Interpelacja w sprawie możliwości podwójnego zastosowania komponentu kolejowego Centralnego Portu Komunikacyjnego
Data wpływu: 2025-09-30
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Wipler wyraża zaniepokojenie zmianą koncepcji kolejowej CPK z układu "szprych" na "igrek", pytając o wpływ tej zmiany na podwójne, militarne zastosowanie infrastruktury oraz jej kompatybilność z projektami Rail Baltica i Via Carpathia. Pyta również o raporty dotyczące ekonomicznej racjonalności budowy kolei dużych prędkości w kontekście transportów wojskowych.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie możliwości podwójnego zastosowania komponentu kolejowego Centralnego Portu Komunikacyjnego Interpelacja nr 12604 do ministra infrastruktury w sprawie możliwości podwójnego zastosowania komponentu kolejowego Centralnego Portu Komunikacyjnego Zgłaszający: Przemysław Wipler Data wpływu: 30-09-2025 Szanowny Panie Ministrze, od początku debat i prac nad projektowaniem Centralnego Portu Komunikacyjnego (dalej: CPK) podnoszona była kwestia możliwości tzw. podwójnego zastosowania (ang. dual-use) nowej, strategicznej infrastruktury.
Pierwotny plan dla CPK zakładał skalowanie inwestycji lotniczej, tak by była ona w stanie przyjąć transporty wojskowe z USA, co uniezależniałoby logistycznie i strategicznie Polskę od konieczności korzystania z infrastruktury niemieckiej. W szczególności transporty nie musiałyby docierać do nas poprzez Hamburg i Rammstein. Debata w tym zakresie prowadzona była przede wszystkim na początku obecnej kadencji, kiedy rząd planował całkowicie zrezygnować ze strategicznego projektu jakim jest CPK. W ostatnim czasie w mediach prowadzona jest natomiast debata dotycząca komponentu kolejowego.
Debata ta w mediach głównego nurtu przede wszystkim dotyczy zastosowania cywilnego oraz dostępności obywateli do kolei dużych prędkości po przeskalowaniu kolejowego komponentu CPK z koncepcji „szprych i hubu” do koncepcji „igreka”. Równie istotnym dla opinii publicznej tematem debat nad kolejami w infrastrukturze około CPK jest prędkość kolei. Pierwotnie zakładano dostosowanie nowej infrastruktury do kolei poruszających się z prędkością do 250 km/h. Dziś planuje się rozbudowę infrastruktury dla pociągów rozwijających prędkość do 300 km/h.
Budzi to kontrowersje choćby w zakresie wykorzystania potencjału firm krajowych przy budowie projektu infrastrukturalnego jakim jest CPK. To, co budzi jednak wielkie wątpliwości to kwestia podwójnego zastosowania infrastruktury CPK w zmienionej w ostatnich latach koncepcji. Podczas konferencji poświęconych koncepcji dual-use oraz strategicznemu wykorzystaniu CPK w ostatnich latach często podnoszono kwestię militarnego wykorzystania infrastruktury.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przejście z modelu szprych na model „igrek” stawia pod znakiem zapytania możliwość integracji systemu kolei dużej prędkości i przepustowości z podobnymi projektami w regionie. W szczególności mowa tu o projekcie Rail Baltica, który jest nie tylko projektem kolei dużej przepustowości łączącym państwa bałtyckie, ale przede wszystkim projektem o znaczeniu militarnym. Projekt ten od początku pomyślany jest jako zaplecze logistyczne, które ma umożliwić ciężkie transporty wojskowe.
Drugim projektem infrastrukturalnym, kolejowym mającym zabezpieczyć łączność z sojusznikami jest komponent kolejowy Via Carpathia. Postulowane przejście z koncepcji „szprych” na „igrek” sprawia, że połączenie z Rail Baltica stoi pod znakiem zapytania. Równocześnie połączenie z komponentem kolejowym Via Carpathia staje się praktycznie niemożliwe. Związane jest to z brakiem rozbudowy infrastruktury w kierunku Rzeszowa i dalej na południe. Zamysł obsługi logistyki frontowej od państw bałtyckich po państwa czarnomorskie z centrum w Polsce należy w obecnym wariancie odłożyć do lamusa.
Druga wątpliwość to podwójne zastosowanie sieci kolejowej w zmienionym układzie - obejmującym nie tylko połączenia pomiędzy wybranymi dużymi ośrodkami miejskimi, ale także zaplecze logistyczne i medyczne armii. Wariant szprych pozwalał na silniejsze zintegrowanie zaplecza wojskowego, a przy założeniu prędkości do 250 km/h pozwalał na wykorzystanie infrastruktury na wypadek ćwiczeń lub wojny, bez degradacji jej do poziomu uniemożliwiającego utrzymanie pełnej prędkości transportów cywilnych. Trzecia wątpliwość pojawiająca się w debatach eksperckich to sens inwestycji w koleje rozwijające prędkość do 300 km/h.
W kontekście podwójnego zastosowania inwestycja w droższą, bardziej precyzyjną i nienadającą się do przenoszenia dużych obciążeń w dłuższej perspektywie czasowej sieć torów nie wydaje się uzasadniona. Koleje dużej prędkości niż 250 km/h oznaczają droższe, precyzyjniej wykonane tory, które przy intensywnym wykorzystaniu przez transporty wojskowe zostaną de facto zrujnowane. Wojskowe transporty kolejowe oznaczają zdecydowanie większe obciążenia na osiach niż w transportach cywilnych w warunkach systemu kolei rozwijającej prędkość do 300 km/h.
Poseł Wipler wyraża zaniepokojenie doniesieniami o nadużywaniu procedury "Niebieskiej Karty" w konfliktach okołorozwodowych i pyta o dane dotyczące interwencji policji, liczby spraw, powodów umorzeń oraz analiz ministerstwa w tym zakresie. Poseł dopytuje się o statystyki związane z wykorzystaniem procedury "Niebieskiej Karty" w kontekście sporów rodzicielskich.
Poseł Wipler pyta o funkcjonowanie systemu eWUŚ, w szczególności o liczbę świadczeń udzielonych na podstawie oświadczeń pacjentów, weryfikację tych oświadczeń oraz koszty działania systemu. Poseł wyraża obawę co do potencjalnych nadużyć i efektywności systemu w kontekście kosztów i odzyskiwania nienależnych świadczeń.
Poseł kwestionuje decyzję o zakazie wjazdu na teren jednostek wojskowych samochodów wyprodukowanych w Chinach, argumentując, że kryterium kraju produkcji jest niespójne i pomija aspekty techniczne. Pyta o konkretne kryteria zakazu, jego egzekwowanie oraz planowane procedury weryfikacji.
Poseł Wipler wyraża zaniepokojenie realizacją programu zakupu czołgów K2, kwestionując brak doświadczenia Hyundai Rotem w produkcji pojazdów wsparcia i zlecanie projektów zagranicznym firmom. Pyta o koszty marż, wpływ na polski przemysł obronny i postępowania wyjaśniające w MON w związku z wysokimi prowizjami przy pierwszym kontrakcie.
Poseł Przemysław Wipler wyraża zaniepokojenie funkcjonowaniem, architekturą techniczną i bezpieczeństwem Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), zadając szereg pytań dotyczących wykorzystywanej infrastruktury, udziału podmiotów trzecich, cyberbezpieczeństwa i audytów systemu. Pyta również o rolę ABW i NASK w opiniowaniu systemu KSeF.
Projekt ustawy zmienia ustawę o ochronie zwierząt, wprowadzając wyjątki od zakazu płoszenia i odstraszania niektórych zwierząt drapieżnych i żubrów, które weszły na teren zabudowań mieszkalnych lub gospodarskich, umożliwiając użycie broni jako zabezpieczenia. Dodatkowo, precyzuje terminologię związaną z amunicją niepenetracyjną i modyfikuje przepisy dotyczące zwierząt, które mogą być odstraszane. Celem zmian jest ochrona mieszkańców i zwierząt domowych przed atakami dzikich zwierząt oraz doprecyzowanie przepisów dotyczących interwencji w sytuacjach zagrożenia. Ustawa ma również na celu ochronę osób działających zgodnie z zezwoleniem, które przypadkowo zranią lub zabiją zwierzę chronione podczas wykonywania czynności odstraszania lub odłowu.
Projekt dotyczy zawiadomienia Prezesa Rady Ministrów o zamiarze przedłożenia Prezydentowi RP do ratyfikacji, bez zgody wyrażonej w ustawie, Umowy między Polską a Szwecją o wzajemnej ochronie informacji niejawnych. Komisja Spraw Zagranicznych po rozpatrzeniu zawiadomienia wnosi o przyjęcie go przez Sejm bez zastrzeżeń. Celem jest umożliwienie wzajemnej ochrony informacji niejawnych między oboma krajami na mocy umowy międzynarodowej.
Projekt ustawy ma na celu implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2557 w sprawie odporności podmiotów krytycznych. Wprowadza zmiany w ustawie o zarządzaniu kryzysowym oraz w niektórych innych ustawach, definiując m.in. pojęcia takie jak 'podmiot krytyczny', 'usługa kluczowa' i 'incydent istotny'. Projekt określa nowe zadania i obowiązki organów właściwych w sprawach zarządzania kryzysowego oraz podmiotów krytycznych, a także zasady sprawowania nadzoru i kontroli. Wprowadza również dokumenty strategiczne takie jak Krajowa Ocena Ryzyka (KOR) i Krajowa Strategia Odporności Podmiotów Krytycznych (KSOPK).
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustawach, mające na celu usprawnienie systemu ochrony ludności w Polsce. Nowelizacja doprecyzowuje zadania i kompetencje różnych organów w zakresie ochrony ludności, w tym Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej i Państwowej Straży Pożarnej. Wprowadza definicję i zasady identyfikacji punktów schronienia, a także reguluje kwestie finansowania zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, w tym tworzy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Ustawa ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa obywateli w obliczu zagrożeń naturalnych, terrorystycznych i wojennych.
Przedłożony dokument to sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Obrony Narodowej dotyczące uchwały Senatu w sprawie ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększania Bezpieczeństwa SAFE. Komisje po rozpatrzeniu uchwały Senatu wnoszą o przyjęcie wszystkich poprawek Senatu zawartych w punktach 1-4. Poprawka nr 1 ma być głosowana łącznie z poprawką nr 4. Dokument ten stanowi element procesu legislacyjnego, w którym Sejm rozpatruje poprawki Senatu do ustawy.