Interpelacja w sprawie zwiększonego obciążenia powiatowych i miejskich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz potrzeby pilnego uruchomienia środków z rezerwy celowej

Szanowna Pani Ministro,

w ostatnich miesiącach obserwowany jest wyraźny wzrost liczby składanych wniosków o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w powiatowych i miejskich zespołach do spraw orzekania o niepełnosprawności. Zjawisko to ma niewątpliwie związek z wejściem w życie przepisów umożliwiających uzyskanie świadczenia wspierającego, którego przyznanie wymaga posiadania aktualnego orzeczenia.

Na przykładzie województwa kujawsko-pomorskiego widać skalę tego wzrostu: w latach poprzednich powiatowe zespoły wydawały tam około 50 tysięcy orzeczeń rocznie, natomiast według aktualnych szacunków w oparciu o dane za I półrocze 2025 roku r. liczba ta może osiągnąć nawet 65 tysięcy, do końca roku, co oznacza wzrost o ponad 30% w porównaniu z latami ubiegłymi.

Tak znaczne obciążenie systemu powoduje trudności organizacyjne i finansowe. Zespoły orzekające borykają się nie tylko z niedoborem kadr, ale również z niewystarczającymi środkami finansowymi na wykonywanie swoich ustawowych zadań. Wzorem lat poprzednich w budżecie państwa jest rezerwa celowa na finansowanie działalności powiatowych zespołów, jednak istnieje realna obawa, że kwota rezerwy jest zbyt mała, żeby pokryć realne koszty związane ze znacznie zwiększoną liczbą wydawanych orzeczeń.

Również okres kiedy uruchamiane są środki z rezerwy – zazwyczaj jest to koniec września – jest zbyt późny. Wiele powiatów już teraz potrzebuje tych środków, aby móc wydawać orzeczenia.

W związku z nadzwyczajną sytuacją oraz uzasadnionymi obawami, że środki z rezerwy mogą okazać się niewystarczające dla wszystkich województw, zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo planuje przyspieszyć wypłatę środków z rezerwy celowej w 2025 r. na dofinansowanie zadań realizowanych przez powiatowe i miejskie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, w związku z gwałtownym wzrostem liczby wniosków?

2. Czy planowane jest zwiększenie ogólnej puli środków rezerwy celowej przeznaczonej na ten cel, aby zapewnić ciągłość działania zespołów orzekających we wszystkich województwach?

3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie systemowych rozwiązań, które pozwolą na lepsze prognozowanie i finansowanie zadań związanych z orzecznictwem o niepełnosprawności, w szczególności w kontekście wzrastających kosztów obsługi administracyjnej?