezentujących pracowników fizycznych i mężczyzn? Czy ministerstwo przeprowadza analizy dotyczące różnicy między wiekiem zakończenia aktywności zawodowej a długością życia z podziałem na płeć, region i rodzaj wykonywanej pracy?
Czy resort rozważa wprowadzenie elastycznego wieku przejścia na emeryturę, z przedziałem np. 62–67 lat, pod warunkiem spełnienia stażu składkowego i niepogarszającej się sytuacji finansowej ZUS? Czy ministerstwo posiada dane, ile osób w ostatnich 10 latach zmarło przed osiągnięciem wieku emerytalnego mimo co najmniej 35 lat składkowych ? Czy resort planuje publiczne konsultacje w sprawie modelu emerytalnego , który mógłby w dłuższej perspektywie łączyć zasadę równości, sprawiedliwości społec
Poseł Marcin Józefaciuk pyta ministra kultury o standardy ochrony małoletnich w programach rozrywkowych, szczególnie po emisji emocjonalnej reakcji dziecka w programie "Mam Talent!". Wyraża zaniepokojenie adekwatnością regulacji i brakiem jasnych standardów dotyczących udziału dzieci w programach o wysokiej presji.
Poseł Marcin Józefaciuk pyta ministra spraw wewnętrznych i administracji o adekwatność reakcji państwa w kontekście użycia broni palnej w Ostrowi Mazowieckiej, gdzie podczas ucieczki ze szpitala zginął konwojowany mężczyzna. Interpelacja ma na celu ocenę obowiązujących procedur i przepisów dotyczących użycia broni, a także ewentualną potrzebę zmian systemowych.
Poseł Marcin Józefaciuk wyraża wątpliwości co do efektywności, przejrzystości i wpływu programu "Kompas Młodego Obywatela" na system oświaty, kwestionując wybór podmiotów zewnętrznych jako głównych beneficjentów zamiast bezpośredniego wsparcia szkół. Pyta o wskaźniki efektywności, kryteria wyboru projektów oraz równość dostępu do programu dla różnych regionów Polski.
Interpelacja dotyczy zmian w dostępie do opieki zdrowotnej dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR, które doprowadziły do utraty możliwości korzystania ze świadczeń finansowanych przez NFZ dla osób, które nie mogą podjąć pracy z powodu ciężkiej choroby. Poseł pyta o analizę sytuacji pacjentów z chorobami przewlekłymi i rozważane rozwiązania systemowe, które zapewnią im dostęp do opieki zdrowotnej.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw ma na celu wzmocnienie roli PIP w zakresie kontroli i egzekwowania prawa pracy. Kluczową zmianą jest przyznanie PIP uprawnienia do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, gdy zawarto umowę cywilnoprawną, a charakter wykonywanej pracy odpowiada stosunkowi pracy. Dodatkowo, PIP zyskuje prawo wnoszenia powództw w imieniu obywateli w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz wstępowania do już toczących się postępowań. Ustawa wprowadza również regulacje dotyczące kontroli zdalnych oraz wymiany informacji z ZUS.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i modyfikację ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów (eUmowy). Zmiany koncentrują się na rozszerzeniu funkcjonalności Systemu eUmowy, umożliwiając obsługę umów związanych z zatrudnieniem i porozumień, a także udoskonaleniu procesów związanych z zawarciem, zmianą i rozwiązaniem umów. Dodatkowo, projekt wprowadza mechanizmy weryfikacji danych oraz przekazywania informacji między różnymi instytucjami, takimi jak ZUS, CEIDG i Krajowa Administracja Skarbowa, w celu usprawnienia obsługi umów. Celem jest digitalizacja i centralizacja procesów związanych z umowami, ułatwiając ich zarządzanie i kontrolę.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy oraz w niektórych innych ustawach, mające na celu wzmocnienie pozycji Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy, zwalczania nadużywania umów cywilnoprawnych oraz poprawy efektywności kontroli. PIP zyskuje nowe uprawnienia, w tym możliwość wytaczania powództw w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy, a także wydawania decyzji o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy. Ustawa wprowadza także nowe procedury dotyczące kontroli, interpretacji indywidualnych oraz wymiany informacji z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), dążąc do uszczelnienia systemu i zapewnienia lepszej ochrony praw pracowniczych.
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zmiana polega na dodaniu do art. 50e ust. 2 pkt 2 kolejnego punktu (pkt 3), który uwzględnia zwolnienia od pracy i obowiązków służbowych wynikające z ustawy o publicznej służbie krwi przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalnych i rentowych. Celem jest uwzględnienie honorowych dawców krwi w systemie świadczeń. Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie zmian w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Głównym celem jest umożliwienie składania wniosków o zasiłki w formie elektronicznej, zarówno do płatników składek, jak i do ZUS, oraz uregulowanie kwestii dokumentów dołączanych do wniosków. Ma to na celu deregulację i uproszczenie procedur związanych z ubieganiem się o zasiłki chorobowe i opiekuńcze. Ustawa reguluje także procedury w przypadku wątpliwości co do zgodności kopii dokumentów z oryginałami.