Interpelacja w sprawie negatywnych skutków reformy finansowania oświaty i braku mechanizmów współfinansowania edukacji dzieci spoza gminy
Data wpływu: 2025-05-22
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Rafał Romanowski wyraża zaniepokojenie negatywnymi skutkami reformy finansowania oświaty, zwłaszcza dla gmin wiejskich i dostępu do edukacji dla dzieci spoza gminy, pytając o brak mechanizmów współfinansowania i ryzyko likwidacji szkół. Pyta o działania ministerstwa w celu naprawy sytuacji i zapewnienia równego dostępu do edukacji.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie negatywnych skutków reformy finansowania oświaty i braku mechanizmów współfinansowania edukacji dzieci spoza gminy Interpelacja nr 9971 do ministra edukacji w sprawie negatywnych skutków reformy finansowania oświaty i braku mechanizmów współfinansowania edukacji dzieci spoza gminy Zgłaszający: Rafał Romanowski Data wpływu: 22-05-2025 Szanowna Pani Minister, w związku z wejściem w życie 1 stycznia 2025 r.
reformy finansowania oświaty, polegającej na zastąpieniu subwencji oświatowej modelem „globalnych potrzeb oświatowych”, składam interpelację dotyczącą rosnących problemów z dostępem do edukacji publicznej dla dzieci uczących się poza miejscem zamieszkania oraz zagrożenia stabilności funkcjonowania szkół podlegających samorządom gminnym. Reforma, choć zakłada elastyczność i większe dostosowanie środków do lokalnych warunków, w praktyce pozbawiła system narzędzi zapewniających sprawiedliwe finansowanie międzygminne.
Zasada „pieniądza za uczniem” została zlikwidowana, a jej brak doprowadził do pogłębiających się konfliktów między samorządami – szczególnie w gminach wiejskich sąsiadujących z miastami powiatowymi. W moim regionie dramatyczny przykład tego chaosu obserwujemy w Szkole Podstawowej nr 1 im. Władysława Broniewskiego w Makowie Mazowieckim, gdzie z powodu braku instrumentów prawnych umożliwiających przekazywanie środków między gminami, doszło do otwartego sporu między miastem Maków Mazowiecki a gminami wiejskimi Czerwonka i Szelków.
Gminy te, nie mogąc finansowo wspierać edukacji dzieci w miejskiej szkole, są zmuszone ograniczać kierowanie tam uczniów, co wprost uderza w ich konstytucyjne prawo do nauki. Co więcej – z wielu gmin w Polsce płyną sygnały o realnym ryzyku likwidacji szkół podstawowych, które w nowym systemie stają się nieopłacalne w utrzymaniu. Brak wyrównawczych mechanizmów finansowych, niewystarczające dochody własne z PIT i CIT oraz ograniczone możliwości tworzenia międzysamorządowych porozumień sprawiają, że szkoły gminne, zwłaszcza wiejskie, mogą zostać zlikwidowane nie z przyczyn demograficznych, lecz wyłącznie ekonomicznych.
W związku z tym kieruję do Pani Minister następujące pytania: 1. Dlaczego przy wdrażaniu nowego modelu finansowania oświaty nie zabezpieczono systemowego mechanizmu transferu środków finansowych między gminą zamieszkania ucznia a gminą prowadzącą szkołę, do której uczęszcza? Czy ministerstwo nie przewidziało, że likwidacja zasady „pieniądza za uczniem” doprowadzi do konfliktów i odmowy przyjmowania dzieci spoza gminy? 2. Czy ministerstwo posiada gotowy projekt przepisów umożliwiających lub zobowiązujących JST do wspólnego finansowania placówek oświatowych w sytuacji, gdy uczniowie z jednej gminy uczęszczają do szkoły w innej?
Jeśli tak, proszę o przedstawienie projektu oraz harmonogramu prac legislacyjnych. Jeśli nie, dlaczego zaniechano przygotowania takich rozwiązań? 3. Czy rozważane jest wprowadzenie „funduszu wyrównawczego” dla gmin wiejskich o niższych dochodach własnych, które nie mają możliwości samodzielnego finansowania szkół lub uczestniczenia w kosztach nauczania dzieci poza swoją gminą? Jakie działania zostały podjęte w tym zakresie? 4. Czy ministerstwo planuje przywrócenie jakiejkolwiek formy zasady „środków za uczniem” – nawet w ograniczonej postaci – dla zapewnienia minimalnego finansowania międzygminnego? 5.
Czy rząd i ministerstwo mają świadomość, że brak tych rozwiązań grozi likwidacją szkół podstawowych w gminach wiejskich, nie z powodów demograficznych, ale finansowych, i czy ministerstwo ma plan przeciwdziałania tej groźnej tendencji? 6. Czy Pan Minister nie uważa, że obecny model premiuje zamożne gminy miejskie kosztem obszarów wiejskich i pogłębia nierówności terytorialne w dostępie do edukacji publicznej? Proszę o przedstawienie konkretnych działań, które mają zapobiec tym skutkom.
Pani Minister, oświata publiczna nie może paść ofiarą źle skalkulowanej reformy, w której rachunek ekonomiczny wypiera interes ucznia, a szczególnie dziecka z obszaru wiejskiego. Oczekuję konkretnych deklaracji, projektów legislacyjnych i realnych narzędzi naprawczych, zanim w wielu gminach zacznie się proces zamykania szkół i ograniczania naboru. Z poważaniem Rafał Romanowski Poseł na Sejm RP
Posłowie pytają o skalę zwolnień w Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa od 1 stycznia 2024 roku, ewentualne spory sądowe z tym związane oraz koszty poniesione przez KOWR w związku z przegranymi sprawami. Wyrażają zaniepokojenie zgodnością działań kadrowych z prawem i zasadnością wydatkowania środków publicznych.
Poseł Rafał Romanowski interweniuje w sprawie ograniczenia funkcjonowania zespołu ratownictwa medycznego w Jednorożcu, kwestionując decyzję o nieprzywróceniu całodobowej gotowości i zwracając uwagę na potencjalne pogorszenie bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców. Pyta o przesłanki tej decyzji, analizę jej wpływu oraz planowane działania naprawcze.
Poseł Rafał Romanowski wyraża zaniepokojenie skutkami planowanej nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej dla powiatów o słabszym potencjale społeczno-gospodarczym, obawiając się o ich sytuację finansową i dostępność wsparcia dla osób niepełnosprawnych. Pyta o szczegółowe wyliczenia skutków finansowych, analizy wpływu na powiaty o ograniczonym rynku pracy oraz gwarancje finansowe i organizacyjne.
Poseł wyraża obawy dotyczące prób rozbicia polskiego modelu łowiectwa i osłabienia roli Polskiego Związku Łowieckiego, podkreślając jego znaczenie dla ochrony środowiska i współpracy z rolnikami. Pyta o stanowisko Ministerstwa w sprawie utrzymania obecnego modelu i przeciwdziałania działaniom organizacji antyłowieckich.
Poseł Rafał Romanowski pyta Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego o planowane działania mające na celu przywrócenie wsparcia dla ochrony zabytków na obszarach wiejskich, szczególnie na północnym Mazowszu, oraz o likwidację nierówności w dostępie do środków na ochronę zabytków między miastami a terenami wiejskimi. Podkreśla potrzebę ochrony lokalnych zabytków sakralnych i świeckich ważnych dla tożsamości polskiej wsi.
Przedstawiony fragment dotyczy sprawozdania Komisji Edukacji i Nauki oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o uchwale Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Komisje te rozpatrzyły uchwałę Senatu i wnoszą do Sejmu o przyjęcie poprawek Senatu. Dokument ten jest procesem legislacyjnym dotyczącym zmian w prawie oświatowym i regulacjach dotyczących samorządu terytorialnego w kontekście edukacji. Nie zawiera szczegółów co do treści poprawek, a jedynie informację o rekomendacji ich przyjęcia przez Sejm.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i scentralizowanie publikacji interpretacji indywidualnych prawa podatkowego, w szczególności tych wydawanych przez organy samorządowe (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast) w zakresie podatków i opłat lokalnych. Obecnie interpretacje te są rozproszone w wielu Biuletynach Informacji Publicznej. Ustawa zakłada, że interpretacje samorządowe będą publikowane w jednym, ogólnodostępnym Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych (system EUREKA). Ma to ułatwić dostęp do informacji, poprawić jednolitość stosowania prawa i wyeliminować nieprawidłowe interpretacje.
Projekt ustawy zmienia ustawę o finansach publicznych oraz inne ustawy, wprowadzając poprawki zgłoszone w drugim czytaniu. Poprawki dotyczą m.in. definicji zasobów własnych Unii Europejskiej, zasad realizacji inwestycji o wysokiej wartości kosztorysowej, przenoszenia wydatków majątkowych, upoważnień do zmian limitów zobowiązań oraz terminów przekazywania dochodów budżetowych przez jednostki samorządu terytorialnego. Celem zmian jest doprecyzowanie i uelastycznienie przepisów dotyczących finansów publicznych w kontekście realizacji inwestycji i współpracy z Unią Europejską. Dodatkowo doprecyzowuje kwestie związane z darowiznami na rzecz JST.
Projekt ustawy wprowadza Wojewódzkie Zespoły Koordynacji do spraw polityki umiejętności (WZK), które mają pełnić funkcje opiniodawczo-doradcze dla zarządów województw w zakresie rozwoju umiejętności mieszkańców i promocji uczenia się przez całe życie. WZK będą monitorować, koordynować i ewaluować działania związane z polityką umiejętności na poziomie regionalnym, a także wydawać rekomendacje dotyczące kształcenia zawodowego i potrzeb rynku pracy. Ustawa określa również skład, zadania, organizację i finansowanie WZK, a także wprowadza zmiany w ustawach o samorządzie województwa, prawie oświatowym, polityce rozwoju oraz rynku pracy.
Projekt ustawy ma na celu powołanie Wojewódzkich Zespołów Koordynacji (WZK) do spraw polityki umiejętności. WZK mają wspierać województwa w realizacji zadań związanych z rozwojem umiejętności mieszkańców i promocją uczenia się przez całe życie, poprzez opiniowanie i rekomendowanie działań w zakresie strategii rozwoju województwa i polityk publicznych. Ustawa określa organizację, zadania, skład i finansowanie WZK, a także wprowadza zmiany w ustawach o samorządzie województwa, prawie oświatowym, zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Wprowadzenie ustawy jest wymagane w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO).