Interpelacja w sprawie naruszenia standardów dostępności przez przewoźnika RegioJet w krajowych przewozach kolejowych

Szanowna Pani Minister,

z dniem 18 września 2025 r. czeski przewoźnik kolejowy RegioJet rozpocznie regularne połączenia na trasie krajowej Warszawa-Kraków, wprowadzając element konkurencji na polskim rynku kolejowym. Niemniej jednak, szczegółowa analiza standardów świadczonych usług przez tego przewoźnika ujawnia poważne naruszenia praw osób z niepełnosprawnościami oraz dyskryminację w dostępie do usług transportowych, co stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa europejskiego oraz konstytucyjną zasadą równego traktowania obywateli.

Zgodnie z oficjalnymi informacjami zawartymi na stronie internetowej RegioJet, przewoźnik ten wprowadza następujące ograniczenia dyskryminujące osoby z niepełnosprawnościami:

1. przewóz wyłącznie wózków inwalidzkich o szerokości nieprzekraczającej 60 cm i wadze całkowitej do 300 kg (włącznie z pasażerem); 2. całkowite wykluczenie z przewozu osób poruszających się na wózkach elektrycznych ; 3. brak toalet przystosowanych dla osób z niepełnosprawnościami (toalet bez barier architektonicznych); 4. brak wydzielonych miejsc dla pasażerów na wózkach inwalidzkich, co wymusza przesiadanie się na standardowe siedzenia.

Powyższe ograniczenia stanowią bezpośrednie naruszenie podstawowych praw osób z niepełnosprawnościami gwarantowanych przez Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych ratyfikowaną przez Polskę, która zapewnia równy dostęp do transportu, rozporządzenie Komisji (UE) nr 1300/2014 (TSI PRM), które określa wózek referencyjny o szerokości 700 mm (70 cm), podczas gdy RegioJet dopuszcza jedynie wózki o szerokości do 60 cm, Konstytucję RP (art. 32) gwarantującą równe traktowanie obywateli oraz ustawę o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.

Wprowadzone przez RegioJet ograniczenia mają dramatyczne konsekwencje społeczne dla osób z niepełnosprawnościami. Brak dostępu do konkurencyjnego transportu między największymi ośrodkami gospodarczymi (Warszawa-Kraków) ogranicza możliwości zawodowe osób z niepełnosprawnościami, co stoi w sprzeczności z celami polityki społecznej państwa dotyczącymi aktywizacji zawodowej tej grupy. Niemożność skorzystania z usług RegioJet wzmacnia wykluczenie społeczne osób z niepełnosprawnościami, podczas gdy zadaniem państwa jest przeciwdziałanie tej izolacji. Dodatkowo, sytuacja, w której polski przewoźnik (PKP Intercity) musi spełniać wyższe standardy dostępności niż przewoźnik zagraniczny, tworzy nieuczciwą konkurencję i może prowadzić do obniżenia standardów w całym sektorze.

W kontekście kompetencji Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które obejmują ochronę praw osób z niepełnosprawnościami, przeciwdziałanie dyskryminacji oraz politykę inkluzji społecznej, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Jakie działania podejmie ministerstwo w celu ochrony praw osób z niepełnosprawnościami przed dyskryminacją ze strony przewoźników kolejowych działających na polskim rynku?

2. Czy ministerstwo wystąpi do organów właściwych (Ministerstwa Infrastruktury, UTK) o zapewnienie przestrzegania standardów dostępności przez wszystkich przewoźników jako warunek działania na polskim rynku kolejowym?

3. Jakie mechanizmy prawne przewiduje ministerstwo w celu egzekwowania przestrzegania praw osób z niepełnosprawnościami w transporcie kolejowym?

4. Czy ministerstwo planuje interwencję w sprawie RegioJet w kontekście naruszenia konstytucyjnej zasady równego traktowania obywateli?

5. Jakie działania edukacyjne i kontrolne podejmie ministerstwo wobec przewoźników w zakresie praw osób z niepełnosprawnościami?

6. W jaki sposób ministerstwo zamierza monitorować wpływ liberalizacji rynku kolejowego na sytuację osób z niepełnosprawnościami i zapobiegać pogorszeniu ich dostępu do usług transportowych?

7. Czy ministerstwo rozważa powołanie mechanizmu kontroli i certyfikacji dostępności dla przewoźników ubiegających się o świadczenie usług transportowych w Polsce?

8. Jakie działania podejmie ministerstwo w celu zapewnienia, że osoby z niepełnosprawnościami nie będą ponosiły dodatkowych kosztów ekonomicznych i społecznych rozwoju konkurencji na rynku kolejowym?

W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister o natychmiastową interwencję u właściwych organów w celu zapewnienia przestrzegania praw osób z niepełnosprawnościami przez RegioJet, opracowanie standardów dostępności jako obligatoryjnego warunku dla wszystkich przewoźników działających w Polsce, powołanie międzyresortowego zespołu ds. monitorowania wpływu liberalizacji transportu na sytuację osób z niepełnosprawnościami oraz przygotowanie przepisów zapewniających równe standardy dostępności dla wszystkich przewoźników niezależnie od ich pochodzenia.

Dostępność transportu kolejowego dla wszystkich obywateli stanowi nie tylko obowiązek wynikający z ratyfikowanych przez Polskę konwencji międzynarodowych, ale także fundamentalną zasadę sprawiedliwości społecznej i solidarności. Nie można dopuścić do sytuacji, w której rozwój gospodarczy i konkurencja odbywają się kosztem praw i godności osób z niepełnosprawnościami.

Jako resort odpowiedzialny za politykę społeczną i ochronę praw osób z niepełnosprawnościami, ministerstwo ma szczególną odpowiedzialność za przeciwdziałanie opisanym praktykom dyskryminacyjnym i zapewnienie, że każda reforma czy liberalizacja rynku uwzględnia potrzeby wszystkich obywateli.

W związku z pilnością sprawy oraz koniecznością natychmiastowej ochrony praw osób z niepełnosprawnościami, zwracam się o udzielenie wyczerpującej odpowiedzi na powyższe pytania oraz o podjęcie zdecydowanych działań mających na celu zapewnienie przestrzegania zasady równego traktowania przez wszystkich uczestników polskiego rynku kolejowego.

Z wyrazami szacunku Michał Moskal Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej